Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ οι τελευταίες δύο δόσεις που θα υποβληθούν το 2026 αφορούν σε 85 ορόσημα και στόχους, εκ των οποίων κάποια ολοκληρώθηκαν, αλλά υπάρχουν «παλιά» ορόσημα που εκκρεμούν – Πότε τελειώνει η προθεσμία για αίτημα πληρωμής από την ΕΕ

Του Αδάμου Αδάμου

Δύσκολη όπως όλα δείχνουν θα είναι η πλήρης απορρόφηση της χορηγίας του €1,02 δισ. από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ, παρά την περί αντιθέτου αισιοδοξία της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομικών που εκφράστηκε εξ αφορμής ειδικής έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.

Κύριο αγκάθι, για την ώρα τουλάχιστον, φαίνεται να είναι όχι τόσο τα ορόσημα που θα πρέπει να επιτευχθούν για ξεκλείδωμα των τελευταίων δόσεων από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) της ΕΕ, όσο ένα ορόσημο που έπρεπε να είχε ήδη ολοκληρωθεί και πιο συγκεκριμένα, το ορόσημο που αφορά την πράσινη φορολογία και την επιβολή φόρου άνθρακα στις τιμές των καυσίμων. Ήδη η ΕΕ απέκοψε σχεδόν 50 εκατ. ευρώ από την πέμπτη πληρωμή, η οποία εκταμιεύθηκε μόλις προ ημερών προς την Κύπρο, λόγω της συγκεκριμένης εκκρεμότητας.

Δύσκολα θα ξεκλειδώσουν τα 50 εκατ.

Στα τέλη του 2025 η ΕΕ είχε εγκρίνει μερικώς το πέμπτο αίτημα της Κύπρου για συνολική πληρωμή €70,5 εκατομμυρίων καθώς ένα εκ των οροσήμων, η πράσινη φορολογία, δεν είχε επιτευχθεί. Στις 12 Μαρτίου 2026 η ΕΕ προχώρησε μέσω του ΜΑΑ σε «λειψή» πληρωμή προς τη χώρα μας, καταβάλλοντας από τα €70,5 εκατ. μόνο τα €21,2 εκατ. και «δεσμεύοντας» ουσιαστικά ποσό €49,3 εκατ. της χορηγίας. Σε σχετική ανακοίνωση η Κομισιόν είχε αναφέρει πως θα εξετάσει την εκταμίευση του υπόλοιπου ποσού μόλις η Κύπρος αντιμετωπίσει το μη εκπληρωμένο ορόσημο της μεταρρύθμισης της πράσινης φορολογίας. Η κατάσταση, όμως, όπως εξελίσσεται λόγω του πολέμου στο Ιράν που έχει εκτοξεύσει τις τιμές πετρελαίου διεθνώς και άρχισε ήδη να αυξάνει τις τιμές καυσίμων και στη χώρα μας, δεν επιτρέπει αισιοδοξία ότι το συγκεκριμένο ορόσημο θα υλοποιηθεί τώρα.

Εξάλλου, η κυβέρνηση φαίνεται να μελετά μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα λόγω των συνεχιζόμενων αυξήσεων, όπως έπραξαν ήδη κάποιες χώρες της ΕΕ και όπως ζητούν ήδη κόμματα και άλλα οργανωμένα σύνολα. Στο πλαίσιο αυτό θα είναι δύσκολο να προτείνει την επιβολή νέας φορολογίας, η οποία εκ των πραγμάτων δεν θα «περνούσε» από τη Βουλή. Για το θέμα, πάντως, φαίνεται να βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με την ΕΕ καθώς η Κύπρος, όπως κι άλλα κράτη μέλη, έχουν συγκεκριμένο διάστημα στη διάθεση του για εκπλήρωση οροσήμων που υποβάλλονται στο πλαίσιο αιτήματος πληρωμής από το ΜΑΑ.

Αισιοδοξία, νοουμένου ότι…

Την ίδια ώρα, όπως προκύπτει από την ανακοίνωση της ΓΔΑ για την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, το Υπουργείο Οικονομικών παραμένει σε μεγάλο βαθμό αισιόδοξο για πλήρη απορρόφηση του συνόλου της χορηγίας του ενός δισ. ευρώ που αναλογεί στην Κύπρο και πως όλα όσα περιέλαβε στο εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα υλοποιηθούν. Στην ανακοίνωση της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης, επισημαίνεται την ίδια ώρα πως αυτό δεν εξαρτάται πάντα μόνο από την κυβέρνηση, αλλά και από τη Βουλή καθώς η υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων προϋποθέτουν και ψήφιση σχετικών νομοσχεδίων.

«Με τη δέσμευση, την αποφασιστικότητα, τη συνέπεια, και τη μέχρι σήμερα εξαίρετη συνεργασία όλων των θεσμών και των εμπλεκόμενων φορέων στο ΣΑΑ, η Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης θεωρεί εφικτή την υλοποίηση των στόχων και οροσήμων μέχρι τον ερχόμενο Αύγουστο που είναι η καταληκτική ημερομηνία υλοποίησης του ΣΑΑ, νοουμένου ότι θα υιοθετηθούν οι αποφάσεις και θα ψηφιστούν τα σχετικά νομοσχέδια αναφορικά με τις εκκρεμούσες μεταρρυθμίσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αναφέρει ακόμα πως μέχρι τον Δεκέμβριο 2025, η Συντονιστική Αρχή υπέβαλε αιτήματα πληρωμής για εκταμίευση από τον ΜΑΑ, για επτά από τις συνολικά εννέα δόσεις χορηγίας για συνολικό ποσό ύψους €673 εκατ. «gross» (66% της συνολικής χρηματοδοτικής στήριξης) και πως απομένουν δύο δόσεις χορηγίας για ποσό €347 εκατ. «gross», οι οποίες θα υποβληθούν μέσα στο 2026, όπως προέβλεπε και το αρχικό χρονοδιάγραμμα του 2021.

Σε ό,τι αφορά στα μεταρρυθμιστικά μέτρα, ενημερώνει ότι το 95% των σημαντικών μεταρρυθμίσεων έχουν ολοκληρωθεί είτε μέσω της κατάθεσης και ψήφισης των σχετικών νομοθεσιών από τη Βουλή είτε μέσω Αποφάσεων της εκτελεστικής εξουσίας και πως οι τελευταίες δύο δόσεις που θα υποβληθούν το 2026 αφορούν σε 85 ορόσημα και στόχους, εκ των οποίων 27 ήδη ολοκληρώθηκαν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήματος πληρωμής είναι η 30η Σεπτεμβρίου και σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, θα μπορούσε δυνητικά ένα κράτος μέλος να υποβάλει σε ένα αίτημα πληρωμής όλες τις δόσεις χωρίς την απώλεια πόρων.

Τέλος, το ΥΠΟΙΚ ενημερώνει ότι μέχρι σήμερα έχει εισπραχθεί από τον ΜΑΑ συνολικό ποσό €589,5 εκατ., που αφορά στο καθαρό («net») ποσό δόσεων που εκταμιεύθηκαν συν τις προκαταβολές που δόθηκαν (οι οποίες αποσβένονται/ συμψηφίζονται στην συνέχεια με τις πληρωμές των δόσεων) και πως «στόχος και προσπάθειά μας είναι η πλήρης απορρόφηση του €1,02 δισ. που δικαιούται η Κύπρος σε χορηγία μέχρι τέλος του 2026». 

Διαβάστε επίσης: Ποιοι Ευρωπαίοι πληρώνουν τους υψηλότερους φόρους καυσίμων – Ποια η θέση της Κύπρου