Νέα μελέτη εξετάζει τους 10 πιθανούς κινδύνους που θα αντιμετωπίσουν οι τράπεζες κατά την επόμενη δεκαετία.

Η διαχείριση των κινδύνων κατά την επόμενη δεκαετία, θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο δύσκολη λόγω 10 βασικών απειλών, σύμφωνα με τη νέα έρευνα της EY και του Institute of International Finance (IIF) για τη διαχείριση κινδύνων στον τραπεζικό τομέα, με τίτλο: “An endurance course: surviving and thriving through 10 major risks over the next decade”. Οι κίνδυνοι αυτοί είναι κυρίως μη χρηματοοικονομικής φύσης, όπως η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, η γεωπολιτική αστάθεια και η κλιματική αλλαγή.

Οι 10 κορυφαίοι κίνδυνοι

1.    Αντιμετώπιση μιας πιθανής παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης
2.    Ομαλή λειτουργία σε ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο και μεταβαλλόμενο οικοσύστημα
3.    Προστασία της ιδιωτικότητας και διατήρηση της εμπιστοσύνης των πελατών
4.    Αντιμετώπιση ενός πολέμου στον κυβερνοχώρο
5.    Διαχείριση της αναπόφευκτης μετάβασης του τραπεζικού κλάδου στην τεχνολογία cloud
6.    Βιομηχανοποίηση και ενσωμάτωση των data analytics σε όλο το εύρος του τραπεζικού τομέα, με ελεγχόμενο τρόπο
7.    Αδιάκοπη και απρόσκοπτη παροχή υπηρεσιών στους πελάτες, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις αγορές
8.    Προσαρμογή στις επιπτώσεις των ταχέως μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών ισορροπιών
9.    Αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις τράπεζες και την κοινωνία
10.    Ικανοποίηση των νέων και διαρκώς εξελισσόμενων αναγκών των πελατών, μέσω της παροχής εξατομικευμένων, συγκεντρωτικών υπηρεσιών με κάλυψη εφ’ όρου ζωής

Η φετινή, δέκατη έκδοση της έρευνας, προσφέρει μια επισκόπηση όλων των αλλαγών που έχουν συντελεστεί στη διαχείριση κινδύνων παγκοσμίως, κατά την τελευταία δεκαετία, αλλά και των βασικών κινδύνων που θα απασχολήσουν τον τραπεζικό τομέα τα επόμενα δέκα χρόνια.

Στην έρευνα συμμετείχαν 115 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα από 43 χώρες. 

Μια δεκαετία προόδου

Βάσει στοιχείων της τελευταίας δεκαετίας, οι πρωταρχικοί στόχοι των τραπεζών στη διαχείριση χρηματοοικονομικών κινδύνων, επικεντρώνονταν, αρχικά, στο κεφάλαιο και τη ρευστότητα. Χάρη στη βελτίωση των εποπτικών μοντέλων και των μοντέλων διακυβέρνησης, οι τράπεζες είναι σήμερα πιο υγιείς σε σύγκριση με την εποχή πριν την κρίση, έχοντας καταφέρει να μειώσουν τον βαθμό κινδύνου και μόχλευσης στους ισολογισμούς τους.

Κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας, ήρθαν στο προσκήνιο μη χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι, όπως η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, η προστασία δεδομένων, καθώς και η εταιρική κουλτούρα. 
Σήμερα, οι τράπεζες είναι σε θέση να μεγιστοποιήσουν την αποτελεσματικότητά τους στη διαχείριση κινδύνων, μέσω της χρήσης νέων καινοτόμων προσεγγίσεων και των βελτιωμένων δυνατοτήτων που προσφέρουν τα data analytics και άλλες νέες τεχνολογίες. 

Οι μεγάλες προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας

Σύμφωνα με την έρευνα, κυρίαρχη, μεταξύ των κινδύνων που απειλούν τις τράπεζες παγκοσμίως, είναι η πιθανότητα μιας νέας οικονομικής ύφεσης κατά τους επόμενους μήνες ή τα επόμενα χρόνια. Εκτός από την πρόκληση της εξασφάλισης και διατήρησης της χρηματοοικονομικής τους ευρωστίας, οι τράπεζες θα κληθούν να ανταπεξέλθουν, επίσης, σε μια σειρά περίπλοκων και σημαντικών μη χρηματοοικονομικών κινδύνων, όπως η κλιματική αλλαγή, η προστασία και ηθική επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων, οι απειλές στον κυβερνοχώρο, κ.α.

Βασικά συμπεράσματα της έρευνας

•    Μία στις τέσσερις τράπεζες (23%) κατατάσσει την προστασία της ιδιωτικότητας ως τον κύριο κίνδυνο για τους επόμενους 12 μήνες, ενώ μια στις δύο (53%) θεωρεί την ιδιωτικότητα ως βασικό αναδυόμενο κίνδυνο για την επόμενη πενταετία.

•    Πάνω από τις μισές τράπεζες (52%) θεωρούν την προστασία του περιβάλλοντος και την κλιματική αλλαγή, ως βασικούς αναδυόμενους κινδύνους για τα επόμενα πέντε χρόνια, σε σύγκριση με μόλις το ένα τρίτο (37%) πριν από ένα χρόνο.

•    Τέσσερις στις πέντε (79%) τράπεζες έχουν ενσωματώσει την κλιματική αλλαγή στην προσέγγισή τους για τη διαχείριση κινδύνων. Οι περισσότερες (59%) την έχουν συμπεριλάβει στους αναδυόμενους κινδύνους που παρακολουθούν συστηματικά, ενώ δύο στις πέντε (41%) έχουν ήδη υιοθετήσει πολιτικές για τις επηρεαζόμενες από την κλιματική αλλαγή επιχειρηματικές δραστηριότητες.

•    Τέσσερις στις πέντε τράπεζες εκτιμούν σήμερα ότι μια επίθεση σε συστημικό επίπεδο ή ένα σοβαρό περιστατικό σε όλο το εύρος του τραπεζικού κλάδου, είναι πιθανό να συμβούν τα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ σχεδόν μια στις τρεις (29%) θεωρεί ότι υπάρχει αρκετά μεγάλη πιθανότητα για κάτι αντίστοιχο.

•    Σε γενικές γραμμές, οι επαγγελματίες σε θέματα διαχείρισης κινδύνου ανησυχούν για την προσαρμογή της διαχείρισης κινδύνου (60%) και της εταιρικής κουλτούρας (58%) στα νέα πρότυπα που θα φέρει η μετάβαση του κλάδου στην τεχνολογία cloud.

•    Οι επαγγελματίες σε θέματα διαχείρισης κινδύνου, οι ρυθμιστικές αρχές, καθώς και οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής, επικεντρώνονται ιδιαίτερα στους κινδύνους που σχετίζονται με την αυξημένη χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης. Οι ομάδες κινδύνου των τραπεζών αντιμετωπίζουν ήδη προκλήσεις όσον αφορά την κατανόηση των νέων κινδύνων (64%) και την απόκτηση του κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού για τη διαχείρισή τους (59%). Διαπιστώνουν, επίσης, ως πρόσθετες προκλήσεις, την έλλειψη ιστορικών δεδομένων σχετικά με τη λειτουργία των μοντέλων αυτών υπό διαφορετικές συνθήκες αγοράς (54%), καθώς και τις αβέβαιες ρυθμιστικές προσδοκίες (47%).

•    60% των τραπεζών αντιλαμβάνονται τους γεωπολιτικούς κινδύνους ως μια σημαντική πηγή ρίσκου. Οι κορυφαίοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι που θα επηρεάσουν τις τράπεζες κατά την επόμενη δεκαετία, αναμένονται να είναι η κλιμάκωση των κυβερνοεπιθέσεων και οι σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ (47%).
Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο Σάββας Πεντάρης, Συνέταιρος και Επικεφαλής του Χρηματοοικονομικού Τομέα της ΕΥ Κύπρου, παρατηρεί: «Κατά την τελευταία δεκαετία, οι τράπεζες σε όλο τον κόσμο εργάστηκαν σκληρά για να ενισχύσουν τη διαχείριση κινδύνων, και αυτή η προσπάθεια έχει αποδώσει απτά αποτελέσματα. Ωστόσο, καθώς μια οικονομική ύφεση εμφανίζεται όλο και πιο πιθανή, οι τράπεζες θα κληθούν να αποδείξουν την αντοχή τους στην πράξη. Αυτό θα αποτελέσει μια μείζονα πρόκληση για τους υπεύθυνους κινδύνου των τραπεζών σε όλο τον κόσμο».

Ο Χαράλαμπος Κωνσταντίνου, Συνέταιρος και Επικεφαλής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της ΕΥ Κύπρου σε σχολιασμό του ανέφερε: «Παράλληλα με τους παραδοσιακούς κινδύνους, οι τράπεζες αντιμετωπίζουν σήμερα μια σειρά από νέες μη χρηματοοικονομικές απειλές, οι οποίες θα αποδειχθούν εξίσου σημαντικές για τους υπεύθυνους διαχείρισης κινδύνου. Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την κλιματική αλλαγή, τα ζητήματα προστασίας της ιδιωτικότητας και τις απειλές στον κυβερνοχώρο, καθώς και ηθικά ζητήματα που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Αυτοί οι νέοι κίνδυνοι θα απαιτήσουν νέες δεξιότητες εκ μέρους των διαχειριστών κινδύνων και των ομάδων τους και θα θέσουν σε δοκιμασία την ετοιμότητα των τραπεζών να προσαρμοστούν σε ένα νέο οικοσύστημα».