Πώς η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει την ανεξαρτησία της σε έναν αβέβαιο κόσμο και γιατί η Κύπρος έχει ρόλο-κλειδί.

Της Άννας Δάντη* 

Η μάχη που δίνουμε στην Ευρώπη αυτή την πενταετία είναι, ουσιαστικά, η μάχη για το μέλλον μας. Όπως ξεκαθαρίζει η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι η μάχη για τις αξίες και τις δημοκρατίες μας, για την ελευθερία και την ικανότητά μας να ορίζουμε οι ίδιοι το πεπρωμένο μας. Δυστυχώς, ο σημερινός κόσμος είναι αμείλικτος, και καλούμαστε να αναθεωρήσουμε τον τρόπο με τον οποίον αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα.

Η διεθνής τάξη πραγμάτων που βασίζεται σε κανόνες δέχεται ξανά πολυμέτωπη επίθεση από εκείνους που επιδιώκουν μια νέα τάξη βασισμένη στην ισχύ. Η απάντηση αυτής της Επιτροπής, με εντολή των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, είναι σαφής: σε έναν κόσμο φιλοδοξιών και δικαίου των ισχυρών, που προσπαθούν να περάσουν τις ιδέες τους και τον δικό τους τρόπο διαβίωσης με συγκρούσεις και πολέμους, πρέπει να αναδυθεί μια νέα Ευρώπη.

Το πρώτο βήμα είναι να απαλλαγούμε από τις εξαρτήσεις που εργαλειοποιούνται αδίστακτα από τρίτες δυνάμεις, με τις οποίες δε μοιραζόμαστε απαραίτητα τις ίδιες αξίες. Πρέπει να μπορούμε να εξασφαλίζουμε μόνοι μας την άμυνα και την ασφάλειά μας. Να ελέγχουμε τις τεχνολογίες και τους ενεργειακούς πόρους που τροφοδοτούν τις οικονομίες μας. Να αποφασίζουμε σε τι είδους κοινωνία και δημοκρατία θέλουμε να ζούμε. Και αυτό πρέπει να το κάνουμε εμείς οι πολίτες, με τις εκλεγμένες ηγεσίες και τη θεσμική εκπροσώπηση, στο πλαίσιο της Συνθήκης της Ε.Ε. και της παγκόσμιας τάξης βασισμένης σε κανόνες.

Η Ευρώπη έχει πλέον αποφασίσει να υπερασπιστεί κάθε τετραγωνικό εκατοστό της επικράτειάς της. Για όλα αυτά χρειάζεται σχέδιο, μέθοδος και συνοχή.

Η ανάγκη για μια νέα στρατηγική νοοτροπία

Η μετάβαση προς ένα βιώσιμο, κοινωνικά υπεύθυνο και ανταγωνιστικό οικονομικό μοντέλο δεν αποτελεί απλώς επιλογή –είναι αναγκαία προϋπόθεση για το μέλλον της Ευρώπης. Η ανταγωνιστικότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα πρέπει να προχωρούν μαζί.

Όπως τόνισε πρόσφατα η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν, ο κόσμος αλλάζει ταχύτερα από τις πολιτικές μας. Συνεπώς, τα θεσμικά μας όργανα πρέπει να μεταμορφώσουν τον τρόπο που σκέφτονται, σχεδιάζουν πολιτικές και λαμβάνουν αποφάσεις, ώστε να συμβαδίζουν με έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.

Πριν η Ευρώπη μπορέσει να προβάλει δύναμη προς τα έξω, οφείλει να ανανεωθεί εσωτερικά. Αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, αλλά διαθέτει και εξαιρετικά πλεονεκτήματα. Το καθήκον μας είναι να τα αξιοποιήσουμε, ώστε να διασφαλίσουμε μια ισχυρή, ανεξάρτητη και συνεκτική Ευρώπη.

Το «business as usual» δεν αποτελεί πλέον επιλογή. Πρέπει να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις οικονομικές και τις εθνικές μας προκλήσεις ασφαλείας: να προβλέπουμε καλύτερα, να ενεργούμε ταχύτερα και να εξασφαλίζουμε ότι οι οικονομίες και τα συστήματά μας μπορούν να απορροφούν και να προσαρμόζονται σε κραδασμούς.

Αυτό απαιτεί στρατηγική νοοτροπία και νέα προσέγγιση:

• να αξιολογούμε τα περιουσιακά μας στοιχεία, τις ευκαιρίες και τους κινδύνους,
• να ενισχύουμε τα πλεονεκτήματά μας,
• να αξιοποιούμε τις δυνατότητες και να περιορίζουμε τις εξαρτήσεις μας.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η στρατηγική «Made in Europe», που επικεντρώνεται σε τομείς ζωτικής σημασίας για την οικονομική και εθνική μας ασφάλεια. Μέσα από την επιτάχυνση των στρατιωτικών επενδύσεων, την αναθεώρηση των ενεργειακών μας συστημάτων και της βιομηχανικής πολιτικής, καθώς και μέσω νέων διεθνών συνεργασιών, ο στόχος παραμένει ένας: μια πιο ανεξάρτητη και ανθεκτική Ευρώπη. Στην Ευρώπη σήμερα υπάρχουν τα μέσα και οι δυνατότητες, υπάρχει το όραμα να δημιουργήσουμε μια άλλη, καλύτερη Ευρώπη.

Τα ορόσημα της ευρωπαϊκής ατζέντας

Η νέα ευρωπαϊκή πορεία στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

- Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε., με υιοθέτηση οδικού χάρτη για την ενιαία αγορά έως το 2028, προώθηση του Industrial Accelerator Act και εισαγωγή του κριτηρίου «Made in Europe» στις δημόσιες συμβάσεις.

- Προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης, μέσα από στρατηγικές για τις απομακρυσμένες περιοχές, το Affordable Housing Plan και νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ποιότητα της εργασίας.

- Αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και ενίσχυση της ανθεκτικότητας, με το European Climate Adaptation Plan, την αναγέννηση της γεωργίας και την προστασία της φύσης.

- Εδραίωση γεωστρατηγικής αυτονομίας, καθώς οι εξαρτήσεις από ξένες τεχνολογίες, ενέργεια και άμυνα συνιστούν πλέον σημαντικό ρίσκο.

Η ατζέντα αυτή συνδυάζει οικονομική απόδοση, κοινωνική συνοχή και περιβαλλοντική βιωσιμότητα –τα τρία θεμέλια του πλαισίου ESG.

ESG: Από επιλογή σε προϋπόθεση

Για τις επιχειρήσεις, η συμμόρφωση με τα κριτήρια ESG δεν είναι πλέον προαιρετική –αποτελεί προϋπόθεση συμμετοχής στην ευρωπαϊκή αγορά και πρόσβασης στη χρηματοδότηση.

Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες καθορίζουν ένα πιο απαιτητικό πλαίσιο:

Το «Made in Europe» και τα «gigafactories» τεχνολογίας επιβάλλουν σε όλη την αλυσίδα αξίας να λαμβάνει υπόψη περιβαλλοντικά και διακυβερνητικά κριτήρια.

Η κοινωνική διάσταση –στρατηγικές για τη στέγη, τη δίκαιη εργασία, την ισότητα– ενισχύει τον παράγοντα S του ESG, καθιστώντας την κοινωνική λογοδοσία βασικό δείκτη αξιολόγησης.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής μέσω του Climate Adaptation Plan επεκτείνει το E πέρα από τη μείωση εκπομπών, εντάσσοντας και τη διαχείριση κινδύνου.

Οι μεταρρυθμίσεις στην ενιαία αγορά και στους κανόνες ανταγωνισμού φέρνουν στο προσκήνιο το G της διακυβέρνησης –διαφάνεια, απλοποίηση, υπευθυνότητα.

Η Κύπρος στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον

Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο, η Κύπρος, παρά τις προκλήσεις, έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία. Η προσέγγιση της βιωσιμότητας και των κριτηρίων ESG μπορεί να ενισχύσει το κοινωνικό της αποτύπωμα, να αυξήσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας της και να την καταστήσει παράδειγμα βιώσιμης ανάπτυξης στην περιφέρεια της Μεσογείου. Οι ευκαιρίες είναι πολλές, ειδικά για τον επιχειρηματικό τομέα, και μπορούν να δώσουν ώθηση ανάπτυξης στην οικονομία.

Με την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. το 2026, η Κύπρος έχει τη δυνατότητα να συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας για μια ανεξάρτητη, πράσινη και κοινωνικά δίκαιη Ευρώπη.

Η στιγμή είναι κρίσιμη. Η επιλογή είναι δική μας. Είτε θα αδράξουμε την ευκαιρία να ενισχύσουμε το ευρωπαϊκό μας αποτύπωμα είτε θα αφήσουμε άλλους να καθορίσουν το μέλλον μας.

Η Ευρώπη καλεί –και η Κύπρος έχει κάθε λόγο να απαντήσει με αυτοπεποίθηση.

*Υπεύθυνης Επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο

Διαβάστε επίσης: Μ. Χριστοδουλίδης: Μονόδρομος η μετάβαση προς ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο