Offcanvas
Offcanvas
Κόσμος
Στενά Ορμούζ: Δεν είναι μόνο το πετρέλαιο - Τα «αόρατα» υλικά της παγκόσμιας οικονομίας
04-04-2026
Οι επιπτώσεις εκτείνονται πολύ πέρα από τον ενεργειακό τομέα
Mεθανόλη, αλουμίνιο, θείο, γραφίτης, ήλιο. Μερικά από τα μη πετρελαϊκά προϊόντα τα οποία επηρεάζονται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και έχουν, κατ΄ επέκταση, αρνητική επίδραση στην παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή και τη μετάβαση στην πράσινη ανάπτυξη.
Κρίσιμα βιομηχανικά υλικά, όπως τα λιπάσματα που είναι απαραίτητα για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, αλλά και ορυκτά που στηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση, παρουσιάζουν ελλείψεις αναδιαμορφώνοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Παρόλο που η προσοχή επικεντρώνεται στα 11-12 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και τα 140 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που λείπουν καθημερινά από την παγκόσμια αγορά, οι επιπτώσεις εκτείνονται πολύ πέρα από τον ενεργειακό τομέα, σημειώνει το World Economic Forum. Στο επίκεντρο της μεταβολής βρίσκονται:
Λιπάσματα (ουρία και αμμωνία)
Ο Αραβικός Κόλπος αποτελεί κεντρικό κόμβο για την παγκόσμια γεωργία, αντιπροσωπεύοντας τουλάχιστον το 20% των θαλάσσιων εξαγωγών λιπασμάτων. Η εξάρτηση είναι ακόμη μεγαλύτερη για την ουρία, το πιο διαδεδομένο αζωτούχο λίπασμα παγκοσμίως, καθώς το 46% του παγκόσμιου εμπορίου προέρχεται από την περιοχή. Αυτή η προσφορά είναι κρίσιμη για μεγάλες αγροτικές οικονομίες, όπως η Ινδία (18%), η Βραζιλία (10%) και η Κίνα (8%). Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διαταραχή θα περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα στις παραπάνω περιοχές, αυξάνοντας, κατ΄ επέκταση, το κόστος παραγωγής τροφίμων παγκοσμίως με αποτέλεσμα να ενταθούν οι πληθωριστικές πιέσεις.
Θείο
Το θείο, ένα κρίσιμο υλικό για την ενέργεια, αποτελεί βασικό υποπροϊόν της διύλισης πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή, η οποία αυτή τη στιγμή έχει ουσιαστικά σταματήσει. Σχεδόν το 50% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας την περιοχή καθοριστικό «διαμορφωτή τιμών» για το συγκεκριμένο εμπόρευμα. Το θείο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για το θειικό οξύ, μια χημική ουσία απαραίτητη για:
- Τη χημεία μπαταριών, που χρησιμοποιείται στη διαδικασία εκχύλισης υψηλής πίεσης, απαραίτητη για την επεξεργασία νικελίου, κοβαλτίου και χαλκού για μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων και αποθήκευση ανανεώσιμης ενέργειας.
- Τον βιομηχανικό φώσφορο, που λειτουργεί ως βασικό αντιδραστήριο στην παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων υψηλής περιεκτικότητας, απαραίτητων για τη διατήρηση της γονιμότητας των εδαφών.
Η έλλειψη διαθεσιμότητας οδηγεί ήδη σε επιβράδυνση της βιομηχανικής δραστηριότητας σε περιοχές όπως η Ινδονησία και η «ζώνη χαλκού» της Αφρικής.
Μεθανόλη
Περίπου το 1/3 του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου μεθανόλης διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Η μείωση της προσφοράς ενός βασικού χημικού ενδιάμεσου για ρητίνες, επικαλύψεις και πλαστικά έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα της χημικής βιομηχανίας. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο «πελάτη» μεθανόλης παγκοσμίως. Αν οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή παραμείνουν περιορισμένες, τότε τα αποθέματα στα λιμάνια ενδέχεται να μειωθούν από άνετα επίπεδα σε «κάτω από τα όρια προειδοποίησης». Παράλληλα, θα αυξηθεί το κόστος για παραγωγούς πλαστικών, χρωμάτων και συνθετικών ινών.
Πρώτες ύλες γραφίτη
Ο συνθετικός γραφίτης που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη στις ανόδους μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, βασίζεται στο πετρελαϊκό κοκ, ένα υποπροϊόν της διύλισης πετρελαίου. Η επίδραση στις τιμές του συνθετικού γραφίτη ενδέχεται να είναι πιο έντονη σε σύγκριση με άλλα υλικά μπαταριών, καθώς τα διυλιστήρια μπορεί να στραφούν σε προϊόντα υψηλότερης αξίας όσο αυξάνονται οι τιμές, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα του πετρελαϊκού κοκ από το οποίο εξαρτάται η παραγωγή γραφίτη. Με την αύξηση και του κόστους μεταφοράς, οι τιμές του φυσικού γραφίτη δέχονται επιπλέον ανοδικές πιέσεις, πιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το κόστος των μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, που ήδη πιέζεται από διαταραχές σε νικέλιο, κοβάλτιο και θείο.
Αλουμίνιο
Η Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο προμηθευτή πρωτογενούς αλουμινίου, εκτός της Κίνας, παράγοντας περίπου το 9% της παγκόσμιας παραγωγής. Η προσφορά από τα χυτήρια του Κόλπου έχει περιοριστεί, ενώ πάνω από 150.000 τόνοι μετάλλου που ήταν καταχωρημένοι στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου έχουν αποσυρθεί από αποθήκες, αντανακλώντας τη γενικότερη διαταραχή στις εξαγωγές της περιοχής. Σημειώνεται ότι το αλουμίνιο χρησιμοποιείται ευρέως στις κατασκευές, τις μεταφορές και την ανανεώσιμη ενέργεια.
Ήλιο
Το Κατάρ παράγει σχεδόν το 1/3 της παγκόσμιας προσφοράς ηλίου, το οποίο αποτελεί υποπροϊόν της επεξεργασίας φυσικού αερίου. Καθώς η προσφορά περιορίζεται, οι επιπτώσεις διαχέονται ήδη στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τεχνολογίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ήλιο παίζει σημαντικό ρόλο στην κατασκευή ημιαγωγών. Η μεγαλύτερη ανησυχία, ωστόσο, αφορά τον τομέα της υγείας καθώς οι μαγνητικοί τομογράφοι βασίζονται στο υγρό ήλιο για να διατηρούν τους υπεραγώγιμους μαγνήτες τους σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες : χωρίς σταθερή προμήθεια, δεν μπορούν να λειτουργήσουν.
Γλυκόλη
Η μονοαιθυλενογλυκόλη, βασική πρώτη ύλη για πολυεστερικές ίνες, συσκευασίες και υφάσματα, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες χημικές εξαγωγές του Κόλπου, με περίπου 6,5 εκατ. τόνους να έχουν διακινηθεί το 2025. Η Κίνα, ο μεγαλύτερος καταναλωτής, ενδέχεται να αντιμετωπίσει σοβαρές ελλείψεις, ενώ και άλλοι μεγάλοι εισαγωγείς όπως η Ινδία, η Ινδονησία, το Πακιστάν, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη πιθανότατα θα δεχθούν πιέσεις. Ως αντίδραση, αγοραστές στην Ασία στρέφονται σε εναλλακτικούς προμηθευτές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, μια μετατόπιση που μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών σε μια αγορά που πρόσφατα επηρεαζόταν από υπερπροσφορά και μεγάλες εκπτώσεις.
Σιδηρομετάλλευμα / σφαιρίδια χάλυβα
Ο Κόλπος αποτελεί σημαντικό προμηθευτή υψηλής ποιότητας σφαιριδίων σιδηρομεταλλεύματος και άμεσα αναγμένου σιδήρου, βασικών πρώτων υλών υψηλής ποιότητας για την παγκόσμια χαλυβουργία. Οι πλοιοκτήτες άρχισαν να αποφεύγουν τα Στενά σχεδόν αμέσως μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης, καθιστώντας δυσκολότερη την εξεύρεση πλοίων και ωθώντας αγοραστές σε όλη την Ασία, την Ινδία και τη Μέση Ανατολή να παγώσουν τις νέες προμήθειες. Με την αβεβαιότητα στις μεταφορές να παραμένει, οι μεγαλύτεροι χρόνοι διαδρομής και το αυξημένο κόστος μεταφοράς αρχίζουν να επηρεάζουν έναν κλάδο που ήδη λειτουργεί με περιορισμένα περιθώρια κέρδους.
Υποδομές πράσινου υδρογόνου
Αν και η κρίση μπορεί τελικά να επιταχύνει τη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια, έχει αναδείξει τους κινδύνους για τα χρονοδιαγράμματα των έργων υδρογόνου και τις εξαγωγικές υποδομές. Η Μέση Ανατολή είχε «τοποθετηθεί» ως μελλοντικός μεγάλος κόμβος πράσινου υδρογόνου, με σημαντική δυναμικότητα ηλεκτρολυτών και σχέδια εξαγωγών υπό ανάπτυξη. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αστάθεια και η αβεβαιότητα γύρω από τις θαλάσσιες μεταφορές και τις επενδύσεις ενδέχεται να επιβραδύνουν τον ρυθμό ανάπτυξης και την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας.
Πηγή: naftemporiki.gr