Η ραγδαία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη ξεπερνά τις δυνατότητες του δικτύου, προκαλώντας συμφόρηση, απώλειες παραγωγής και αυξανόμενο κόστος, με ορισμένες χώρες να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους ενεργειακής αστάθειας

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο που μέχρι πρόσφατα φαινόταν αδιανόητο: παράγει περισσότερη καθαρή ενέργεια από ποτέ, αλλά αδυνατεί να τη χρησιμοποιήσει πλήρως. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη παραγωγής. Είναι ότι το σύστημα που τη μεταφέρει – το ηλεκτρικό δίκτυο – δεν μπορεί να ακολουθήσει τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης.

Η επιτυχία των ανανεώσιμων πηγών αποκαλύπτει ταυτόχρονα και τις αδυναμίες των υποδομών.

Το «μποτιλιάρισμα» της πράσινης ενέργειας
Η ραγδαία αύξηση της παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά έχει οδηγήσει σε ένα νέο φαινόμενο: μεγάλες ποσότητες ενέργειας δεν μπορούν να διοχετευθούν στο δίκτυο. Το αποτέλεσμα είναι να περιορίζεται η παραγωγή ή ακόμη και να απορρίπτεται.

Το πρόβλημα αυτό δεν είναι περιθωριακό. Αντίθετα, απειλεί να μπλοκάρει σημαντικό μέρος της αναμενόμενης ανάπτυξης των ΑΠΕ, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι πάνω από 120 GW νέας ισχύος κινδυνεύουν να μην αξιοποιηθούν πλήρως λόγω περιορισμών του δικτύου.

Η ενέργεια υπάρχει – αλλά δεν φτάνει εκεί που χρειάζεται.

Οι παλιές υποδομές σε νέα εποχή
Το ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας σχεδιάστηκε για μια διαφορετική εποχή. Για μεγάλα, συγκεντρωτικά εργοστάσια παραγωγής και όχι για διάσπαρτες μονάδες ανανεώσιμης ενέργειας.

Σήμερα, η παραγωγή είναι πιο αποκεντρωμένη και πιο μεταβλητή. Ο άνεμος και ο ήλιος δεν ακολουθούν σταθερό μοτίβο, δημιουργώντας ανισορροπίες μεταξύ παραγωγής και ζήτησης.

Οι υποδομές, όμως, δεν έχουν προσαρμοστεί στον ίδιο βαθμό. Το αποτέλεσμα είναι συμφόρηση, καθυστερήσεις και αυξημένο κόστος εξισορρόπησης.

Η τεχνολογία προχωρά, αλλά τα δίκτυα μένουν πίσω.

Οι οικονομικές επιπτώσεις
Η αδυναμία του δικτύου να απορροφήσει την παραγόμενη ενέργεια έχει άμεσο οικονομικό κόστος. Οι διαχειριστές συχνά αναγκάζονται να αποζημιώνουν παραγωγούς για ενέργεια που δεν χρησιμοποιείται ή να ενεργοποιούν πιο ακριβές μονάδες για να καλύψουν τα κενά. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές και σε απώλεια αποδοτικότητας για το σύστημα.

Η πράσινη ενέργεια είναι φθηνή στην παραγωγή, αλλά ακριβή όταν δεν μπορεί να αξιοποιηθεί.

Ποιες χώρες πιέζονται περισσότερο
Οι επιπτώσεις δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Χώρες με υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών και περιορισμένες διασυνδέσεις αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες πιέσεις. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι περιοχές όπου η παραγωγή συγκεντρώνεται μακριά από τα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης. Εκεί, η έλλειψη επαρκών γραμμών μεταφοράς δημιουργεί «στενά σημεία» που περιορίζουν τη ροή ενέργειας.

Η γεωγραφία του δικτύου γίνεται κρίσιμος παράγοντας.

Η ανάγκη για τεράστιες επενδύσεις
Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί εκτεταμένες επενδύσεις σε υποδομές. Νέα δίκτυα μεταφοράς, αναβαθμίσεις υφιστάμενων γραμμών και ανάπτυξη «έξυπνων» συστημάτων διαχείρισης είναι απαραίτητα για να μπορέσει το σύστημα να ανταποκριθεί. Παράλληλα, η αποθήκευση ενέργειας αποκτά κεντρικό ρόλο, καθώς μπορεί να εξομαλύνει τη μεταβλητότητα των ΑΠΕ και να μειώσει την πίεση στο δίκτυο.

Χωρίς αυτές τις επενδύσεις, η ενεργειακή μετάβαση κινδυνεύει να επιβραδυνθεί.

Το πολιτικό και στρατηγικό δίλημμα
Η κατάσταση αυτή φέρνει την Ευρώπη αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα: πώς θα συνεχίσει την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών χωρίς να δημιουργήσει νέες ανισορροπίες. Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην αύξηση της παραγωγής, αλλά κυρίως στη βελτίωση της διαχείρισης και της μεταφοράς της ενέργειας.

Η ενεργειακή πολιτική μετατοπίζεται από την παραγωγή στις υποδομές.

Το στοίχημα της επόμενης φάσης
Η ενεργειακή μετάβαση έχει ήδη περάσει σε ένα νέο στάδιο. Η πρόκληση δεν είναι πλέον να παραχθεί περισσότερη πράσινη ενέργεια, αλλά να ενσωματωθεί αποτελεσματικά στο σύστημα. Αν το δίκτυο δεν εκσυγχρονιστεί, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί σε μια κατάσταση όπου η αφθονία ενέργειας θα συνυπάρχει με την ανεπάρκεια.

Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο μάθημα της εποχής: χωρίς ισχυρές υποδομές, ακόμη και η πιο επιτυχημένη ενεργειακή πολιτική μπορεί να σκοντάψει στην ίδια της την επιτυχία.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: ΥΠΕΡΓ: Σε εξέλιξη ο διάλογος για μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού