Ακόμη ένα πανίσχυρο «όπλο» της Κίνας

Στο επίκεντρο της κλιμακούμενης εμπορικής διαμάχης ΗΠΑ-Κίνας βρίσκεται ένα μαγνητάκι σε μέγεθος τσίχλας – ζωτικής σημασίας για κάθε νέο ηλεκτρικό όχημα που κυκλοφορεί στους δρόμους.

Το μαγνητάκι αυτό φτιάχνεται με δυσπρόσιο, το στοιχείο με ατομικό αριθμό 66, ένα σπάνιο γαιάνθρακα μετάλλευμα με ασημί μεταλλική λάμψη. Περισσότερο από το 90% του επεξεργασμένου δυσπροσίου παγκοσμίως προέρχεται από την Κίνα και χρησιμοποιείται σε μαγνήτες που κινούν τα πάντα, από ιατρικά μηχανήματα μέχρι κινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων.

Όπως εξηγεί σε ρεπορτάζ της η Wall Street Journal, στο πλαίσιο της αντεπίθεσής της έναντι των αμερικανικών δασμών, η Κίνα επιβράδυνε αυτόν τον μήνα τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μαγνητών, προκαλώντας πανικό στις τάξεις των Αμερικανών αυτοκινητοβιομηχανιών.

«Δεν μπορείς να κατασκευάσεις τον κινητήρα χωρίς τον μαγνήτη», δήλωσε στην αμερικανική εφημερίδα ανώτατο στέλεχος της αυτοκινητοβιομηχανίας. «Αν θέλουμε να συνεχιστεί η παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες, πρέπει να βρεθεί λύση.»

Σύμφωνα με τους νέους κινεζικούς κανονισμούς, οι αμερικανικές εταιρείες πρέπει να υποβάλλουν αίτηση για άδεια εξαγωγής των πολύτιμων αυτών μετάλλων, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες και αφήνει τις αυτοκινητοβιομηχανίες με τεράστια αβεβαιότητα σχετικά με την ανανέωση των αποθεμάτων τους.

Αν και ο πρώην πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει ότι η κυβέρνησή του βρίσκεται σε συνομιλίες με το Πεκίνο για το εμπόριο, δεν έχει διευκρινιστεί αν αυτές οι διαπραγματεύσεις θα οδηγήσουν σε χαλάρωση της στάσης της Κίνας στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.

Ανατροπή σχεδίων

Ο διευθύνων σύμβουλος της Tesla, Έλον Μασκ, δήλωσε πρόσφατα ότι η έλλειψη αυτών των μαγνητών μπορεί να ανατρέψει τα σχέδια για την κατασκευή του ανθρωποειδούς ρομπότ Optimus στο εργοστάσιο της εταιρείας στο Όστιν του Τέξας.

«Ελπίζουμε να πάρουμε την άδεια για να χρησιμοποιήσουμε τους μαγνήτες», δήλωσε ο Μασκ σε πρόσφατη τηλεδιάσκεψη ανακοινώνοντας τα κέρδη. «Η Κίνα θέλει διαβεβαιώσεις ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, κάτι που φυσικά δεν ισχύει.»

Οι λεγόμενοι “μόνιμοι μαγνήτες” χρησιμοποιούνται στο περιστρεφόμενο τμήμα του ηλεκτροκινητήρα που κινεί τους τροχούς. Παρόλο που οι κινητήρες της Tesla περιέχουν τέτοιους μαγνήτες, η εταιρεία εδώ και χρόνια αναπτύσσει εκδόσεις που δεν βασίζονται σε σπάνιες γαίες.

Κυριαρχία της Κίνας και στην επεξεργασία του

Το δυσπρόσιο, άλλωστε, είναι απόλυτα χαρακτηριστικό παράδειγμα σπάνιας γαίας: ανακαλύφθηκε το 1886 από Γάλλο χημικό και πήρε το όνομά του από την ελληνική λέξη «δυσπρόσιτος». Παρόλο που εξορύσσεται σε Κίνα, Μιανμάρ, Αυστραλία και ΗΠΑ, η μετατροπή του σε αξιοποιήσιμη μορφή είναι μια περίπλοκη και δαπανηρή διαδικασία, με την Κίνα να κατέχει την κυρίαρχη τεχνογνωσία.

Σύμφωνα με αναλυτές, οι αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν αποθέματα που επαρκούν μέχρι τα τέλη Μαΐου. Πέρυσι, κατασκευάστηκαν σχεδόν 900.000 ηλεκτρικά οχήματα στις ΗΠΑ.

Ήδη, οι τιμές των σπάνιων γαιών εκτινάσσονται. Η τιμή του τέρβιου, επίσης απαραίτητου στις μαγνητικές εφαρμογές, αυξήθηκε κατά 25% μέσα στον μήνα, σύμφωνα με την Neha Mukherjee της Benchmark Mineral Intelligence.

«Οι σπάνιες γαίες χρησιμοποιούνται σε σχεδόν οτιδήποτε λειτουργεί με ηλεκτρικό ρεύμα», δήλωσε η Gracelin Baskaran, διευθύντρια του Center for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον. «Η βασική τους χρήση είναι στους μόνιμους μαγνήτες.»

Παρόλο που τα μέταλλα αυτά είναι άφθονα στη φύση, η εξευγενισμένη τους μορφή είναι εξαιρετικά δύσκολη και ακριβή στην παραγωγή. Σήμερα, αποτελούν βασικά δομικά υλικά για δορυφόρους, μαχητικά αεροσκάφη, τομογράφους, ακόμα και ηχεία iPhone. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν ξεκινήσει ελέγχους στους προμηθευτές τους και εντοπίζουν μαγνήτες σε σημεία απρόσμενα: οθόνες ταμπλό, φρένα, επιλογείς ταχυτήτων, υαλοκαθαριστήρες και ακόμη και ζώνες ασφαλείας.

«Έχουμε έναν προμηθευτή που χρησιμοποιεί μαγνήτη στο κούμπωμα της ζώνης ασφαλείας και άλλον που δεν χρησιμοποιεί», είπε στέλεχος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η Κίνα παραμένει ο κυρίαρχος προμηθευτής πάνω από το 90% των σπάνιων γαιών παγκοσμίως, με κανένα άλλο κράτος να μην έχει καταφέρει να ανταγωνιστεί την κλίμακα και το κόστος της.

Η Gracelin Baskaran, που για χρόνια προσπαθούσε να αναδείξει το εθνικό ρίσκο της εξάρτησης από την Κίνα, βλέπει τώρα τα φώτα της δημοσιότητας να στρέφονται πάνω της. «Ποτέ δεν πίστευα ότι θα γινόμουν… κουλ», δήλωσε χαριτολογώντας.

Η παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών

Στην εξόρυξη: Κίνα 61,1%, Μιανμάρ 15,3%, Αυστραλία 7%, ΗΠΑ 8,3%.
Στην επεξεργασία: Κίνα 92,1%, Μαλαισία 5,3%, λοιποί μόλις 2,6%.
Αυτά τα στοιχεία αποκαλύπτουν πόσο ευάλωτη είναι η αλυσίδα εφοδιασμού των σπάνιων γαιών – και μαζί της, ολόκληρη η σύγχρονη βιομηχανία.

Η επιβράδυνση μόνο ενός κρίκου της εφοδιαστικής αλυσίδας αναδεικνύει πόσο εξαρτημένη είναι η αυτοκινητοβιομηχανία από το διεθνές εμπόριο, και πώς οι προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να ανατρέψει δεκαετίες παγκοσμιοποίησης φέρνουν στην επιφάνεια σοβαρές αδυναμίες της αμερικανικής παραγωγής.

Σε κάποιες περιπτώσεις οι αυτοκινητοβιομηχανίες βρίσκουν εναλλακτικά εξαρτήματα χωρίς σπάνιες γαίες, όμως για τους κινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων εναλλακτικές ουσιαστικά δεν υπάρχουν. Μια λύση θα ήταν να επιστρέψουν σε παλαιότερες τεχνολογίες με ηλεκτρομαγνήτες – κάτι που έκανε παλαιότερα και η Tesla – αλλά αυτό θα οδηγούσε σε μειωμένη αποδοτικότητα και αυτονομία.

Η Αμερική αντιμετωπίζει διπλή πρόκληση: διαθέτει μόλις ένα μεγάλο ορυχείο δυσπροσίου στην Καλιφόρνια και ελάχιστες εγκαταστάσεις επεξεργασίας, που τώρα αρχίζουν να δημιουργούνται. Σύμφωνα με την S&P Global Market Intelligence, η δημιουργία ενός νέου ορυχείου στις ΗΠΑ απαιτεί κατά μέσο όρο 29 χρόνια. Το ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα; Οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν την τεχνογνωσία να απομονώσουν το δυσπρόσιο από τα υπόλοιπα πετρώματα.

Η διαφορά κόστους είναι συντριπτική: ενώ στην Κίνα το κόστος παραγωγής κυμαίνεται στα 11-15 δολάρια το κιλό, στη Βραζιλία εκτοξεύεται στα 35-40 δολάρια και στις ΗΠΑ ακόμα υψηλότερα.

Πηγή: naftemporiki.gr

Διαβάστε επίσης: Ηλεκτρικά αυτοκίνητα: Τι απαντά ο Υπ. Μεταφορών στις αντιδράσεις για τις περικοπές