Offcanvas
Offcanvas
Η Ευρώπη βάζει φρένο στη γραφειοκρατία και επαναφέρει το ESG σε πιο αναλογική βάση, ενώ οι επιχειρήσεις καλούνται να ξεχωρίσουν τα δεδομένα που έχουν πραγματική αξία για τη διαχείριση των ενεργειακών, κλιματικών και χρηματοοικονομικών κινδύνων και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς τους.
Της Βάσιας Καττή
Για χρόνια το ESG παρουσιάστηκε σχεδόν ως η νέα γλώσσα των επιχειρήσεων. Λίγες έννοιες απασχόλησαν τόσο έντονα τον επιχειρηματικό κόσμο όσο η βιωσιμότητα, οι εκπομπές και η εταιρική διακυβέρνηση. Σήμερα, όμως, το κλίμα είναι διαφορετικό. Οι αλλαγές που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Omnibus άνοιξαν ξανά μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε να έχει κλείσει: μήπως τελικά το ESG έγινε πιο περίπλοκο απ’ όσο χρειαζόταν; Και μήπως η αγορά έφτασε στα όριά της;
Φρένο στη γραφειοκρατεία
Δεν είναι λίγοι όσοι βλέπουν τις τελευταίες εξελίξεις ως μια στροφή της Ευρώπης προς μεγαλύτερο πραγματισμό. Η μείωση των υποχρεώσεων αναφοράς για χιλιάδες επιχειρήσεις, οι αλλαγές στην CSRD και η προσπάθεια περιορισμού του διοικητικού φόρτου δημιούργησαν την αίσθηση ότι οι Βρυξέλλες επιχειρούν να διορθώσουν πλευρές ενός πλαισίου που εξελίχθηκε γρήγορα και συχνά με σημαντικό κόστος για τις επιχειρήσεις.
Στην πράξη, το Omnibus περιορίζει σημαντικά τον αριθμό των εταιρειών που θα εμπίπτουν στις υποχρεώσεις της CSRD, μειώνει τις απαιτήσεις αναφοράς και επιχειρεί να περιορίσει τον όγκο πληροφοριών που ζητούν μεγάλες επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικοί Οργανισμοί από μικρότερους συνεργάτες και προμηθευτές τους. Για πολλούς, πρόκειται για μια αναγκαία προσπάθεια εξορθολογισμού. Για άλλους, για ένα βήμα πίσω σε σχέση με τις αρχικές φιλοδοξίες που είχε θέσει η Ευρώπη για τη βιωσιμότητα.
Η επιστροφή του Τραμπ
Και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η συζήτηση έχει πάρει νέα τροπή. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο ενίσχυσε διεθνώς τις φωνές που ζητούν λιγότερη ρύθμιση και μεγαλύτερη έμφαση στην ανταγωνιστικότητα. Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού, η χαλάρωση των απαιτήσεων για δημοσιοποίηση κλιματικών πληροφοριών και η αλλαγή προτεραιοτήτων στην αμερικανική πολιτική επανέφεραν στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο το ESG πρέπει να αντιμετωπίζεται κυρίως ως κανονιστική υποχρέωση ή ως εργαλείο διαχείρισης κινδύνων και στρατηγικής.
Οι κίνδυνοι είναι ακόμα εδώ
Αρκεί όμως η μείωση του reporting για να εξαφανιστούν οι κίνδυνοι;
Το ενεργειακό κόστος παραμένει υψηλό. Η λειψυδρία δεν σταματά επειδή αλλάζει μια ευρωπαϊκή οδηγία. Οι τράπεζες συνεχίζουν να αξιολογούν κινδύνους, οι επενδυτές εξακολουθούν να ζητούν στοιχεία και οι εφοδιαστικές αλυσίδες παραμένουν εκτεθειμένες σε γεωπολιτικές και περιβαλλοντικές αναταράξεις. Με απλά λόγια, μπορεί να αλλάζουν οι φόρμες και τα ερωτηματολόγια, αλλά δεν αλλάζει η πραγματικότητα που καλούνται να διαχειριστούν οι επιχειρήσεις.
Κάπου εδώ βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης. Το ερώτημα δεν είναι αν το ESG τελείωσε ούτε αν επιστρέφουμε στην εποχή πριν από τη βιωσιμότητα. Το ερώτημα είναι ποια στοιχεία του ESG δημιουργούν πραγματική αξία για μια επιχείρηση και ποια εφαρμόζονταν κυρίως επειδή το απαιτούσαν οι κανονισμοί.
Τι σημαίνει για την Κύπρο
Για τις κυπριακές επιχειρήσεις, η συζήτηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Το ενεργειακό κόστος, η λειψυδρία, οι πιέσεις από την κλιματική αλλαγή και η ανάγκη πρόσβασης σε χρηματοδότηση είναι ζητήματα που βρίσκονται ήδη στην καθημερινή τους ατζέντα. Επηρεάζουν άμεσα το κόστος λειτουργίας, τις επενδυτικές αποφάσεις και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Γι’ αυτό και το βασικό ερώτημα δεν είναι ποιοι δείκτες θα παραμείνουν υποχρεωτικοί και ποιοι όχι. Είναι ποια στοιχεία χρειάζονται πραγματικά οι επιχειρήσεις για να κατανοούν τους κινδύνους τους, να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις και να παραμένουν ανταγωνιστικές σε ένα περιβάλλον που αλλάζει.
Τα δεδομένα που έχουν αξία
Η Ελένη Ασσιώτη, Επικεφαλής Τεχνικών και Επαγγελματικών Θεμάτων του Συνδέσμου Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ), θεωρεί ότι οι αλλαγές που έφερε το Omnibus δεν σημαίνουν υποχώρηση του ESG, αλλά κυρίως περιορισμό των πληροφοριών που οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να δημοσιοποιούν. Όπως επισημαίνει, «οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το περιβάλλον, το ανθρώπινο δυναμικό ή τη διακυβέρνηση εξακολουθούν να υπάρχουν και να επηρεάζουν τις επιχειρήσεις» ανεξάρτητα από το εύρος των υποχρεωτικών γνωστοποιήσεων, ενώ η ευρωπαϊκή παρέμβαση στοχεύει περισσότερο στην απλοποίηση του πλαισίου και στη μείωση του διοικητικού βάρους.
Παράλληλα, σημειώνει ότι οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να εγκαταλείψουν δεδομένα που αποδείχθηκαν χρήσιμα για τη λειτουργία και τη λήψη αποφάσεων. Δείκτες που αφορούν την κατανάλωση ενέργειας, τις εκπομπές ή το ανθρώπινο δυναμικό μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική εικόνα για το κόστος, τους κινδύνους και την απόδοση μιας εταιρείας. Η μείωση των υποχρεωτικών αναφορών, τονίζει, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και μείωση της ζήτησης για πληροφορίες, καθώς τράπεζες, επενδυτές και πελάτες εξακολουθούν να ζητούν στοιχεία για τις δικές τους ανάγκες αξιολόγησης.
Η συζήτηση πίσω από τους δείκτες
Η συζήτηση, πάντως, δεν περιορίζεται στο ποιες επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να δημοσιεύουν εκθέσεις και ποιες όχι. Για αρκετούς, οι αλλαγές που φέρνει το Omnibus επαναφέρουν ένα παλιό ερώτημα: πόση από τη συζήτηση γύρω από το ESG αφορούσε την ουσία και πόση τη συμμόρφωση;
Σε αυτή τη διάσταση στέκεται ο δρ Αλέξανδρος Αντωναράς, Αναπληρωτής Καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και Εκτελεστικός Πρόεδρος του Corporate Sustainability and Responsibility Centre (CSRC). Όπως υποστηρίζει, το ESG δεν εγκαταλείπεται, αλλά περνά σε μια φάση στρατηγικής ενσωμάτωσης, «όπου η αξία του κρίνεται από την επίδρασή του στην ανταγωνιστικότητα, τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση κινδύνων». Το κόστος της ενέργειας, οι κλιματικοί κίνδυνοι, οι απαιτήσεις των επενδυτών και οι νέοι κανόνες της αγοράς εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επιχειρηματικές αποφάσεις, ανεξάρτητα από τις αλλαγές που γίνονται στο πλαίσιο αναφοράς.
Τι μένει στο τραπέζι
Αν η συζήτηση μεταφέρεται από τις εκθέσεις στη διαχείριση κινδύνων, τότε το επόμενο ερώτημα είναι πρακτικό: τι πρέπει να συνεχίσουν να παρακολουθούν οι επιχειρήσεις και ποιες αποφάσεις δεν μπορούν να αναβάλουν;
Για τον δρα Μαρίνο Βουκή, Sustainability Expert, το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να εκληφθεί η χαλάρωση των υποχρεώσεων ως ένδειξη ότι μειώθηκαν και οι κίνδυνοι. Η ενέργεια, το νερό, οι εκπομπές, η εφοδιαστική αλυσίδα και η διακυβέρνηση εξακολουθούν να επηρεάζουν άμεσα το κόστος και τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Γι’ αυτό, όπως αναφέρει, οι Οργανισμοί πρέπει να συνεχίσουν να παρακολουθούν τα δεδομένα που επηρεάζουν ουσιαστικά την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητά τους.
Ειδικά για την Κύπρο, προσθέτει, το ενεργειακό κόστος και η λειψυδρία καθιστούν τη συζήτηση πολύ πιο πρακτική από όσο συχνά παρουσιάζεται.
Η οπτική του τραπεζικού τομέα
Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση, που συχνά περνά απαρατήρητη. Ακόμη κι αν περιορίζονται οι υποχρεώσεις αναφοράς, οι τράπεζες εξακολουθούν να χρειάζονται στοιχεία για να αξιολογούν τους κινδύνους που αναλαμβάνουν όταν χρηματοδοτούν μια επιχείρηση.
Σύμφωνα με τη Χριστίνα Αντωνίου Πιερίδη, Ανώτερη Σύμβουλο Πολιτικής στο Τμήμα Νομικών και Πολιτικής του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου, το Omnibus δεν αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το τραπεζικό σύστημα αντιμετωπίζει τους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς κινδύνους. Οι παράγοντες αυτοί εξακολουθούν να ενσωματώνονται στη διαχείριση κινδύνων και στις εποπτικές απαιτήσεις, γεγονός που σημαίνει ότι οι τράπεζες συνεχίζουν να αναζητούν πληροφορίες που τους επιτρέπουν να αξιολογούν την ανθεκτικότητα μιας επιχείρησης απέναντι στις νέες συνθήκες.
Από διαφορετική σκοπιά ο καθένας, οι συνομιλητές του Economy Today καταλήγουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: το Omnibus αλλάζει το εύρος του reporting, όχι όμως τις προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν οι επιχειρήσεις. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο τι δημοσιοποιείται, αλλά ποια δεδομένα εξακολουθούν να έχουν πραγματική αξία για τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση κινδύνων. Και γύρω από αυτό το ερώτημα κινείται η συζήτηση που ακολουθεί στις σελίδες του αφιερώματος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
