Το Ιράν αξιοποιεί τα κρυπτονομίσματα για παράκαμψη κυρώσεων και οικονομική επιβίωση, ενώ πολίτες προστατεύουν αποταμιεύσεις - Οι ΗΠΑ αντιδρούν με κυρώσεις

Λίγο πριν από την έναρξη της επίθεσης των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, ένας κάτοικος της Τεχεράνης, ο Φιρούζ, που δραστηριοποιείται στον χώρο των κρυπτονομισμάτων, αποφάσισε να ενεργήσει προληπτικά.

Όπως ανέφερε, είχε την έντονη αίσθηση καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας ότι μια πολεμική σύγκρουση ήταν επικείμενη. Καθοδηγούμενος από αυτό το ένστικτο, προχώρησε άμεσα στη μεταφορά όλων των ψηφιακών του αποταμιεύσεων από τη Nobitex —τη μεγαλύτερη πλατφόρμα ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων στο Ιράν και βασικό πυλώνα του εγχώριου οικοσυστήματος— σε ένα ιδιωτικό ψηφιακό πορτοφόλι.

Η απόφασή του αυτή βασίστηκε στον φόβο ότι, σε περίπτωση πολέμου, θα μπορούσε να χάσει τον έλεγχο των χρημάτων του που βρίσκονταν σε πλατφόρμες συνδεδεμένες ή ελεγχόμενες από το κράτος. Εξέφρασε την ανησυχία ότι είτε μέσω κυβερνητικών παρεμβάσεων είτε λόγω πιθανών κυβερνοεπιθέσεων, τα κεφάλαιά του θα κινδύνευαν να δεσμευτούν ή να εξαφανιστούν. Αυτή η στάση αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο κλίμα ανασφάλειας που επικρατεί μεταξύ των Ιρανών χρηστών ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.

Το οικοσύστημα κρυπτονομισμάτων στο Ιράν έχει γνωρίσει σημαντική ανάπτυξη, φτάνοντας σε αποτίμηση άνω των 7,78 δισεκατομμυρίων δολαρίων το προηγούμενο έτος, παρουσιάζοντας μάλιστα ταχύτερη άνοδο σε σχέση με το 2024. Η στροφή αυτή δεν αφορά μόνο απλούς πολίτες που επιδιώκουν να προστατεύσουν τις αποταμιεύσεις τους από τον υψηλό πληθωρισμό και τη συνεχή υποτίμηση του ριάλ, αλλά περιλαμβάνει και κρατικούς ή παρακρατικούς φορείς.

Ενδεικτικά, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) φαίνεται να κατείχε περίπου το μισό της δραστηριότητας κρυπτονομισμάτων σε επίπεδο blockchain κατά το τελευταίο τρίμηνο, γεγονός που υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο του στην οικονομία της χώρας. Τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν και να ελεγχθούν σε σύγκριση με τις παραδοσιακές τραπεζικές συναλλαγές. Έτσι, διευκολύνουν δραστηριότητες όπως η πώληση πετρελαίου, η αγορά όπλων και η εισαγωγή αγαθών, παρακάμπτοντας τις διεθνείς κυρώσεις.

Ωστόσο, αυτή η στρατηγική έχει οδηγήσει σε μια διαρκή αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες επιδιώκουν να περιορίσουν τις οικονομικές δυνατότητες της Τεχεράνης. Η σύγκρουση αυτή έχει χαρακτηριστεί ως ένα συνεχές «παιχνίδι γάτας και ποντικιού», με κάθε πλευρά να προσπαθεί να υπερκεράσει την άλλη. Στο πλαίσιο αυτό, οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν στις αρχές Απριλίου την πρόθεσή τους να απαιτούν πληρωμές σε κρυπτονομίσματα από πετρελαιοφόρα που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι τέτοιες συναλλαγές πραγματοποιούνται.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η χρήση κρυπτονομισμάτων αποτελεί συνηθισμένη πρακτική για χώρες που βρίσκονται υπό αυστηρές κυρώσεις, καθώς τους παρέχει εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Παράλληλα, εκτιμάται ότι η πραγματική έκταση της εμπλοκής κρατικών φορέων στο κρυπτοοικοσύστημα είναι πιθανώς μεγαλύτερη από αυτή που καταγράφεται, αφού πολλά πορτοφόλια δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί.

Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις προσπάθειες περιορισμού αυτών των δραστηριοτήτων, επιβάλλοντας κυρώσεις και δεσμεύοντας σημαντικά ποσά σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Η πίεση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο οικονομικού στραγγαλισμού του Ιράν, το οποίο ήδη αντιμετωπίζει περιορισμούς εδώ και δεκαετίες.

Η μακροχρόνια απομόνωση από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει οδηγήσει στη δημιουργία ενός δυναμικού εσωτερικού οικοσυστήματος κρυπτονομισμάτων. Για πολλούς Ιρανούς, αυτά τα ψηφιακά εργαλεία αποτελούν μέσο διατήρησης της αξίας των εισοδημάτων τους, καθώς το εθνικό νόμισμα έχει χάσει περίπου το 90% της αξίας του από το 2018. Παρά τα οφέλη, όμως, η πρόσβαση στον χώρο αυτό γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, καθώς κρατικοί φορείς ενισχύουν τον έλεγχο και εκτοπίζουν μικρότερους χρήστες.

Επιπλέον, δραστηριότητες όπως η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων πραγματοποιούνται με τη χρήση επιδοτούμενης ενέργειας, ενώ αναφέρονται και επιχειρήσεις ransomware που αποφέρουν έσοδα στο κράτος. Οι διεθνείς αρχές, όπως το OFAC, έχουν χαρακτηρίσει το ιρανικό κρυπτοοικοσύστημα ως υψηλού κινδύνου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε απομόνωση των Ιρανών χρηστών από τις διεθνείς αγορές. Πολλά ανταλλακτήρια παγώνουν λογαριασμούς, ενώ ξένες εταιρείες αποφεύγουν συνεργασίες.

Ταυτόχρονα, τεχνικά και πολιτικά εμπόδια, όπως περιορισμοί στο διαδίκτυο, κυβερνοεπιθέσεις και έλλειψη εμπιστοσύνης στους κρατικούς θεσμούς, δυσχεραίνουν περαιτέρω τη χρήση των κρυπτονομισμάτων. Παρά τις δυσκολίες, οι συνεχείς κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων πολεμικών συγκρούσεων και κοινωνικών αναταραχών, έχουν ενισχύσει τη χρήση τους.

Κατά τη διάρκεια πρόσφατων επιθέσεων, παρατηρήθηκαν σημαντικές εκροές κεφαλαίων. Παράλληλα, κυβερνοεπιθέσεις, όπως αυτή που οδήγησε σε απώλεια δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων από πλατφόρμες, υπογραμμίζουν τους κινδύνους που συνοδεύουν το σύστημα.

Η σημασία των κρυπτονομισμάτων για την ιρανική οικονομία επιβεβαιώνεται και από κινήσεις της Κεντρικής Τράπεζας, η οποία έχει επενδύσει σημαντικά ποσά σε σταθερά ψηφιακά νομίσματα. Αυτό δείχνει μια οργανωμένη στρατηγική αποφυγής του διεθνούς τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να αντιδρούν με νέες κυρώσεις και μέτρα, επιδιώκοντας να περιορίσουν τη χρήση των κρυπτονομισμάτων ως εργαλείο οικονομικής επιβίωσης και γεωπολιτικής στρατηγικής.

Διαβάστε επίσης: Αγορές: Άλμα για πετρέλαιο και χρυσό μετά τα πλήγματα ΗΠΑ στο Ιράν – Πάνω από τα $100 το brent