Συνέντευξη στον Αδάμο Αδάμου
Για την προηγούμενη συνέντευξη με τον Γιάννη Παναγιώτου, υπό την ιδιότητά του τότε ως Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, είχαμε συναντηθεί στο υπουργικό γραφείο του 19ου ορόφου, με την εντυπωσιακή θέα της Λευκωσίας στο νέο κτήριο του υπουργείου στη Λεωφόρο Σπύρου Κυπριανού.
Στο ίδιο γραφείο αναμέναμε να συναντηθούμε και για την παρούσα συνέντευξη προκειμένου να προβεί σε μια ανασκόπηση της χρονιάς που φεύγει και της πρόσφατης συμφωνίας για την ΑΤΑ. Ο ανασχηματισμός, όμως, ανέτρεψε άρδην τον αρχικό προγραμματισμό. Η ανασκόπηση θα έπρεπε να επεκτεινόταν στα τρία τελευταία χρόνια, δηλαδή για το σύνολο της θητείας του ως τέως πλέον Υπουργός, ενώ η συνέντευξη θα γινόταν τελικά εκτός υπουργικού γραφείου.
Λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα, ανταλλάξαμε μερικές ιδέες για να καθορίσουμε πού θα συναντηθούμε και καθώς μεγαλώσαμε στην ίδια πόλη με κοινά σημεία αναφοράς, αποφασίσαμε να πρωτοτυπήσουμε και επιλέξαμε την οικεία και αειθαλή Reckless Pub.
Κατά γενική ομολογία ο πρόσφατος ανασχηματισμός αιφνιδίασε, κυρίως λόγω του χρόνου που ανακοινώθηκε από τον Πρόεδρο, λίγες εβδομάδες πριν την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε.. Ο Γιάννης Παναγιώτου αιφνιδιάστηκε;
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στο πλαίσιο των συνταγματικών του αρμοδιοτήτων, έκρινε ότι αυτός ήταν ο κατάλληλος χρόνος για τον ανασχηματισμό του Υπουργικού Συμβουλίου. Με ενημέρωσε για τις αποφάσεις που έλαβε, τον ευχαρίστησα για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε και του ευχήθηκα καλή συνέχεια στην υλοποίηση του κυβερνητικού έργου. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πανέτοιμη για να ηγηθεί του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Υπουργείο Εργασίας είναι πλήρως προετοιμασμένο για την ανάληψη της ευρωπαϊκής Προεδρίας και είμαι βέβαιος για την επιτυχία αυτής της σημαντικής εθνικής αποστολής.
Ήσασταν δίπλα στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη ως ένας από τους στενότερους του συνεργάτες από την αρχή της εκστρατείας για την εκλογή του στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Πώς αισθάνεστε μετά τον ανασχηματισμό που σας οδήγησε στην έξοδο από το κυβερνητικό σχήμα;
Συμπορεύτηκα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη όπως τους ψαράδες που αφήσανε τα δίχτυα τους στο ποίημα του Μανώλη Αναγνωστάκη και η συνέχεια είναι γνωστή. Είμαστε άνθρωποι και έχουμε αισθήματα, όμως οι πολιτικές εξελίξεις δεν αξιολογούνται με συναισθηματικά κριτήρια. Μετά από τρία χρόνια στο Υπουργείο Εργασίας, αποχωρώ ικανοποιημένος για τους στόχους που πετύχαμε, για τα αποτελέσματα που φέραμε και για την πορεία που χαράξαμε. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν χρωστά τίποτα σε κανέναν, εκτός από τον λαό που του απέδωσε τη λαϊκή εντολή και τον εξέλεξε για να κυβερνήσει τη χώρα.
Θεωρείτε ότι με την απομάκρυνσή σας από το Υπουργείο Εργασίας θα διαφοροποιηθεί η πολιτική της Κυβέρνησης στα εργασιακά θέματα;
Αναμένω ότι θα συνεχιστεί η πορεία που χαράξαμε για τη δικαιότερη κατανομή του εθνικού εισοδήματος με επίκεντρο την εργασία, αφού οι αλλαγές στα πρόσωπα δεν συνεπάγονται αλλαγές στις πολιτικές. Η εφαρμογή ανθρωποκεντρικής πολιτικής αποσκοπεί στη βελτίωση της ευημερίας των πολιτών και για να μπορούν οι πολίτες να ανταποκριθούν στις ανάγκες της καθημερινότητας, είναι απαραίτητη η ενίσχυση της επάρκειας των μισθών. Η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και η ενδυνάμωση της μεσαίας τάξης δεν επιτυγχάνεται με παροχές και με επιδόματα, αλλά με τη διασφάλιση αξιοπρεπών μισθολογικών απολαβών. Οι αρνητικές αντιδράσεις ορισμένων εργοδοτικών κύκλων είναι αδικαιολόγητες επειδή σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα, διαθέτουν τα περιθώρια και τις δυνατότητες για να επενδύουν περισσότερο στους ανθρώπους τους.
Ποιο από τα δυο θεωρείτε ότι προκάλεσε την περισσότερη αμφισβήτηση της θέσης σας στο Υπουργικό: Το «ΑΤΑ για όλους» ή οι αναφορές σας στις οφειλές των ποδοσφαιρικών σωματείων στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις;
Η αναγκαιότητα της προστασίας του συνόλου των εργαζόμενων από την αύξηση του κόστους ζωής είναι απαραίτητη και η υποχρέωση των εργοδοτών για καταβολή των οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών είναι αυτονόητη. Κατά την περίοδο της υπηρεσίας μου ως πολιτειακός αξιωματούχος υπηρέτησα με συνέπεια το δημόσιο συμφέρον, χωρίς να φοβάμαι ή να ανησυχώ επειδή το δίκαιο και το σωστό για ορισμένους είναι ενοχλητικό. Παρά τις έντονες αντιδράσεις, συμφωνήθηκε ήδη η Μόνιμη Συμφωνία για την ΑΤΑ και ξεκίνησε η σταδιακή επέκταση του Θεσμού καλύπτοντας από τον ερχόμενο Ιανουάριο 55.000 επιπρόσθετους χαμηλόμισθους εργαζόμενους του Ιδιωτικού τομέα. Παρά τις σκληρές επιθέσεις, κατατέθηκαν ήδη οι ποινικές διώξεις για τις οφειλές των εταιρειών ποδοσφαίρου και βρίσκονται πλέον ενώπιον της δικαιοσύνης οι άμεσα υπεύθυνοι. Οι δίκαιες προτάσεις και οι σωστές αποφάσεις των πολιτειακών αξιωματούχων δεν προκαλούν την αμφισβήτηση, αλλά αντιθέτως ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών έναντι του Κράτους και των Θεσμών.
Σε σχέση με την ΑΤΑ, η συμφωνία που επιτεύχθηκε δεν καλύπτει ξανά το σύνολο των εργαζόμενων, ούτε στηρίζει περισσότερο τους χαμηλόμισθους όπως ήταν η αρχική θέση της Κυβέρνησης. Παρόλα αυτά είχατε πει στον Χρύσανθο Τσουρούλλη ότι αισθάνεστε ήσυχος συνειδησιακά για την προσπάθεια που καταβάλατε. Τι εννοείτε ακριβώς;
Στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου για την ΑΤΑ κατέθεσα τη θέση της Κυβέρνησης για τον εκσυγχρονισμό του Θεσμού, σύμφωνα με τις ανάγκες της κοινωνίας και τις δυνατότητες της οικονομίας. Η θέση της Κυβέρνησης προνοούσε την καθολική επέκταση της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής και την κλιμακωτή απόδοση του Τιμαριθμικού Επιδόματος, με συγκεκριμένες εισηγήσεις. Δηλαδή για πρώτη φορά από το 1960 τέθηκε επί τάπητος η προοπτική της κατοχύρωσης της ΑΤΑ για όλους τους εργαζόμενους και αυτή η πρόταση προήλθε από την κυβερνητική πλευρά. Δυστυχώς, παρά τις πολύ εντατικές προσπάθειες που καταβάλαμε, υπήρξαν συγκεκριμένες αρνητικές αντιδράσεις που λειτούργησαν αποτρεπτικά.
Σας διαβεβαιώ ότι δεν υπήρχε κάτι περισσότερο που θα μπορούσα να έκανα. Η θέση μας δεν έγινε αποδεκτή και δεν μπόρεσε να αποτελέσει μέρος μιας κοινά αποδεκτής συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Η μεσολαβητική διαδικασία συνεχίστηκε και ολοκληρώθηκε με τη συνομολόγηση της Μόνιμης Συμφωνίας για την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, που αποτελεί μια πολύ σημαντική επιτυχία. Αυτή η φάση, αυτής της μάχης ολοκληρώθηκε και ο αγώνας συνεχίζεται.
Ποια θεωρείτε τα μεγαλύτερά σας επιτεύγματα ως Υπουργός Εργασίας τα τελευταία τρία χρόνια;
Καταφέραμε να διαμορφώσουμε συνθήκες πλήρους απασχόλησης μετά από πολλές δεκαετίες, να ανταποκριθούμε στις ανάγκες στελέχωσης με επίκεντρο το εγχώριο Ανθρώπινο Δυναμικό, καθώς και με εργαζόμενους από το εξωτερικό, να βελτιώσουμε τις μισθολογικές απολαβές, να αναβαθμίσουμε τις επαγγελματικές δεξιότητες και να βελτιώσουμε την ανταπόκριση του Υπουργείου Εργασίας προς τους πολίτες. Ανανεώσαμε τις κλαδικές συμβάσεις στην Ξενοδοχειακή και στην Οικοδομική Βιομηχανία με ορίζοντα μακράς πνοής μέχρι το τέλος του 2027, αναβαθμίσαμε την προστασία των εργαζόμενων από τις ακραίες καιρικές συνθήκες και διασφαλίσαμε το μέλλον του θεσμού της ΑΤΑ. Δημιουργήσαμε τις προϋποθέσεις για να γίνουν πολύ περισσότερα, τα οποία δρομολογήσαμε, με κυριότερο την ολοκλήρωση της προεργασίας για τη μεταρρύθμιση του Συνταξιοδοτικού Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης. Μέσα σε τρία χρόνια αυξήσαμε το ποσοστό απασχόλησης πάνω από το 80%, επιτυγχάνοντας κατά το 2025 ένα στόχο που ήταν καθορισμένος για το 2030. Μειώσαμε το ποσοστό της ανεργίας κάτω από το 5% που είναι το πιο χαμηλό ποσοστό από το 2008. Παραλάβαμε την ανεργία στο 6,6% και την παραδίδουμε στο 4,1%, περνώντας από την 20ή στην 11η θέση μεταξύ των Κρατών Μελών της Ε.Ε., ενώ παραλάβαμε την ανεργία των νέων στο 16,1% και την παραδίδουμε στο 13,1%, περνώντας από την 19η, στην 10η θέση μεταξύ των άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Παραλάβαμε τον μέσο μισθό στα €2.202 και εκτιμάται ότι για το 2025 θα ανέλθει στα €2.560. Παραλάβαμε τον διάμεσο μισθό στα €1.497 και εκτιμάται ότι για το 2025 θα ανέλθει στα €1.975 ευρώ. Αυξήσαμε τον Εθνικό Κατώτατο Μισθό από τα €940 στα €1.000, υιοθετώντας ως σημείο αναφοράς το 58,5% του διάμεσου μισθού του προηγούμενου έτους, ενώ αυξήσαμε τους κατώτατους μισθούς για δεκαεννέα επαγγέλματα στην Ξενοδοχειακή Βιομηχανία κατά 10,66%. Βελτιώσαμε την ανταπόκριση προς τους πολίτες επιταχύνοντας τον χρόνο εξέτασης των παροχών κοινωνικής ασφάλισης κατά 60%, με το 80% των αιτημάτων να εξετάζεται σε διάστημα μικρότερο των 6 εβδομάδων, επιταχύνοντας τον χρόνο εξέτασης των αιτημάτων για εργοδότηση αλλοδαπών από τους 7 μήνες στον 1,5 μήνα και επιταχύνοντας τον χρόνο εξέτασης των αιτήσεων για την καταβολή χορηγιών κατάρτισης από τους 8 μήνες στον 1 μήνα. Διπλασιάσαμε τις συμμετοχές σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και επταπλασιάσαμε τις συμμετοχές σε προγράμματα για την ανάπτυξη πράσινων και ψηφιακών δεξιοτήτων. Βελτιώσαμε την υποστήριξη προς τους εργαζόμενους γονείς αυξάνοντας τις σχετικές παροχές του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης κατά 25%, με την επέκταση της άδειας μητρότητας κατά ένα μήνα, με την κλιμακωτή αύξηση του βοηθήματος τοκετού, με την αναβάθμιση της γονικής άδειας μέσω της αυξημένης ηλικίας των παιδιών από τα 8 στα 15 έτη και της αυξημένης διάρκειας ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών της οικογένειας, ενώ πριν από τις γιορτές θα ξεκινήσουν οι πληρωμές των €200 ευρώ μηνιαίως για 24 μήνες για τις νέες μητέρες κάτω των 30 ετών που απέκτησαν το πρώτο τους παιδί από τον Σεπτέμβριο του 2025 και εντεύθεν.
Ποια τα σχέδιά σας για το μέλλον;
Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ήμουν πλήρως αφοσιωμένος στα καθήκοντα και στην αποστολή μου, χωρίς προσωπικούς σχεδιασμούς για το μέλλον, έτσι προς το παρόν δεν είναι προγραμματισμένα τα επόμενα επαγγελματικά και πολιτικά βήματα που θα ακολουθήσω. Όμως, μετά από τον πρόσφατο ανασχηματισμό και μετά από την περίοδο των εορτών η ζωή συνεχίζεται, η επαγγελματική δραστηριότητα είναι απαραίτητη και η πολιτική συμμετοχή είναι αυτονόητη. Είμαι αισιόδοξος για το μέλλον, επειδή από το 2023 μέχρι σήμερα καταφέραμε να βελτιώσουμε σημαντικά την κυπριακή αγορά εργασίας, καταγράφοντας το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας των τελευταίων δεκαετιών και το υψηλότερο ποσοστό απασχόλησης όλων των εποχών, έτσι είμαι βέβαιος ότι οι επαγγελματικές προοπτικές κατά το 2026 θα είναι εξαιρετικές για όλους τους εργαζόμενους.
Διαβάστε επίσης: Καλυτερεύει το οικονομικό κλίμα, υποχωρεί η αβεβαιότητα