Τα ζοφερά δημογραφικά στοιχεία και οι λίγες ώρες εργασίας θα μπορούσαν να στοιχειώσουν τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης

Για να αναζωογονήσει την προβληματική οικονομία της Γερμανίας, ο νέος καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πρέπει να αντιμετωπίσει ένα παράδοξο: η απασχόληση βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αλλά οι Γερμανοί ατομικά δεν έχουν εργαστεί ποτέ λιγότερο.

Μέχρι το 2035, 4,8 εκατομμύρια ηλικιωμένοι Γερμανοί εργαζόμενοι – το 9% του εργατικού δυναμικού – πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν και ο συνασπισμός του Μερτς πρέπει να πείσει τις νεότερες γενιές να αφιερώσουν περισσότερο από τον ελεύθερο χρόνο τους για να στηρίξουν τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.

Και όπως επισημαίνουν οι Financial Times σε εκτενές τους δημοσίευμα, τα επόμενα χρόνια, η Γερμανία θα είναι από τις πρώτες και πιο σημαντικές δοκιμαστικές περιπτώσεις για το πώς οι ταχέως γερασμένες δυτικές οικονομίες μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα γκρεμό στις συντάξεις.

Στο πλαίσιο αυτό, οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το κεντρικό στοιχείο της αναπτυξιακής στρατηγικής της Μερτς, ένα σχέδιο δαπανών ύψους 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ που τροφοδοτείται από χρέος, μπορεί επίσης να καταστήσει την επίλυση του διλήμματος του ωραρίου εργασίας ακόμη πιο επείγουσα.

«Περισσότερα χρήματα από μόνα τους δεν χτίζουν κανέναν δρόμο ή γέφυρα — χρειαζόμαστε επιπλέον εργαζόμενους για αυτό», δήλωσε ο Κλέμενς Φουέστ, επικεφαλής του οικονομικού think tank Ifo.

Η δυναμική της αγοράς εργασίας της Γερμανίας είναι μοναδική στον ανεπτυγμένο κόσμο, ωστόσο απέχει πολύ από το να είναι ένα έθνος τεμπέληδων, επιμένει ο Μπερντ Φίτζενμπεργκερ, διευθυντής του think tank για την αγορά εργασίας IAB.

Ο αριθμός των ατόμων που εργάζονται και οι συνολικές ώρες εργασίας σε ολόκληρη τη γερμανική οικονομία αυξήθηκαν σε ένα ακόμη ιστορικό υψηλό το 2024, εν μέρει λόγω της μετανάστευσης, καθώς ο αριθμός των ξένων εργαζομένων την τελευταία δεκαετία σχεδόν διπλασιάστηκε σε 6,3 εκατομμύρια. Τέσσερα στα πέντε άτομα σε ηλικία εργασίας έχουν εργασία – ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας μεταξύ των πλούσιων χωρών.

«Συνολικά, οι Γερμανοί εργάζονται περισσότερο από ποτέ», δήλωσε ο Φιτζενμπέργκερ.

Περισσότερο αλλά… λίγο

Ωστόσο, οι μέσες ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο μειώθηκαν σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο πέρυσι, εξαιρουμένης της πανδημίας Covid του 2020. Η Γερμανία έχει τις μικρότερες μέσες ώρες εργασίας από οποιαδήποτε άλλη πλούσια οικονομία, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ.

Για την ιστορία, η Ελλάδα βρίσκεται στην τέταρτη θέση παγκοσμίως, ως προς τις περισσότερες ώρες εργασίας την εβδομάδα.

Καθώς η γενιά των baby boomers αποχωρεί από το εργατικό δυναμικό την επόμενη δεκαετία, οι σύντομες εβδομάδες εργασίας απειλούν να επιδεινώσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού, οι οποίες ήδη πλήττουν ορισμένους τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και τμήματα της μηχανικής βιομηχανίας.

«Οι μακροπρόθεσμες προοπτικές είναι αρκετά ζοφερές», προειδοποιεί ο Μάρτιν Βέρντινγκ, μέλος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων της γερμανικής κυβέρνησης, το οποίο προβλέπει ότι η περιορισμένη προσφορά εργασίας της χώρας τις επόμενες δεκαετίες θα μπορούσε να εξαλείψει έως και 0,6 ποσοστιαίες μονάδες του ήδη υποτονικού ετήσιου αναπτυξιακού δυναμικού της.

Δυσκολίες να πείσει

Στα 69 του χρόνια, ο Μερτς είναι ο δεύτερος γηραιότερος καγκελάριος της Γερμανίας στην αρχή της θητείας του, μετά τον Κόνραντ Αντενάουερ, ο οποίος ήταν 73 ετών όταν εξελέγη για πρώτη φορά το 1949. Ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για όσους εργάζονται περισσότερο και σκληρότερα, το να πειστεί η υπόλοιπη χώρα να κάνει το ίδιο δεν θα είναι εύκολο.

Οι εργασιακές σχέσεις στη Γερμανία μετά τον πόλεμο έχουν διαμορφωθεί από μια μακρά συνδικαλιστική εκστρατεία για την πενθήμερη εβδομάδα εργασίας στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, χρησιμοποιώντας μια διάσημη συναισθηματική αφίσα που απεικόνιζε ένα παιδί που δήλωνε: «Samstags gehört Vati mir» («Το Σάββατο, ο μπαμπάς είναι δικός μου»).

Τη δεκαετία του 1980, τα συνδικάτα πραγματοποίησαν μια από τις μεγαλύτερες σε διάρκεια απεργίες στην ιστορία, προσπαθώντας να μειώσουν περαιτέρω την εργάσιμη εβδομάδα από 40 σε 35 ώρες για τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης. Σήμερα, οι μυριάδες συλλογικές συμβάσεις εργασίας της χώρας ορίζουν κατά μέσο όρο 37,8 ώρες ως την κανονική εργάσιμη εβδομάδα.

Το 1993, ο τότε καγκελάριος Χέλμουτ Κολ προκάλεσε αναταραχή ισχυριζόμενος ότι η Γερμανία άρχισε να μοιάζει με «συλλογικό πάρκο ψυχαγωγίας» λόγω των σύντομων εβδομάδων εργασίας και της εκτεταμένης πρόωρης συνταξιοδότησης — έκτοτε, ο μέσος χρόνος εργασίας του εργαζομένου έχει μειωθεί κατά 13,5%.

Μια κίνηση της κυβέρνησης της Άνγκελα Μέρκελ το 2007 να αυξήσει το νόμιμο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης κατά δύο χρόνια, στα 67 έτη, παραμένει εξαιρετικά αντιδημοφιλής στους Γερμανούς ψηφοφόρους και εξακολουθεί να στοιχειώνει τους Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι την υποστήριξαν.

Προεκλογικές δεσμεύσεις

Ο συνασπισμός μεταξύ της κεντροδεξιάς Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης του Μερτς και των Σοσιαλδημοκρατών έχει δεσμευτεί, στη συνθήκη τους που καθορίζει την πολιτική ατζέντα μέχρι τις επόμενες εκλογές, να παράσχει κίνητρα για να πείσει τους Γερμανούς να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους και να καθυστερήσει τη συνταξιοδότηση.

Οι οικονομολόγοι χαιρετίζουν το γεγονός ότι η νέα κυβέρνηση αναγνωρίζει το αυξανόμενο πρόβλημα της μειούμενης προσφοράς εργατικού δυναμικού στη Γερμανία.

Αλλά «οι ιδέες είναι ακόμα πολύ ασαφείς και ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», δήλωσε ο Andreas Peichl, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και ανώτερος οικονομολόγος του Ifo.

Τα νέα κίνητρα είναι πιθανό να είναι είτε «αναποτελεσματικά, είτε πολύ δαπανηρά είτε ένας γραφειοκρατικός εφιάλτης», είπε.

Η μερική απασχόληση

Μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές για την αύξηση της προσφοράς εργασίας βρίσκεται στον τεράστιο στρατό των μερικής απασχόλησης εργαζομένων της Γερμανίας. Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της χώρας, το ποσοστό των μερικής απασχόλησης έχει υπερδιπλασιαστεί στο 30% του εργατικού δυναμικού από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 — κυρίως λόγω των γυναικών.

Ο Σεμπάστιαν Ντούλιεν, διευθυντής του οικονομικού think tank IMK, τονίζει ότι η άνθηση της μερικής απασχόλησης διαστρεβλώνει τα στατιστικά στοιχεία για τις ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο. Οι άνθρωποι που τώρα εργάζονταν με μερική απασχόληση «δεν αποτελούσαν καθόλου μέρος του εργατικού δυναμικού στο παρελθόν» και ως εκ τούτου μειώνουν τον συνολικό μέσο όρο.

Με 40,2 ώρες την εβδομάδα, οι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης στη Γερμανία σήμερα εργάζονται κατά μέσο όρο μόνο μία ώρα λιγότερη την εβδομάδα από ό,τι το 1991. Αλλά όταν ληφθεί υπόψη η τεράστια αύξηση του προσωπικού μερικής απασχόλησης που δεν απασχολούνταν στο παρελθόν, ο μέσος όρος ωρών εργασίας ανά εργαζόμενο είναι λίγο πάνω από 34 ώρες την εβδομάδα — 7% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και 16% λιγότερες από ό,τι στην Ελλάδα.

Οι έρευνες δείχνουν ότι πολλοί εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης στη Γερμανία επιθυμούν να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους, αλλά αντιμετωπίζουν μια πληθώρα προβλημάτων, μεταξύ των οποίων και ο υπεύθυνος φροντίδας παιδιών που δεν διαθέτει επαρκή αριθμό ατόμων. Ιδίως στις μεγαλύτερες πόλεις, η πλήρης φροντίδα παιδιών είναι ελλιπής, αναξιόπιστη και δαπανηρή.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Τραμπ: Ποιες είναι (τελικά) οι συμφωνίες του με τα κράτη του Κόλπου;