Η κυβέρνηση της Μάλτας ξοδεύει εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο προκειμένου να κρατήσει χαμηλές τιμές, εν μέσω κριτικής από το ΔΝΤ και την ΕΕ – Παρά την εκτόξευση των τιμών διεθνώς, λέει ότι θα συνεχίσει την ίδια συνταγή και στο μέλλον

Σε αντίθεση με το τι ισχύει στην Κύπρο και στην υπόλοιπη Ευρώπη που οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μπαράζ αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων, οι αντλίες στα πρατήρια της Μάλτας συνεχίζουν να προμηθεύουν τους καταναλωτές της χώρας με φθηνά καύσιμα – και μάλιστα, τα φθηνότερα στην ΕΕ. 

Καθότι Μάλτα και Κύπρος έχουν αρκετές ομοιότητες αφού αμφότερες είναι νησιωτικά κράτη της ΕΕ και της Μεσογείου και εισάγουν έτοιμα καύσιμα, θα ανέμενε κανείς πως οι τιμές των καυσίμων στις δύο χώρες δεν θα απέκλιναν πολύ.

Ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη τον συντελεστή ΦΠΑ που ισχύει στις δύο χώρες (19% στην Κύπρο και 18% στη Μάλτα) και το γεγονός ότι και στην Κύπρο οι φόροι κατανάλωσης βρίσκονται στο χαμηλότερο επιτρεπτό όριο από την ΕΕ και εκεί θα παραμείνουν μέχρι το τέλος Νοεμβρίου.

Εντούτοις οι διαφορές στις λιανικές τιμές των καυσίμων είναι μεγάλες: Η βενζίνη 95 οκτανίων στη Μάλτα διατίθεται προς 1,34 ευρώ το λίτρο, ενώ στην Κύπρο η μέση τιμή βρίσκεται στο 1,69 ευρώ, ενώ το πετρέλαιο κίνησης πωλείται στη Μάλτα προς 1,21 ευρώ/λίτρο και στη χώρα μας προς 1,977 ευρώ (μέση τιμή σήμερα).
 
Παγωμένες εδώ και χρόνια

Το ενδιαφέρον είναι πως οι τιμές στη Μάλτα ήταν στα ίδια επίπεδα πριν το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, αλλά και τον περσινό Σεπτέμβριο και τους προηγούμενους Σεπτέμβρηδες που αποτελούν τιμές αναφοράς για τη σημερινή κατάσταση. Για την ακρίβεια, οι τιμές των καυσίμων στη μικρή νησιωτική χώρα βρίσκονται στα ίδια επίπεδα από τις 8 Ιουνίου του 2020, όταν η κυβέρνηση της Μάλτας αποφάσισε λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού τότε μια μικρή μείωση στις τιμές σε συνδυασμό με το επ’ αόριστον στην ουσία πάγωμα τους.

Πρακτικά, το «πάγωμα» των τιμών που ισχύει μέχρι και σήμερα γίνεται μέσω επιδότησης των εταιρειών που εισάγουν καύσιμα στο νησί, με την ίδια επιδότηση να ισχύει και για τις τιμές στον ηλεκτρισμό. Στην ουσία μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, η Μάλτα παρέχει στους εισαγωγείς καυσίμων, την κρατική εταιρεία ENEMED, επιδότηση προκειμένου να αντισταθμίσει τις απώλειές του, προκειμένου οι λιανικές τιμές στο τελικό προϊόν -τα καύσιμα- να παραμένουν οι ίδιες.

Με την απορρόφηση του πρόσθετου κόστους από το κράτος, η ENEMED που είναι ο αποκλειστικός εισαγωγέας βενζίνης και διαθέτει και δικά της πρατήρια, κρατά όπως και οι άλλοι πρατηριούχοι παγωμένες τις λιανικές τιμές. Την ίδια επιδότηση που παίρνει η ENEMED και μια-δυο μικρές εταιρείες που εισάγουν πετρέλαιο. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση της χώρας επιδοτεί και την κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού, την επίσης μονοπωλιακή ENMALTA ώστε να διατηρεί σταθερές και τις τιμές του ηλεκτρισμού.

Η εν λόγω επιδότηση για το πάγωμα των τιμών υπολογίζεται ότι στοιχίζει στη Μάλτα από 150 εκατ. έως €350 εκατ. ετησίως- με το μεγαλύτερο ποσό να πηγαίνει στην ENMALTA. Μάλιστα, το κόστος φέτος υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί κατά 80 με 100 εκατ. λόγω των αυξήσεων στις τιμές διεθνώς.

Σύμφωνα με τα τοπικά Μέσα της Μάλτας, μόνο για την επιδότηση της τιμής του πετρελαίου κίνησης, το κόστος από 30 εκατ. ευρώ που υπολογίστηκε αναμένεται να ανέλθει τελικά στα 75 εκατ. ευρώ. Εάν όμως το μέτρο αποσυρόταν, τότε υπολογίζεται πως η τιμή της βενζίνης θα αυξανόταν κατά 38 σεντ το λίτρο τουλάχιστον και του πετρελαίου κίνησης κατά 45 σεντ.
 
Θα το συνεχίσει

Αν και το μέτρο της κυβέρνηση της Μάλτας βρέθηκε πολλές φορές στο στόχαστρο κριτικής από την ΕΕ και την ΔΝΤ, κυρίως επειδή δεν είναι στοχευμένο, εντούτοις ο πρωθυπουργός της χώρας διαβεβαίωσε πρόσφατα πως αυτό θα συνεχιστεί. Συγκεκριμένα ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Αμπέλα, ο οποίος επανεξελέγη τον Μάιο για τέταρτη θητεία, δεσμεύτηκε ότι το μέτρο θα συνεχιστεί και πως θα συμπεριληφθεί μαζί με άλλα μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων στον νέο προϋπολογισμό που θα παρουσιάσει στις 26 Οκτωβρίου.

Το Υπουργείο Οικονομικών της χώρας διαβεβαίωσε δε πως, παρά την αύξηση που αναμένεται φέτος για τις επιδοτήσεις, υπάρχει «μαξιλαράκι» τουλάχιστον 250 εκατ. ευρώ για κάλυψή του χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι δημοσιονομικές υποχρεώσεις της χώρας έναντι της ΕΕ και χωρίς το έλλειμμα να ξεπερνά το 3%.

Ο δε υπουργός Οικονομικών της χώρας Κλάιντ Καρουάνα εκτίμησε ότι το μέτρο βοηθά τη Μάλτα να κρατά χαμηλό τον πληθωρισμό – κοντά στο 2% - συνδέοντας το όλο θέμα και με τον μηχανισμό αυτόματης αναπροσαρμογής των μισθών που εφαρμόζει η Μάλτα (ΑΤΑ). Οι επιδοτήσεις, είπε, είναι ο μόνος λόγος που δεν εκτοξεύτηκε η ΑΤΑ - εξέλιξη που θα είχε καταστροφικές συνέπειες σε επιχειρήσεις καθώς θα αναγκάζονταν οι εργοδότες να προχωρήσουν σε μεγάλες αυξήσεις για απορρόφηση της αύξησης του μισθολογικού τους κόστους με αποτέλεσμα η χώρα να έμπαινε σε έναν φαύλο κύκλο ανατιμήσεων.
 
Σκεπτικισμός από ΔΝΤ

Ακόμα και το ΔΝΤ, παρά τις παρατηρήσεις του, παραδέχεται πως το μέτρο έχει συμβάλει στη συγκράτηση του πληθωρισμού και στην ενίσχυση της οικονομίας. Την ίδια ώρα, ωστόσο, εκφράζει έντονο προβληματισμό για το υψηλό δημοσιονομικό κόστος του μέτρου και για το γεγονός ότι δεν παρέχει κίνητρα στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για εξοικονόμηση ενέργειας/καυσίμων και για επενδύσεις σε ΑΠΕ.

Στο ίδιο μήκος είναι και η κριτική της Κομισιόν προς τη Μάλτα, που επικεντρώνεται στο δημοσιονομικό κόστος του μέτρου και στον οριζόντιο χαρακτήρα του. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει ζητήσει να υπάρξει στόχευση των ενεργειακών παρεμβάσεων προκειμένου να βοηθηθούν όσοι πραγματικά πλήττονται, υποστηρίζοντας περαιτέρω πως τα οριζόντια και χωρίς ημερομηνία λήξης μέτρα αποθαρρύνουν την εξοικονόμηση ενέργειας και αποτελούν αντικίνητρο για μείωση των ρύπων.

Διαβάστε επίσης: Καύσιμα: Από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ΕΕ για τη βενζίνη στην Κύπρο