Το 2026 ανοίγει με την κλιματική μετάβαση να δοκιμάζεται από πολιτικές ανατροπές στις ΗΠΑ, κρίσιμες επιλογές στην Κίνα, ένταση στην Αρκτική και νέες επενδυτικές ισορροπίες, ενώ η ΕΕ ενεργοποιεί τους «πράσινους δασμούς»

Οι πρώτες μέρες του 2026 βρίσκουν τον πλανήτη να μπαίνει στο δεύτερο μισό μιας δεκαετίας που χαρακτηρίζεται «κρίσιμη» για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, για να αποφευχθεί υπέρβαση του ορίου του 1,5°C, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα πρέπει να μειωθούν σχεδόν κατά 50% έως το 2030. Παρ’ όλα αυτά, η διεθνής κοινότητα παραμένει μακριά από την επίτευξη του στόχου, ακόμη και αν σε ορισμένους τομείς έχει σημειωθεί πρόοδος.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ενεργειακή μετάβαση κινείται σε ένα περιβάλλον αντιφάσεων. Από τη μία, η κλιματική πολιτική του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ γέρνει προς τα ορυκτά καύσιμα. Από την άλλη, η στήριξη προς τις ανανεώσιμες πηγές και τις μπαταρίες συνεχίζεται, τροφοδοτούμενη από τη ραγδαία αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας των κέντρων δεδομένων.

Καθοριστικός παραμένει ο ρόλος της Κίνας, ταυτόχρονα ως της χώρας με τις υψηλότερες εκπομπές ρύπων και ως παγκόσμιου κόμβου πράσινης τεχνολογίας. Το νέο οικονομικό σχέδιο που αναμένεται μέσα στο έτος θα δείξει πώς η κλιματική πολιτική ενσωματώνεται στις αναπτυξιακές φιλοδοξίες του Πεκίνου, την ώρα που οι κινεζικές καθαρές τεχνολογίες διευκολύνουν τη μετάβαση σε αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Το νέο πενταετές σχέδιο και το τεστ αξιοπιστίας

Η έγκριση του επόμενου πενταετούς σχεδίου της Κίνας τον Μάρτιο θεωρείται κρίσιμο τεστ. Η απόκλιση από τους στόχους απανθρακοποίησης του 2020 δημιουργεί ερωτήματα για το αν και πώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα καλύψουν το κενό, σε μια περίοδο παγκόσμιας οπισθοδρόμησης.

Οι διεθνείς διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται στη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και την αντιμετώπιση της αποψίλωσης. Με την Κίνα στην προεδρία, το 2026 δίνει μια νέα ευκαιρία, με ενδιάμεσους σταθμούς στην Κολομβία, τη Βόννη, το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, πριν την κορύφωση στη COP31 στην Αττάλεια.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες καταγράφουν αξιοσημείωτη πρόοδο, κυρίως χάρη στις φθηνές κινεζικές τεχνολογίες. Από την ηλιακή ενέργεια εκτός δικτύου στο Μπαγκλαντές έως τη στροφή της Αιθιοπίας στα ηλεκτρικά οχήματα, η μετάβαση αποκτά απτά αποτελέσματα.

Οι επενδύσεις στην κλιματική τεχνολογία ανέκαμψαν το 2025 και η δυναμική αυτή αναμένεται να συνεχιστεί. Τα ηλεκτρικά δίκτυα, η αποθήκευση ενέργειας και τα λογισμικά διαχείρισης προσελκύουν κεφάλαια, αν και παραμένουν ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης πέρα από το ενεργειακό οικοσύστημα.

Πυρηνική ενέργεια: Μεγάλη προσδοκία, αργή υλοποίηση

Η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει στο προσκήνιο, με δεκάδες αντιδραστήρες υπό κατασκευή και ισχυρή πίεση για απλούστευση των αδειοδοτήσεων. Παρ’ όλα αυτά, η πραγματική λειτουργία νέων μονάδων παραμένει υπόθεση των επόμενων ετών.

Η συζήτηση για το αν η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να σκάσει επανέρχεται, καθώς τα δίκτυα, οι άδειες και οι υποδομές δυσκολεύονται να συμβαδίσουν με τη ζήτηση. Οι καθυστερήσεις στις συνδέσεις έργων αποτελούν ήδη σοβαρό εμπόδιο.

Η υπερθέρμανση μετατρέπει την Αρκτική σε πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Θαλάσσιοι δρόμοι, λιμάνια και κρίσιμα ορυκτά ανεβαίνουν στην ατζέντα, μαζί με τις κινήσεις Κίνας και ΗΠΑ.

Ηλεκτρικά οχήματα με δύο ταχύτητες

Η παγκόσμια αγορά EV αναπτύσσεται, αλλά άνισα. Η Κίνα και οι αναδυόμενες αγορές επιταχύνουν, ενώ οι ΗΠΑ δείχνουν σημάδια κόπωσης μετά την κατάργηση επιδοτήσεων και τους περιορισμούς στα κινεζικά μοντέλα.

Η στάση των συνταξιοδοτικών ταμείων της Νέας Υόρκης απέναντι στην BlackRock αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα σε αποδόσεις και κλιματική στρατηγική, σε μια περίοδο που οι πιέσεις προς τους διαχειριστές κεφαλαίων εντείνονται.

Η ανάγκη για αξιόπιστη μοντελοποίηση κλιματικών κινδύνων αυξάνεται, την ώρα που στις ΗΠΑ αποδυναμώνεται η επιστημονική υποδομή μέσω περικοπών και πολιτικών παρεμβάσεων.

ΑΠΕ στις ΗΠΑ: Φρένο στην άνθηση

Η ανάπτυξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας αντιμετωπίζει εμπόδια, καθώς μειώνονται τα φορολογικά κίνητρα και αυξάνονται τα κόστη. Οι μπαταρίες και τα data centers αποτελούν τη βασική φωτεινή εξαίρεση.

Οι κινήσεις της EPA για την κατάργηση βασικών ρυθμίσεων και η επανεξέταση του ρόλου της FEMA ανοίγουν νέο κύκλο πολιτικών και νομικών συγκρούσεων για το κλίμα.

Η Καλιφόρνια υπερασπίζεται την κλιματική της αυτονομία απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι «πράσινοι δασμοί» τίθενται ήδη σε ισχύ, επηρεάζοντας εμπόριο και βιομηχανία.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Γιατί η Ευρώπη νοσταλγεί τα μετρητά - Τα όρια της ψηφιακής οικονομίας