Πώς επηρεάζει η συμφωνία ΕΕ με τις χώρες της Mercosur τις ελληνικές εξαγωγές, τους αγρότες, την κτηνοτροφία και τις ιχθυοκαλλιέργειες

Ύστερα από 26 και πλέον χρόνια επίπονων διαπραγματεύσεων και ένα ατελείωτο παζάρι, η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ενωσης με το μπλοκ της Mercosur πήρε… σάρκα και οστά. Από ένα μονόστηλο έγινε πρωτοσέλιδο και βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής. Οχι μόνο για το μέγεθός της – πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες παγκοσμίως με πάνω από 700 εκατομμύρια καταναλωτές –, αλλά κυρίως για τις έντονες αντιδράσεις αλλά και το ρήγμα που προκάλεσε στο εσωτερικό της Ευρώπης μέχρι την επικύρωσή της!

Αποκορύφωμα η απόφαση της Γαλλίας να την καταψηφίσει, με τον Εμανουέλ Μακρόν να μιλά ανοιχτά για απειλή απέναντι στους γάλλους αγρότες, καταγγέλλοντας άνισους όρους ανταγωνισμού.

Στον αντίποδα, η Γερμανία τάχθηκε σφόδρα υπέρ αφού περιμένει να καρπωθεί σημαντικά οφέλη. Και αυτό γιατί η βιομηχανία της θα έχει ευκολότερη πρόσβαση στους καταναλωτές της Λατινικής Αμερικής.

Οι χαμηλότεροι δασμοί σημαίνουν – εφόσον δεν υπάρξουν άλλες ανατροπές – περισσότερες πωλήσεις και αύξηση των κερδών για εταιρείες όπως η Volkswagen και η BMW.

Σε αναζήτηση πυξίδας

Ολα αυτά λαμβάνουν χώρα ίσως στη χειρότερη δυνατή στιγμή για τη Γηραιά Ηπειρο, η οποία όντας τραυματισμένη οικονομικά αναζητά νέα ερείσματα στο παγκόσμιο εμπόριο μετά το εμπορικό τείχος που ύψωσαν οι ΗΠΑ με την επιβολή δασμών στις ευρωπαϊκές εισαγωγές.

Και στην Ελλάδα, παρότι η χώρα μας ανήκει στη ομάδα των κρατών που υπερψήφισαν τη συμφωνία, δεν έλειψαν οι αντιδράσεις. Παράλληλα με όσους τη θεωρούν μια μοναδική ευκαιρία για ανάπτυξη, ειδικά για τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς μεταξύ άλλων θα μειώσει το κόστος καταργώντας τους δασμούς και απλοποιώντας τις τελωνειακές διαδικασίες, υπάρχουν και εκείνοι που φοβούνται πως παράλληλα με τις δυνατότητες που ανοίγονται για τις εξαγωγές μας, κρύβονται και μια σειρά από παγίδες που απειλούν να μετατρέψουν τη συμφωνία σε μπούμερανγκ για τα ελληνικά συμφέροντα.

Οι εξαγωγές

Έλληνες εξαγωγείς θεωρούν πως η Mercosur ανοίγει μια μεγάλη αλλά δύσκολη αγορά 270 εκατομμυρίων δυνητικών καταναλωτών αφού θα αρθούν ή θα μειωθούν δασμοί σε μια σειρά από ελληνικά προϊόντα που σήμερα κυμαίνονται από 20% έως 55%, καθιστώντας τα ακριβότερα πριν καν φτάσουν στο ράφι.

Σήμερα, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες του μπλοκ μόλις ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές αγγίζουν τα 600 εκατ., δημιουργώντας έλλειμμα σχεδόν μισού δισ. ευρώ.

Η σταδιακή άρση των δασμών εκτιμάται πως θα ευνοήσει προϊόντα-ναυαρχίδες, όπως το ελαιόλαδο, οι ελιές, η φέτα, τα ροδάκινα και τα ακτινίδια. «Οσα διαθέτουν ποιότητα, branding και επαρκή παραγωγική βάση μπορούν να κερδίσουν έδαφος» σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Οι ίδιοι επισημαίνουν πως είναι προϊόντα που δεν απευθύνονται στη μάζα, αλλά σε ένα ανερχόμενο κοινό μεσαίων και ανώτερων εισοδημάτων, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα των χωρών που απαρτίζουν τη Mercosur, δηλαδή Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη. Εκεί, η ελληνική προέλευση, η αυθεντικότητα και η πιστοποιημένη ποιότητα μπορούν να λειτουργήσουν ως συγκριτικό πλεονέκτημα και όχι ως κόστος.

Στο στόχαστρο

Στον αντίποδα, ο μεγάλος χαμένος εκτιμάται πως θα είναι η ελληνική κτηνοτροφία. Σήμερα, οι δασμοί στο κρέας από τη Mercosur προς την ΕΕ φτάνουν το 40% και με τη συμφωνία πέφτουν στο 7%-7,5%. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καλύπτει μόλις το 20% των αναγκών της σε βόειο κρέας, εισάγοντας το υπόλοιπο.

Οι τεράστιες κτηνοτροφικές μονάδες της Λατινικής Αμερικής, με χαμηλότερο κόστος και χαλαρότερα πρότυπα, μπορούν να διοχετεύσουν φθηνό κρέας στην ευρωπαϊκή αγορά. Με αποτέλεσμα η πίεση στα εισοδήματα των ελλήνων κτηνοτρόφων να αναμένεται έντονη, ειδικά σε έναν κλάδο που ήδη δοκιμάζεται από το κόστος ενέργειας και ζωοτροφών. Ακόμη και η αιγοπρόβεια κτηνοτροφία, με την απορρύθμιση που θα υπάρξει εκτιμάται πως θα επηρεασθεί άμεσα.

Eπιτάχυνση συγκέντρωσης

Παράλληλα, οι πιέσεις αυτές ενδέχεται να μεταφραστούν σε επιτάχυνση της συγκέντρωσης του κλάδου, με τις μικρότερες εκμεταλλεύσεις να βρίσκονται πιο εκτεθειμένες. Οσοι δεν καταφέρουν να διαφοροποιηθούν μέσω ποιότητας, πιστοποιήσεων και κάθετης οργάνωσης, κινδυνεύουν να χαθούν σε μια αγορά που θα ανταγωνίζεται πλέον κυρίως στο κόστος.

Και αυτό παρότι η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από οποιαδήποτε αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών – όπως λένε κυβερνητικές πηγές, είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο μέτρο περιλαμβάνεται σε συμφωνία της ΕΕ, ακόμη και για προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ποσόστωση.

Το ελληνικό κρασί

Υπάρχουν και κλάδοι που δεν βλέπουν τεράστιες ευκαιρίες από τη Mercosur. Ενδεικτικά, το ελληνικό κρασί, παρά την ονομαστική ένταξή του στους ωφελημένους, δεν φαίνεται να θεωρεί τη Λατινική Αμερική ως αγορά υψηλής προτεραιότητας. Έλλειψη κρίσιμου όγκου, έντονος παγκόσμιος ανταγωνισμός και πιέσεις από την κλιματική κρίση καθιστούν άλλες αγορές – όπως τις ΗΠΑ και τον Καναδά – πιο ελκυστικές.

Η ιχθυοκαλλιέργεια

Στο ίδιο μήκος και η ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια. Και αυτό όχι από αδυναμία, αλλά από επιλογή. Ο κλάδος βρίσκεται σε ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας, με τις τιμές πώλησης σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το λαβράκι διακινείται γύρω στα 7,5 ευρώ το κιλό και η τσιπούρα κοντά στα 6,70 ευρώ, επίπεδα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητα.

Η ζήτηση παραμένει ισχυρή στις βασικές αγορές της Ευρώπης και της Μεσογείου, ενώ η παραγωγή είναι περιορισμένη τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία. Σε αυτό το περιβάλλον, η αναζήτηση νέων, μακρινών αγορών χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας, όπως η Mercosur, δεν αποτελεί προτεραιότητα για έναν κλάδο που σήμερα «γράφει» κέρδη εκεί όπου ήδη βρίσκεται.

Οι «αστερίσκοι»

Το πιο κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, είναι τα πρότυπα ασφάλειας και η ιχνηλασιμότητα. Περίπου το 52% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα από τους παραγωγούς των χωρών της Mercosur, όπως λένε στελέχη των ελληνικών εξαγωγών δεν είναι εγκεκριμένα στην ΕΕ. Η συμφωνία προβλέπει δεκαετή περίοδο εναρμόνισης. Χωρίς αυστηρούς ελέγχους, όμως, οι ανησυχίες της ευρωπαϊκής – και ελληνικής – αγροτικής κοινότητας παραμένουν. Οι υπέρμαχοι της συμφωνίας βέβαια όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, διαβεβαιώνουν ότι τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ που προστατεύουν τους πολίτες της ΕΕ δεν θα τεθούν σε κίνδυνο με κανέναν τρόπο.

Το «μαξιλάρι»

Η Κομισιόν σε μια προσπάθεια να μετριάσει τις ανησυχίες και να διασκεδάσει τις εντυπώσεις έχει προαναγγείλει πακέτο στήριξης 45 δισ. ευρώ μέσω της νέας ΚΑΠ για τους αγρότες που θα πληγούν. Το στοίχημα, ωστόσο όπως λένε παράγοντες της αγοράς, δεν είναι μόνο το ύψος των κονδυλίων, αλλά η στόχευσή τους: αν θα λειτουργήσουν ως ανάχωμα ή θα βοηθήσουν να αναπροσαρμόσουν τις καλλιέργειές τους σε πιο αποδοτικά προϊόντα. Κινήσεις που έπρεπε να είχαν γίνει εδώ και χρόνια, όπως λένε χαρακτηριστικά.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Διαβάστε επίσης: Γροιλανδία: Οι απειλές Τραμπ οδηγουν Ευρώπη και ΗΠΑ σε… διαζύγιο