Της Μαρίας Καραΐσκου
Έτος σημαντικών οικονομικών εξελίξεων χαρακτηρίζεται το 2025, τόσο για την Κύπρο όσο και για το παγκόσμιο. Η Κύπρος κλήθηκε να αλλάξει το φορολογικό της σύστημα μετά από δύο δεκαετίες, σε μία διαδικασία που εξελίχθηκε σε πεδίο αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων.
Τα ισχυρά δημοσιονομικά πλεονάσματα, η πτώση του δημόσιου χρέους και οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης διαμορφώνουν μια δυναμική και ανθεκτική πορεία για την κυπριακή οικονομία, μέσα σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, υπό το βάρος των συνεχιζόμενων πολέμων και των δασμών που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος και ανατάραξαν το διεθνές εμπόριο.
Το 2025 ανέδειξε αντιφάσεις καθώς ο πληθωρισμός μηδενίστηκε αλλά το κόστος ζωής παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα, ως απόρροια των αυξήσεων που συσσωρεύτηκαν κατά τα προηγούμενα έτη, με την ακρίβεια σε βασικά αγαθά όπως τρόφιμα, ενέργεια και στέγαση να περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Η ανεργία πλησιάζει επίπεδα πλήρους απασχόλησης, ωστόσο σημειώθηκαν εργασιακές αναταραχές σε κρίσιμους τομείς, όπως η Υγεία, η Εκπαίδευση και τα Λιμάνια. Στο καυτό θέμα της ΑΤΑ, μετά από μια μακρά περίοδο διαβουλεύσεων και μία τρίωρη παναπεργία με χιλιάδες εργαζόμενους στους δρόμους, υπογράφηκε μόνιμη συμφωνία.
Ανάμεσα στις πιο σημαντικές εξελίξεις του 2025 αποτελούν οι εξαγορές και συγχωνεύσεις στον Τραπεζικό τομέα.
Κυπριακή οικονομία: Ισχυρά πλεονάσματα και πτώση χρέους
Ο πληθωρισμός για το 2025 αναμένεται να περιοριστεί στο 0,7%, σημαντικά πιο κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ για το 2026 προβλέπεται να φθάσει στο 2,1%.
Η Κύπρος συνεχίζει να καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης παρά τις σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία λόγω των συνεχιζόμενων πολέμων και της δασμολογικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Το 2025, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να κυμανθεί στο 3,2% και το 2026 στο 3,1%, αρκετά πιο πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωζώνης.
Η ανεργία κινείται σε χαμηλά επίπεδα και συνθήκες πλήρους απασχόλησης και συγκεκριμένα στο 4,6% για το 2025, επίπεδο στο οποίο αναμένεται να παραμείνει και το 2026–2027, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.
Βασικό χαρακτηριστικό των δημοσίων οικονομικών για το 2025 είναι τα ισχυρά πλεονάσματα που επιτρέπουν την πτώση του δημόσιου χρέους. Το δημοσιονομικό ισοζύγιο για το έτος 2025 εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί πλεονασματικό, ανερχόμενο ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 3,4%, με πρόβλεψη διατήρησης πλεονάσματος και για το έτος 2026.
Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως ανέφερε ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός στην ολομέλεια της Βουλής κατά την έναρξη της συζήτησης του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2026 (Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου) αναμένεται να περιοριστεί στο 50,9% το 2026, σε σύγκριση με 55,3% το 2025.
«Να υπενθυμίσω ότι αρχικός προγραμματισμός ήταν να περιοριστεί το Δημόσιο Χρέος στο 60% τέλος του 2026», υπογράμμισε ο Υπουργός Οικονομικών.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Υπουργός Οικονομικών ενώπιον της ολομέλειας του Σώματος της Βουλής (04/12), τα πλεονάσματα αποτελούν συνειδητή πολιτική απόφαση σε μια περίοδο γεωπολιτικών προκλήσεων, για την αντιμετώπιση απρόσμενων γεγονότων.
Μηδενικός πληθωρισμός αλλά η ακρίβεια επιμένει
Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού η ακρίβεια, ειδικότερα σε βασικά καταναλωτικά αγαθά αλλά και στις υπηρεσίες, εξακολούθησε και το 2025 να επιβαρύνει τα νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός μηδενίστηκε, ωστόσο, οι αυξήσεις που σημειώθηκαν τα προηγούμενα έτη, διατήρησαν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Ανησυχητική ήταν η παρατήρηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου στην Ενδιάμεση Έκθεσή του για το 2025 (Ιούλης 2025), ότι τα νοικοκυριά στην Κύπρο αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις, εξαιτίας του κόστους ζωής και καταφεύγουν σε καταναλωτικά δάνεια για να ικανοποιήσουν καθημερινές ανάγκες.
«Παρατηρούνται ιδιαίτερα αυξημένες πιέσεις στα νοικοκυριά, τα οποία φαίνεται πως χρησιμοποιούν πιστώσεις για την ικανοποίηση συνήθων αναγκών, κάτω από το βάρος του κόστους ζωής, το οποίο πλέον εδραιώνεται σε υψηλά επίπεδα μετά και το πληθωριστικό επεισόδιο των προηγούμενων ετών», αναφέρει συγκεκριμένα η Έκθεση.
Εξαιτίας της ακρίβειας, το 2025 ο μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ σε βασικά αγαθά καθημερινής ανάγκης συνεχίστηκε. Πρόκειται για μέτρο που ξεκίνησε από το 2023 όταν ο πληθωρισμός ήταν σε υψηλά επίπεδα. Το Υπουργικό Συμβούλιο στις 29 Οκτωβρίου 2025 ενέκρινε τη διατήρηση του μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Αφορά προϊόντα όπως παιδικές πάνες, βρεφικό γάλα, πάνες ενηλίκων, προϊόντα γυναικείας υγιεινής, καθώς και φρούτα και λαχανικά.
Επιπλέον, εντός του 2025 συνεχίστηκε και η επιχορήγηση ρεύματος στις ευάλωτες ομάδες και στις επιχειρήσεις και με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 11 Νοεμβρίου, το μέτρο επεκτάθηκε μέχρι το τέλος του 2026.
Συνεχίστηκε η άνοδος στις τιμές των ακινήτων
Η άνοδος στις τιμές των ακινήτων συνεχίστηκε το 2025. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου δημοσίευσε τον Δεκέμβριο την Έκθεση του Δείκτη Τιμών Κατοικιών (ΔΤΚ) για το 3ο τρίμηνο του έτους.
Σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την ΚΤΚ, καταγράφηκε αύξηση 5% στις τιμές κατοικιών (οικίες και διαμερίσματα), 6,4% στις τιμές διαμερισμάτων και 2,6% στις τιμές οικιών.
Σύμφωνα με την Έκθεση, οι πιο πάνω εξελίξεις αντανακλούν τη συνεχιζόμενη θετική πορεία της ζήτησης, στο πλαίσιο μετατόπισης των προτιμήσεων προς μικρότερα ακίνητα, δεδομένου του αυξημένου κόστους κατασκευής.
Το ύψος των μισθών
Η Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου τον Οκτώβριο του 2025 δημοσίευσε τα τελικά στοιχεία για τους μισθούς στην Κύπρο που αφορούν το 2024 και τα οποία δείχνουν αύξηση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
Ο μέσος μεικτός μισθός στην Κύπρο ανήλθε στις €2.483, ενώ το 2023 ήταν €2.363. Ο διάμεσος μισθός ακούμπησε τις €1.881. Την ίδια ώρα, ο μισθός για το 38,3% των εργαζόμενων, δηλαδή σχεδόν 4 στους 10, είναι έως €1.500.
Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αγορά Εργασίας και τους Μισθούς (ετήσια έκθεση 2025, δημ. 10/2025), αναφέρει ότι η πραγματική αξία των μισθών στην Κύπρο αυξάνεται με χαμηλότερο ρυθμό σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με άλλα λόγια, οι ονομαστικοί μισθοί μπορεί να ανεβαίνουν, όμως η αγοραστική δύναμη προσαρμόζεται πιο αργά στο αυξημένο κόστος ζωής.
Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, η Κύπρος, μαζί με την Πορτογαλία, «φιγουράρουν» στην πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. που οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι δεν αμείβονται δίκαια. Ειδικότερα, το 86% των Κυπρίων νιώθουν ότι ο μισθός τους δεν ανταποκρίνεται στα προσόντα και την εμπειρία τους, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να είναι στο 67%.
Οίκοι Αξιολόγησης
Ο οίκος Fitch, τον Νοέμβριο του 2025, βελτίωσε την προοπτική της κυπριακής οικονομίας σε
«θετική», από «σταθερή» και διατήρησε την αξιολόγηση της Κυπριακής Δημοκρατίας στο επίπεδο «Α-».
Ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Moody’s, εξέδωσε ανακοίνωση περιοδικής αξιολόγησης χωρίς να προβεί σε οποιαδήποτε αλλαγή στην πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο οίκος διατήρησε την Κύπρο στην υφιστάμενη βαθμίδα «Α3», η οποία αντικατοπτρίζει το ψηλό επίπεδο ευμάρειας της χώρας και τους δυνατούς ρυθμούς ανάπτυξης. Υπενθυμίζεται ότι, ο οίκος Moody’s κατέταξε την Κύπρο σε επενδυτική βαθμίδα Α το 2024, μετά από 13 χρόνια.
Αξιοσημείωτο ότι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην αξιολόγηση της Κύπρου (Εαρινή Δέσμη για την Κύπρο, Ιούνιος 2025), αφαίρεσε την Κύπρο από τις χώρες με μακροοικονομικές ανισορροπίες.
Φορολογική μεταρρύθμιση μετά από δύο δεκαετίες
Χρονιά φορολογικής μεταρρύθμισης αποτέλεσε το 2025. Η μεταρρύθμιση μετατράπηκε σε «πεδίο μάχης» και η διαδικασία πέρασε από παλινωδίες και μακρές συζητήσεις, προκαλώντας αντιδράσεις σε επαγγελματικούς και επιχειρηματικούς συνδέσμους, συντεχνίες, καθώς και στα πολιτικά κόμματα.
Η Κυβέρνηση ανέθεσε στο Κέντρο Οικονομικών Μελετών του Πανεπιστημίου Κύπρου το έργο «Ολοκληρωμένος Φορολογικός Μετασχηματισμός», το οποίο παρουσιάστηκε στις 26 Φεβρουαρίου στο Προεδρικό Μέγαρο.
Τα έξι τροποποιητικά νομοσχέδια τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση στις 18 Ιουλίου και ακολούθησε σωρεία αντιδράσεων και έντονες συγκρούσεις, για το «ποιος επωφελείται» και «ποιος επιβαρύνεται».
Η μελέτη έδειξε ότι στην Κύπρο η μαύρη οικονομία βρίσκεται στο 23,7% του ετήσιου ΑΕΠ, με τα νομοσχέδια να εμπεριείχαν μέτρα για πάταξη της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής και ενίσχυσης της εισπραξιμότητας του Τμήματος Φορολογίας. Επαγγελματικοί φορείς έκαναν λόγο για φορο-τρομοκρατία, ενώ έντονες ήταν και οι αντιδράσεις των κομμάτων.
«Πρόνοιες που πλήττουν την επιχειρηματικότητα, την ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προσέλκυση επενδύσεων, δεν θα γίνουν αποδεκτές», είχε αναφέρει η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου στις 25 Αυγούστου.
Ο Υπουργός Οικονομικών, στις 27 Αυγούστου, είχε δηλώσει ότι αν η Βουλή «κουτσουρέψει» τη μεταρρύθμιση, θα την αποσύρει.
«Αν δεν μπορέσουμε να έχουμε τη σωστή φορολογική μεταρρύθμιση, εγώ δεν θα είμαι έτοιμος να καταθέσω μια φορολογική μεταρρύθμιση κουτσουρεμένη», τόνισε ο Μάκης Κεραυνός.
Το Υπουργείο Οικονομικών, με την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης έλαβε εκατοντάδες σχόλια.
ΟΕΒ, ΚΕΒΕ, ΣΕΛΚ και Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, μεταξύ άλλων, προειδοποιούσαν για την ανταγωνιστικότητα της Κύπρου, για πρόνοιες στα νομοσχέδια που αποτελούν παρεμβάσεις και εξέφρασαν διαφωνίες για την αύξηση του εταιρικού φόρου.
Το συνδικαλιστικό κίνημα εξέφραζε έντονες ανησυχίες καθώς το 50% των εργαζόμενων που είναι κάτω από το αφορολόγητο εισόδημα, όχι μόνο δεν επωφελείται από τη μεταρρύθμιση αλλά επιβαρύνεται περαιτέρω από τις έμμεσες φορολογίες.
Ακολούθησε κύκλος επαφών του Υπουργού Οικονομικών με τα κόμματα και με τους φορείς της οικονομίας. Το Υπουργείο προχώρησε σε αλλαγές στα έξι νομοσχέδια, τα οποία, στις 29 Οκτωβρίου, πέρασαν από το Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως κατατέθηκαν στη Βουλή.
Η Επιτροπή Οικονομικών, σε πολύωρες συνεδριάσεις, εξέτασε τα νομοσχέδια. Στην πρώτη συνεδρία για την εξέταση των νομοσχεδίων, παρών ήταν ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος εμφανίστηκε δεκτικός σε αλλαγές που να μην αλλάζουν τη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης.
Στις 9 Δεκεμβρίου, ο Υπουργός Οικονομικών είχε συνάντηση με τα κόμματα ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ και συμφώνησαν σε αλλαγές στα νομοσχέδια. Την επόμενη μέρα η Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών. ΑΚΕΛ, Οικολόγοι και ΕΛΑΜ εξέφρασαν φανερά την έντονη δυσαρέσκειά τους για τη συνάντηση Κεραυνού με τον ΔΗΣΥ και τα κόμματα της συγκυβέρνησης, κάνοντας λόγο για αντιθεσμική συνάντηση και παρασκήνιο.
Τα κόμματα κατέθεσαν σειρά τροπολογιών και η μεταρρύθμιση θα οδηγηθεί ενώπιον της Ολομέλειας στις 22 Δεκεμβρίου.
Το πολύμηνο «θρίλερ» για την ΑΤΑ
Στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων, το 2025 αποδείχθηκε χρονιά με έντονες εξελίξεις, με κύριο θέμα την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ). Μετά από πολύμηνες συναντήσεις, παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, πανσυνδικαλιστικές και πανεργοδοτικές συσκέψεις, μία παναπεργία και την παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, τελικά η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν στις 13 Νοεμβρίου στο Προεδρικό Μέγαρο, μόνιμη συμφωνία για την ΑΤΑ. Σημείο αναφοράς της συμφωνίας αποτελεί η διασύνδεση του θεσμού με τον κατώτατο μισθό, από την οποία επωφελούνται περίπου 55 χιλιάδες εργαζόμενοι.
Συγκεκριμένα, η συμφωνία που υπογράφηκε, προνοεί:
- Διασύνδεση του Εθνικού Κατώτατου Μισθού με την ΑΤΑ.
- Σταδιακή πλήρης αποκατάσταση της ΑΤΑ στο 100% μέχρι τον Ιούλιο του 2027.
- Παραχώρηση της ΑΤΑ εφόσον ο ρυθμός ανάπτυξης του προηγούμενου έτους είναι θετικός.
- Καθορισμός ανώτατου ορίου αύξησης του πληθωρισμού κατά το προηγούμενο έτος ύψους 4% για τον υπολογισμό της ετήσιας ανώτατης αύξησης του Τιμαριθμικού Επιδόματος.
- Για την εφαρμογή και επέκταση του Θεσμού της ΑΤΑ σε περισσότερους δικαιούχους, η Κυβέρνηση θα εφαρμόσει πολιτικές κατόπιν συμφωνίας με τους Κοινωνικούς Εταίρους και κίνητρα σε συνεννόηση με την εργοδοτική πλευρά.
Σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, η συμφωνία θα έπρεπε να υπογραφεί τον Ιούνιο. Ωστόσο, η εξίσωση ήταν εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι θέσεις των εργοδοτών και των συντεχνιών ήταν σε μεγάλη απόσταση. Η πρώτη κοινή συνάντηση των κοινωνικών εταίρων με τον Υπουργό Εργασίας έγινε το Απρίλιο του 2025.
Αρχική θέση των εργοδοτών ήταν η κατάργηση της ΑΤΑ και αντικατάσταση του θεσμού με μια νέα φόρμουλα που να λαμβάνει υπόψη την παραγωγικότητα των εργαζόμενων, τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας, την ανεργία και τον πληθωρισμό. Οι εργοδότες χαρακτήριζαν την ΑΤΑ ως αναχρονιστικό θεσμό που δεν αντανακλά τις σύγχρονες οικονομικές συνθήκες. Από την άλλη, η θέση των συντεχνιών ήταν η παραχώρηση της ΑΤΑ στο 100% και στη φιλοσοφία της.
Οι συναντήσεις συνεχίστηκαν, ωστόσο ο διάλογος όδευε προς αδιέξοδο, καθώς το χάσμα απόψεων μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών έμοιαζε αγεφύρωτο.
Στις 11 Σεπτεμβρίου οι συντεχνίες πραγματοποίησαν τρίωρη παναπεργία έξω από το Υπουργείο Οικονομικών στη Λευκωσία, καθώς και απεργιακές κινητοποιήσεις στις υπόλοιπες επαρχίες. Η παναπεργία στην οποία συμμετείχαν οι 13 Συνδικαλιστικές Οργανώσεις, επηρέασε όλους τους τομείς της Οικονομίας.
Λίγες μέρες πριν από την παναπεργία και συγκεκριμένα στις 8 Σεπτεμβρίου, ο τότε Υπουργός Εργασίας Γιάννης Παναγιώτου παρουσίασε προφορικά στους κοινωνικούς εταίρους τη φόρμουλα της Κυβέρνησης. Περιλάμβανε την επέκταση του θεσμού σε όλους τους εργαζόμενους και στον Ιδιωτικό τομέα, την κλιμακωτή απόδοση καθώς και πρόνοιες όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης και τον πληθωρισμό.
Κόκκινη γραμμή για τους εργοδότες ήταν η επέκταση της ΑΤΑ σε όλους τους εργαζόμενους και για τις συντεχνίες η κλιμακωτή απόδοση. Η κυβερνητική εξαγγελία για «ΑΤΑ για όλους» ήταν και η αφετηρία των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων που ακολούθησαν.
Στις 18 Σεπτεμβρίου οι Εργοδοτικές Οργανώσεις ΟΕΒ και ΚΕΒΕ δημοσίευσαν νομική γνωμάτευση που ζήτησαν από κοινού από τον συνταγματολόγο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη. Η γνωμάτευση χαρακτήριζε αντισυνταγματική οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση που θα επιβάλει την ΑΤΑ στον Ιδιωτικό Τομέα.
Στις 20 Νοεμβρίου η Κυβέρνηση έστειλε νέο πλαίσιο διαπραγμάτευσης για την ΑΤΑ στους κοινωνικούς εταίρους. Σημειώνεται ότι, το κείμενο στάλθηκε το απόγευμα, την ώρα που οι συντεχνίες είχαν πανσυνδικαλιστική σύσκεψη και ήταν έτοιμες να εξαγγείλουν νέα απεργιακά μέτρα. Η σύσκεψη διακόπηκε καθώς οι συντεχνίες έβλεπαν ασάφειες στο κυβερνητικό πλαίσιο και ζητούσαν διευκρινίσεις. Ασάφειες εντόπιζαν και οι Εργοδοτικές Οργανώσεις. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο αφαιρέθηκε η κλιμακωτή απόδοση και το «ΑΤΑ για όλους».
Αρχές Νοεμβρίου οι Συνδικαλιστικές και Εργοδοτικές Οργανώσεις βρέθηκαν στο Προεδρικό, σε ξεχωριστές συναντήσεις με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για την ΑΤΑ. Στις 5 Νοεμβρίου οι Συνδικαλιστικές Οργανώσεις αποδέκτηκαν την πρόταση της Κυβέρνησης.
Την ίδια μέρα, οι εργοδότες, έπειτα από μια μαραθώνια κοινή συνάντηση ΟΕΒ και ΚΕΒΕ, απέρριψαν την πρόταση. Ανέφεραν, ότι υπήρχαν πρόνοιες που με τον τρόπο που ήταν διατυπωμένες, δεν μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από την εργοδοτική πλευρά.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε δηλώσεις του στις 6 Νοεμβρίου υπέδειξε ότι η απόφαση δεν είναι θετική και δεν αντικατοπτρίζει τα όσα είχαν συζητηθεί στο Προεδρικό, προσθέτοντας ότι υπάρχουν και δεύτερες και τρίτες επιλογές. Απογοήτευση είχε εκφράσει και ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός.
Πυρ και μανία ήταν οι Συνδικαλιστικές Οργανώσεις, με πιο χαρακτηριστικές τις δημόσιες δηλώσεις του γενικού γραμματέα της ΣΕΚ, Ανδρέα Μάτσα, που αναφέρθηκε σε ένα «αόρατο χέρι» που ξήλωσε για άλλη μια φορά τη συμφωνία στο «παρά πέντε».
«Είναι η πέμπτη φορά. Και αυτό θα πρέπει να προβληματίσει τους εργοδότες. Είναι η πέμπτη φορά που μισό βήμα πριν την κατάληξη της διαδικασίας παρεμβαίνει κάποιο αόρατο χέρι, το οποίο έχει και όνομα, έχει και διεύθυνση... Πολλές διευθύνσεις ενδεχομένως, το οποίο αποτρέπει, την τελευταία στιγμή την κατάληξη σε συμφωνία», ανέφερε ο κ. Μάτσας.
Αξίζει να αναφερθεί ότι το 2025 σημαδεύτηκε από εργασιακές αναταραχές σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων οι μεταφορείς Α΄ στο λιμάνι Λεμεσού, οι γιατροί και οι νοσηλευτές στα δημόσια νοσηλευτήρια, οι εκπαιδευτικοί και οι ξενοδοχοϋπάλληλοι.
Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και κατώτατος μισθός
Εντός του 2025 πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις για την επερχόμενη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση με την Κυβέρνηση να θέτει ως στόχο την ψήφισή της από την ολομέλεια της Βουλής εντός του 2026 και την εφαρμογή της το 2027.
Ο Γιάννης Παναγιώτου, τον Δεκέμβριο του 2026, παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εργασίας για το 2026 στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, ανέφερε ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην επάρκεια των χαμηλών συνταξιοδοτικών αμοιβών, με έμφαση στη διασφάλιση αξιοπρεπών συντάξεων, χωρίς να ανατρέπεται η έννοια της αναλογικότητας.
Στόχοι της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, όπως είπε, είναι η αύξηση των χαμηλών συντάξεων του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η ενίσχυση της συμπεριληπτικότητας του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, καθώς και η ενίσχυση του δεύτερου συνταξιοδοτικού πυλώνα, δηλαδή των Ταμείων Προνοίας. Επιπλέον, ο κ. Παναγιώτου ανέφερε ότι η μεταρρύθμιση θα φέρει εκσυγχρονισμό της επενδυτικής πολιτικής του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, με επενδύσεις εκτός Δημοσίου, εξορθολογισμό της διαχρονικής επενδυτικής πρακτικής, με την έναρξη αποπληρωμής του εσωτερικού δανεισμού και τη δημιουργία αποθεματικού.
Συν τοις άλλοις, το Υπουργείο Εργασίας τέλος του 2025 ξεκίνησε τις εργασίες για την αναθεώρηση του Εθνικού Κατώτατου Μισθού, με στόχο το νέο διάταγμα να εκδοθεί τέλος Δεκεμβρίου και να τεθεί σε ισχύ το 2026. Σύμφωνα με τις δημόσιες δηλώσεις που προηγήθηκαν, αναμένεται αύξηση στο ύψος του κατώτατου μισθού, από τα €1.000 που είναι σήμερα.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον Δεκέμβριο του 2025 προχώρησε σε ανασχηματισμό της κυβέρνησης. Ο Γιάννης Παναγιώτου παρέδωσε τα ηνία του Υπουργείου Εργασίας στον Μαρίνο Μουσιούττα, ο οποίος καλείται να «κλείσει» τα πιο πάνω ζητήματα.
Η απόφαση του ΔΕΕ για τους κατώτατους μισθούς
Σε απόφαση «σταθμό» προέβη το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στις 11 Νοεμβρίου, το οποίο απέρριψε αίτημα της Δανίας για ακύρωση της Οδηγίας για θέσπιση επαρκούς κατώτατου μισθού. Συγκεκριμένα, η Δανία προσέφυγε εναντίον της Ευρωπαϊκής Οδηγίας, ζητώντας πλήρη ανατροπή, με το επιχείρημα ότι ο καθορισμός των μισθών εναπόκειται αποκλειστικά στο κάθε κράτος.
Το ΔΕΕ αποφάσισε ότι η Οδηγία, που στοχεύει στον καθορισμό επαρκών κατώτατων μισθών αλλά και την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, παραμένει σε ισχύ, εκτός από δύο διατάξεις. Η πρώτη αφορά στον καθορισμό κριτηρίων σχετικά με τον τρόπο καθορισμού του επαρκούς κατώτατου μισθού. Η δεύτερη διάταξη που αφαιρέθηκε, είναι αυτή που αποσκοπούσε στην αποτροπή της μείωσης του νόμιμου κατώτατου μισθού σε χώρες όπου αυτός αναπροσαρμόζεται αυτόματα.
Σύμφωνα με την Οδηγία, κάθε κράτος-μέλος με ποσοστό κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις κάτω του 80%, θα πρέπει να εφαρμόσει πλαίσιο με τους αναγκαίους πρόσφορους όρους, ώστε σταδιακά ν’ αυξηθούν.
Ο Γιάννης Παναγιώτου, σε δηλώσεις του εντός Νοεμβρίου, ανέφερε ότι το σχέδιο δράσης της Κύπρου, θα εκπονηθεί στο πρώτο τρίμηνο του 2026.
Νέα εποχή για τον Τραπεζικό τομέα – Εξαγορές και Συγχωνεύσεις
Σημαντικές ήταν οι εξελίξεις στον Τραπεζικό τομέα το 2025, με τις συγχωνεύσεις και εξαγορές να άλλαξαν τον τραπεζικό χάρτη. Την 1η Σεπτεμβρίου ολοκληρώθηκε η νομική συγχώνευση της Eurobank Κύπρου με την Ελληνική Τράπεζα. Η νέα ενοποιημένη τράπεζα λειτουργεί με την επωνυμία Eurobank και κατέχει ισχυρή θέση στην αγορά, με μερίδιο 41% στις καταθέσεις και 35% στα δάνεια.
«Με τη συγχώνευση της Eurobank Κύπρου με την Ελληνική Τράπεζα, ενοποιήθηκαν δύο ισχυρές τραπεζικές παρουσίες σε έναν ενιαίο Οργανισμό, με αυξημένη δυναμική και εμβέλεια. Με ενεργητικό ύψους άνω των €28 δις, η Eurobank Ltd καθίσταται ο μεγαλύτερος Χρηματοπιστωτικός Οργανισμός στην Κύπρο, υλοποιώντας το όραμα της βιώσιμης ανάπτυξης, της τεχνολογικής προόδου και της ανθρωποκεντρικής τραπεζικής», ανέφερε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank, Μιχάλης Λούης, κατά την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων του Ομίλου, στις 4 Νοεμβρίου 2025.
Αρχές Νοεμβρίου ανακοινώθηκε η εξαγορά της Astrobank από την Alpha Bank. Με την ολοκλήρωση της Συναλλαγής, η Alpha Bank Κύπρου καθίσταται η τρίτη μεγαλύτερη τράπεζα στην Κύπρο, με συνολικό ενεργητικό που υπερβαίνει τα €6,6 δις, χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων άνω των €2 δις και καταθέσεις που ξεπερνούν τα €5,6 δις.
O Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Bank Κύπρου, Μίλτος Μιχαηλάς, σε σχετική ανακοίνωση, δήλωσε: «Η ολοκλήρωση της συναλλαγής με την AstroBank αποτελεί ένα στρατηγικό ορόσημο για την Alpha Bank Κύπρου και ένα νέο ξεκίνημα για το τραπεζικό τοπίο της χώρας».
Παράλληλα, το 2025, συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για επανασύσταση Συνεργατικής Τράπεζας. Σημειώνεται ότι, οι διαδικασίες για δημιουργία νέου Συνεργατισμού, τρέχουν τα τελευταία 4,5 χρόνια και πρόκειται για πρωτοβουλία των Συνδικαλιστικών και Αγροτικών Οργανώσεων.
Γενικότερα, ο κυπριακός Τραπεζικός τομέας διαθέτει σημαντικά αποθέματα ρευστότητας, με την κεφαλαιακή επάρκεια κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2025 να προσεγγίζει το 30%.
Όσον αφορά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη νομισματική πολιτική, τον Ιανουάριο μείωσε τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, με το επιτόκιο διευκόλυνσης καταθέσεων να διαμορφώθηκε στο 2,75%. Μέχρι τον Ιούνιο ακολούθησαν ακόμη τρεις ισόποσες μειώσεις, άρα συνολικά τέσσερις μειώσεις επιτοκίων εντός του 2025, 0,25% έκαστη. Στις τρεις επόμενες συνεδρίες (Ιούλης, Σεπτέμβρης, Οκτώβρης), η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια. Το επιτόκιο διευκόλυνσης καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 2%. Τα επιτόκια των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης διαμορφώθηκαν στο 2,15% και 2,40% αντίστοιχα. Η τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ για το έτος θα γίνει στις 18 Δεκεμβρίου.
Δόθηκαν οι πρώτες αποζημιώσεις στους «κουρεμένους» του 2013
12 χρόνια μετά τη χρεοκοπία του 2013, η Κυβέρνηση έδωσε τις πρώτες αποζημιώσεις στους «κουρεμένους» καταθέτες και κατόχους αξιογράφων της Τράπεζας Κύπρου και της πρώην Λαϊκής.
«Όσον αφορά τους κουρεμένους καταθέτες και κατόχους αξιογράφων, είμαστε η πρώτη Κυβέρνηση η οποία εμπράκτως στήριξε τις ομάδες αυτές, μέσω παροχής μερικής αναπλήρωσης που άρχισε να καταβάλλεται από το 2025. Στον Προϋπολογισμό του 2026 περιλαμβάνεται ως η δέσμευση της Κυβέρνησης, πρόνοια ύψους €50 εκ. ως χορηγία στο Εθνικό Ταμείο Αλληλεγγύης», ανέφερε ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, στις 4 Δεκεμβρίου 2025, από το βήμα της Ολομέλειας της Βουλής.
Τα ενεργειακά έργα στο «μικροσκόπιο» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Άγνωστο παραμένει το πότε θα υλοποιηθεί το έργου του Τερματικού Φυσικού Αερίου στο Βασιλικό, καθώς ο νέος project manager (Technip) θα παραδώσει χρονοδιάγραμμα το 2026. Τον Σεπτέμβριο έγινε γνωστό ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά πίσω τη χορηγία 67 εκ. ευρώ για το Τερματικό στο Βασιλικό, επιβεβαιώνοντας κακοδιαχείριση στο έργο. Υπενθυμίζεται ότι το έργο διερευνά από το 2024 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) για ενδεχόμενη απάτη, κατάχρηση κονδυλίων της Ε.Ε. και διαφθορά.
Το Τερματικό στο Βασιλικό συγκαταλέγεται στους κινδύνους για την κυπριακή οικονομία, σύμφωνα με την Έκθεση Δημοσιονομικών Κινδύνων του Υπουργείου Οικονομικών που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 και συνοδεύει τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2026.
«Οι εξελίξεις σχετικά με το Τερματικό Βασιλικού που αφορούν σε ενδεχόμενες αποζημιώσεις πέραν των €400 εκ.», αναφέρει συγκεκριμένα η Έκθεση.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τον Σεπτέμβριο του 2025 επιβεβαίωσε ότι διεξάγει έρευνα και για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector (GSI), για πιθανά ποινικά αδικήματα.
Στην επιστολή που απέστειλε το Δημοσιονομικό Συμβούλιο προς το Υπουργείο Οικονομικών τον Οκτώβριο του 2025, στο πλαίσιο της αξιολόγησης του προϋπολογισμού του 2026, το Τερματικό στο Βασιλικό και η ηλεκτρική διασύνδεση καταγράφονται ως σημαντικοί δημοσιονομικοί κίνδυνοι για την Κύπρο.
Φυσικό Αέριο, συνεργασία με Αίγυπτο και ΑΟΖ με Λίβανο
Τον Ιούλιο του 2025 ανακοινώθηκε νέα ανακάλυψη Φυσικού Αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, στη γεώτρηση «Pegasus-1», εντός του Τεμαχίου 10. Η ανακάλυψη έγινε από την κοινοπραξία των εταιρειών ExxonMobil Exploration and Production Cyprus (Offshore) Limited (Διαχειριστής) και QatarEnergy International E&P LLC και κατέδειξε την ύπαρξη στήλης καθαρού φυσικού αερίου 350 μέτρων. Η ανακάλυψη δημιούργησε αισιοδοξία στην Κυβέρνηση, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να αναφέρει ότι «επιβεβαιώνει το ενεργειακό δυναμικό της Κύπρου».
Τον Σεπτέμβριο του 2025 ο Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπάτρα Αμπντελάτι και ο Υπουργός Πετρελαίων Καρίμ Μπατάουι βρέθηκαν στην Κύπρο και συναντήθηκαν με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Προεδρικό. Η Αίγυπτος δεσμεύθηκε να επιταχύνει τις διαδικασίες για τη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου προς τις αιγυπτιακές υποδομές, με στόχο οι πρώτες ποσότητες να παραδοθούν στην Ευρώπη το 2027.
Στις 26 Νοεμβρίου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, υπέγραψαν στη Βηρυτό συμφωνία για οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο χωρών. Πρόκειται για ιστορική συμφωνία η οποία ήταν «στον πάγο» από το 2007. Ανακοίνωσαν επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος για τη δημιουργία έργου ηλεκτρικής διασύνδεση Κύπρου – Λιβάνου, με τα δύο κράτη να απευθύνθηκαν από κοινού στην Παγκόσμια Τράπεζα για ετοιμασία μελέτης βιωσιμότητας.
Άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού
Την 1η Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε το άνοιγμα της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΑΑΗ). Πρόκειται για μεταρρύθμιση που αποφασίστηκε το 2019 και έπρεπε να υλοποιηθεί το 2021.
«Η χώρα μας άλλαξε σελίδα. Για πρώτη φορά, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της Κύπρου μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα τον προμηθευτή τους μέσα από ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον που περιλαμβάνει εννέα παραγωγούς», ήταν οι πρώτες δηλώσεις του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη (02/10/2025).
Tεχνοκράτες που μίλησαν στο Economy Today υπογράμμισαν ότι δεν αναμένεται μείωση στις τιμές ηλεκτρισμού, καθώς η ΑΑΗ αφορά κυρίως τη χονδρική αγορά. Η τελική τιμή για τον καταναλωτή εξακολουθεί να επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την ΑΗΚ, η οποία συνεχίζει να διαχειρίζεται περίπου το 90% της παραγωγής (Χριστάκης Χατζηλαού, 25/10/2025, δηλώσεις στο Economy Today).
Από την άλλη, παίκτες της αγοράς, δήλωσαν ότι οι τιμές στο ρεύμα αναμένεται να μειωθούν για τους καταναλωτές που θα επιλέξουν άλλον πάροχο αντί της ΑΗΚ, καθώς ο ανταγωνισμός θα σπρώξει τους προμηθευτές να προσφέρουν πιο φθηνά πακέτα, ωστόσο για να φανούν τα οφέλη της αγοράς χρειάζεται κάποιο χρονικό διάστημα (Γιώργος Χρυσοχόος, 25/10/2025, δηλώσεις στο Economy Today).
Θέσπιση πλαισίου για τον Έλεγχο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων
Η Ολομέλεια της Βουλής στις 30 Οκτωβρίου 2025 υπερψήφισε εναρμονιστικό για θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Προνοεί ότι οι επενδύσεις αξίας άνω των 2 εκατ. από τρίτες χώρες, σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι μεταξύ άλλων η Ενέργεια, η Άμυνα, η Υγεία και οι Τηλεπικοινωνίες θα υπόκεινται σε αξιολόγηση και έγκριση μέσω ειδικού μηχανισμού.
Το νομοσχέδιο, αν και πέρασε ομόφωνα, η συζήτησή του στην ολομέλεια ήταν θυελλώδης, με έντονες αντιπαραθέσεις, κυρίως μετά τις τροπολογίες του ΑΚΕΛ (οι οποίες τελικά δεν εγκρίθηκαν) για τον έλεγχο της ακίνητης περιουσίας και τη ρύθμιση των εργασιακών και περιβαλλοντικών ζητημάτων.
Η συζήτηση, σχεδόν δύο ωρών, μετατοπιζόταν από το ένα θέμα στο άλλο και έφτασε μέχρι και στα χρυσά διαβατήρια, τους Ρώσους ολιγάρχες, πρώην Προέδρους της Δημοκρατίας και αλλά πολιτικά θέματα.
Οι τροπολογίες σύμφωνα με το ΑΚΕΛ είχαν στόχο να ρυθμίσουν προβλήματα σε σχέση με το στεγαστικό απόθεμα και τον έλεγχο της αγοράς ακίνητης περιουσίας από επενδυτές, καθώς όπως είπαν, ανεξέλεγκτες μονάδες γης περνούν σε ξένα χέρια. Το ΑΚΕΛ εξέφρασε ανησυχίες για τις μεγάλες επενδύσεις και εξαγορές των τελευταίων ετών, ιδιαίτερα στους τομείς των Τραπεζών και της Υγείας, αναφέροντας ότι βρίσκονται υπό μονοπωλιακό έλεγχο ξένων συμφερόντων.
Βουλευτές άλλων κομμάτων χαρακτήρισαν τις τροπολογίες άσχετες με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Επίσης, βουλευτές του ΔΗΣΥ υποστήριξαν ότι οι τροπολογίες του ΑΚΕΛ πηγάζουν από ιδεολογικές καταβολές και λαϊκισμό και ότι η συζήτηση υποβαθμίζει τις ξένες επενδύσεις οι οποίες συνέβαλαν στο ΑΕΠ.
Έκθεση Ελεγκτικής Υπηρεσίας: «Παράθυρο» στη νομοθεσία ακινήτων
Προβληματισμό προκάλεσε η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας με τίτλο «Έλεγχος της Κτήσης Ακίνητης Ιδιοκτησίας από Αλοδαπούς», που δημοσιεύθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κτηματολογίου, εντός του 2024, το 27,35% των συνολικών πωλήσεων αφορούσε ξένους αγοραστές από χώρες εκτός Ε.Ε.. Ωστόσο, η Ελεγκτική Υπηρεσία στην Έκθεσή της αναφέρει: «αυτό το ποσοστό είναι πλασματικό και σημαντικά υποεκτιμημένο, αφού η πραγματική συμμετοχή αλλοδαπών είναι μεγαλύτερη, καθώς στο εν λόγω ποσοστό δεν συμπεριλαμβάνονται οι εταιρείες (κυπριακές ή κοινοτικές) ξένων συμφερόντων».
Με άλλα λόγια, η Έκθεση αναφέρει ότι ακίνητη περιουσία που αποκτήθηκε από εταιρεία ξένων συμφερόντων που είναι εγγεγραμμένη στην Κύπρο ή την Ε.Ε., καταγράφεται ως κυπριακή αγορά στα στατιστικά, με αποτέλεσμα το πραγματικό μέγεθος της ξένης συμμετοχής να εμφανίζεται μειωμένο και εντοπίζει «παράθυρο» στη νομοθεσία.
Οι ξένες επενδύσεις, όπως σημειώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία επικαλούμενη μεταξύ άλλων και στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη του τόπου. Από την άλλη, οι επενδύσεις που έγιναν σε συνδυασμό με την εισροή εύπορου ξένου εργατικού δυναμικού οδήγησαν σε άνοδο των τιμών των ακινήτων, καθιστώντας τις τιμές αγοράς και ενοικίου δυσβάστακτες για τον μέσο Κύπριο.
«Χρειάζεται επανασχεδιασμός του πλαισίου ώστε να διασφαλίζεται η κοινωνική συνοχή», αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Απροετοίμαστη η Κύπρος στις φυσικές καταστροφές
Η πυρκαγιά που ξέσπασε στις 23 Ιουλίου στην ορεινή Λεμεσό στοίχισε τη ζωή σε δύο ανθρώπους, κατέστρεψε 700 κτήρια και άφησε πίσω της περισσότερα από 100 τετραγωνικά χιλιόμετρα καμένης γης. Τα μέτρα κρατικής στήριξης για τους πληγέντες της πυρκαγιάς ανήλθαν σε περίπου €90 εκατ.
Η Ενδιάμεση Έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για το 2025, η οποία δημοσιεύθηκε στις 4 Αυγούστου, υπογραμμίζει την ανετοιμότητα του κράτους έναντι στους φυσικούς κινδύνους και υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των υποδομών αλλά και την προετοιμασία για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η επιδείνωση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και η αύξηση των ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα μπορεί να οδηγήσουν τη χώρα σε κρίση και δαπάνες άνω των €3,4 δισ. στα επόμενα χρόνια.
Εμπορικός πόλεμος και αποπαγκοσμιοποίηση
Τη «σκανδάλη» του εμπορικού πολέμου πάτησε ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις 2 Απριλίου. Σε μία ειδική εκδήλωση στο Rose Garden του Λευκού Οίκου έκανε πράξη τις προεκλογικές του δεσμεύσεις για προστατευτισμό των ΗΠΑ και εξαπέλυσε μπαράζ δασμών ανατρέποντας τους κανόνες του ελεύθερου εμπορίου και πυροδοτώντας παγκόσμια αναταραχή.
«Αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες στην αμερικανική ιστορία. Είναι η διακήρυξη της οικονομικής μας ανεξαρτησίας. Συμπολίτες μου Αμερικανοί, αυτή είναι η Ημέρα Απελευθέρωσης. Η 2α Απριλίου 2025 θα μείνει για πάντα στη μνήμη μας ως η ημέρα που η αμερικανική βιομηχανία αναγεννήθηκε, η ημέρα που το πεπρωμένο της Αμερικής ανακτήθηκε και η ημέρα που αρχίσαμε να κάνουμε την Αμερική ξανά πλούσια», ήταν μερικά από τα λόγια του Ντόναλντ Τραμπ.
Η επιβολή των δασμών προκάλεσε «σοκ» στα παγκόσμια χρηματιστήρια, παρόμοιο με αυτό της πανδημίας, με τους βασικούς δείκτες να καταγράφουν σημαντικές απώλειες. Αμέσως μετά τις εξαγγελίες Τραμπ, μετοχές σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ασία βυθίστηκαν ενώ ο χρυσός, ως ασφαλές καταφύγιο κινήθηκε ανοδικά.
Μέσα στις επόμενες δύο μέρες από την ανακοίνωση των δασμών, ο δείκτης S&P 500 στις ΗΠΑ κατέγραψε πτώση 10,5%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από την περίοδο της πανδημίας και την τρίτη χειρότερη από τις αρχές του αιώνα.
Μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα, περισσότερα από 8 τρισεκατομμύρια δολάρια «εξαφανίστηκαν», αμερικανική χρηματιστηριακή και το δολάριο κινούνταν πτωτικά.
Παράλληλα εντάθηκε η αβεβαιότητα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), χαρακτήρισε τους δασμούς ως άδικες πρακτικές που δεν θα λειτουργήσουν προς όφελος καμίας χώρας. Τόσο ο ΟΟΣΑ, όσο και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (υνεεΔΝΤ) προειδοποίησαν ότι οι δασμοί ενδέχεται να μειώσουν τον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.
Ακολούθως, ο Πρόεδρος Τραμπ και η οικονομική του ομάδα «πάγωσαν» τους δασμούς σε χώρες που ήταν πρόθυμες να διαπραγματευτούν. Αν και αρχικά οι επιβολή δασμών είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση ηγετών άλλων χωρών, οι περισσότεροι τελικά προσήλθαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανακοινώθηκε εμπορική συμφωνία στις 27 Ιουλίου 2025. Ειδικότερα, κατά τη συνάντηση που είχαν στη Σκωτία, Ντόναλντ Τραμπ και Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, συμφώνησαν στην επιβολή δασμών ύψους 15% στα ευρωπαϊκα προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων και των ευρωπαϊκών οχημάτων. Σημειώνεται ότι οι δασμοί προς Ε.Ε. που εξήγγειλε ο Ντόναλντ Τραμπ στις 2 Απριλίου ήταν ύψους 39%, ενώ στο επόμενο διάστημα ο Αμερικανός Πρόεδρος έκανε λόγο για 30%.
Οι δασμοί σε αλουμίνιο και χάλυβα παρέμειναν αμετάβλητοι στο 50%. Επιπλέον, συμφωνήθηκε η αμοιβαία κατάργηση δασμών σε αεροσκάφη, ορισμένα φάρμακα, ορισμένα αγροτικά προϊόντα και κρίσιμες πρώτες ύλες.
«Η Ε.Ε. πρόκειται να συμφωνήσει να αγοράσει ενεργειακά προϊόντα αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ. Επίσης, θα συμφωνήσει να επενδύσει στις ΗΠΑ 600 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον από όσα επενδύει ήδη», ανέφερε σε δηλώσεις του ο Ντόναλντ Τραμπ τη μέρα της συμφωνίας.
Από πλευράς της, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, αναφέρθηκε σε μια καλή συμφωνία που θα επιφέρει σταθερότητα στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ουάσινγκτον και Βρυξελλών. «Η σημερινή συμφωνία επιτυγχάνει βεβαιότητα σε αβέβαιους καιρούς», επισήμανε.
Συν τοις άλλοις, τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Ντόναλντ απείλησε με δασμούς 100% στα φαρμακευτικά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι με βάση τη συμφωνία που υπογράφτηκε τον Ιούλη, ο ανώτατος δασμολογικός συντελεστής είναι το 15%.
Διαβάστε επίσης: Κατώτατοι μισθοί στην Ευρώπη και η θέση της Κύπρου