Η κρίση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο ενεργειακού σοκ, ακριβότερων μεταφορών και διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, απειλώντας το διεθνές εμπόριο, ενισχύοντας την ακρίβεια και δημιουργώντας νέες πιέσεις για επιχειρήσεις και παγκόσμια οικονομία

Η στρατιωτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν ανοίγει έναν νέο κύκλο γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, με συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από την περιοχή. Η ενεργειακή ασφάλεια, το διεθνές εμπόριο και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο της ανησυχίας των αγορών, καθώς η σύγκρουση εξελίσσεται σε μια περίοδο όπου οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες παραμένουν εύθραυστες.

Κεντρικό σημείο της διεθνούς ανησυχίας είναι ο Περσικός Κόλπος και ειδικότερα τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη. Από το στενό αυτό διακινείται καθημερινά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, δηλαδή περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ από την ίδια θαλάσσια οδό περνά και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Η οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα της περιοχής θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου θα αύξανε το κόστος παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων, ενώ θα επιβράδυνε τη δυναμική του διεθνούς εμπορίου, σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία προσπαθεί ακόμη να ισορροπήσει μετά τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών.

Οι πρώτες επιπτώσεις της έντασης είναι ήδη ορατές στον τομέα της ναυτιλίας. Το κόστος ασφάλισης πλοίων για πολεμικό κίνδυνο αυξάνεται ραγδαία, με τα ασφάλιστρα να φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 3% της αξίας ενός πλοίου, από περίπου 0,25% προηγουμένως. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς ενεργειακών φορτίων αλλά και εμπορευμάτων.

Παράλληλα καταγράφονται καθυστερήσεις σε δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς LNG που παραμένουν αγκυροβολημένα στην περιοχή, εκτροπές δρομολογίων και συσσώρευση καθυστερήσεων σε τμήματα του παγκόσμιου στόλου εμπορευματοκιβωτίων. Ακόμη και περιορισμένες διαταραχές σε ένα τόσο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Παρότι η παγκόσμια οικονομία σήμερα είναι λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο σε σχέση με τη δεκαετία του ’70, η έντονη διασύνδεση των οικονομιών δημιουργεί νέες μορφές ευαλωτότητας. Οι διαταραχές στις μεταφορές και στην ενέργεια μεταφέρονται πλέον πολύ γρήγορα σε ολόκληρο το οικονομικό σύστημα, επηρεάζοντας την παραγωγή, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Το εύρος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της σύγκρουσης και την ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Στην πιο αισιόδοξη εκδοχή, εάν οι επιχειρήσεις διαρκέσουν λίγες ημέρες ή εβδομάδες, οι συνέπειες στις αγορές θα είναι κυρίως βραχυπρόθεσμες. Σε ένα τέτοιο σενάριο, εκτιμάται ότι η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα μπορούσε να μειωθεί περίπου κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, ενώ ο πληθωρισμός στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωζώνη θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 0,3 έως 0,4 ποσοστιαίες μονάδες. Οι επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο θα ήταν περιορισμένες και προσωρινές.

Το πιθανότερο όμως σενάριο που εξετάζουν αρκετοί αναλυτές είναι μια παρατεταμένη περίοδος έντασης χωρίς πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας. Σε αυτή την περίπτωση, επιθέσεις σε πλοία ή ενεργειακές εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν τα ασφάλιστρα μεταφοράς, να προκαλέσουν διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές και να ωθήσουν υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου. Σε αυτό το ενδιάμεσο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν γύρω από τα 80 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσουν σταδιακά. Παρότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα προκαλούσε ενεργειακό σοκ αντίστοιχο με άλλες ιστορικές κρίσεις, οι επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο θα ήταν αισθητές.

Το πιο ακραίο σενάριο αφορά μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση που θα επηρεάσει σοβαρά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας ισχυρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και σημαντική επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Ένα τέτοιο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό σε πολλές οικονομίες και να προκαλέσει έντονη μεταβλητότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η άνοδος των τιμών ενέργειας επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων, δημιουργώντας πιέσεις σε επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Οι γεωπολιτικές εντάσεις μεταφέρονται στην πραγματική οικονομία κυρίως μέσω τριών βασικών μηχανισμών: της αύξησης των τιμών ενέργειας, της ανόδου του κόστους μεταφορών και των διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η άνοδος των ναύλων και της ενέργειας ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και διάθεσης προϊόντων. Ταυτόχρονα περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, επηρεάζοντας κυρίως την κατανάλωση μη βασικών αγαθών.

Οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου βρίσκονται έτσι αντιμέτωπες με σημαντικές προκλήσεις. Η αύξηση του κόστους μεταφοράς και ενέργειας συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους, ενώ δημιουργεί αυξημένες ανάγκες κεφαλαίου κίνησης και μεγαλύτερη αβεβαιότητα ως προς τις προμήθειες προϊόντων.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους τους επιχειρηματικούς κλάδους. Οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής διαθέτουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη με τους προμηθευτές και ισχυρότερα δίκτυα προμηθειών, γεγονός που τους επιτρέπει να απορροφούν μέρος των αυξήσεων κόστους.

Αντίθετα, οι μικρότερες επιχειρήσεις είναι πολύ πιο ευάλωτες σε τέτοιου είδους αναταράξεις. Η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και η μικρότερη διαπραγματευτική ισχύς με τους προμηθευτές καθιστούν δυσκολότερη την προσαρμογή τους σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ακρίβειας.

Η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα αποτελέσει έτσι έναν κρίσιμο παράγοντα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας τους επόμενους μήνες. Οι αγορές ενέργειας, οι θαλάσσιες μεταφορές και οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα βρίσκονται στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις προσπαθούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις μιας ακόμη γεωπολιτικής αναταραχής.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Υπερκέρδη 63 δισ. για τους πετρελαϊκούς ομίλους των ΗΠΑ φέρνει η σύρραξη στη Μέση Ανατολή