Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται μπροστά σε μια επιλογή με καθαρούς αριθμούς: να πληρώνουν επί δεκαετίες το Ιράν ή να επενδύσουν μια φορά για να το παρακάμψουν

Καθώς το Ιράν μετατρέπει τα Στενά του Ορμούζ από θαλάσσιο πέρασμα σε γεωπολιτικό μοχλό, οι πετρελαιοπαραγωγοί του Κόλπου βρίσκονται μπροστά σε ένα σκληρό δίλημμα: να πληρώνουν διόδια δισεκατομμυρίων ή να επενδύσουν δεκάδες δισ. σε αγωγούς που θα τους δώσουν ενεργειακή «ανάσα» και στρατηγική αυτονομία.

Η ιδέα ότι μια χώρα μπορεί να επιβάλλει χρεώσεις για τη διέλευση από ένα φυσικό θαλάσσιο πέρασμα δεν έχει ουσιαστικά σύγχρονο προηγούμενο. Σε αντίθεση με τεχνητές διώρυγες όπως του Σουέζ ή του Παναμά, τα Στενά του Ορμούζ δεν σχεδιάστηκαν για να λειτουργούν ως πηγή εσόδων.

Κι όμως, η Τεχεράνη έχει ήδη δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο: η «ασφαλής διέλευση» εξαρτάται από συντονισμό με τις ιρανικές αρχές. Χωρίς να έχει ανακοινωθεί επίσημο τιμολόγιο, το μήνυμα είναι σαφές – και η αγορά το έχει ήδη τιμολογήσει. Αυτό θα αλλάξει μόνο εάν υπάρξει σαφής δέσμευση των Ιρανών για ελεύθερη διέλευση στο πλαίσιο μίας συμφωνίας τερματισμού του πολέμου με τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Reuters οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι ένα πιθανό τέλος διέλευσης θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 2 εκατ. δολάρια ανά δεξαμενόπλοιο. Με έως και 50 πλοία ημερησίως υπό κανονικές συνθήκες, αυτό μεταφράζεται θεωρητικά σε έσοδα έως 37 δισ. δολάρια ετησίως για το Ιράν.

Πιο συντηρητικά σενάρια – όπως χρέωση 1 δολαρίου ανά βαρέλι – ρίχνουν το ποσό στα περίπου 3,7 δισ. δολάρια τον χρόνο. Ακόμη κι έτσι, πρόκειται για ένα διαρκές κόστος που βαραίνει κυρίως τις χώρες του Κόλπου.

Τα 54 δισ. που αλλάζουν τη συζήτηση

Αν αυτά τα «χαμηλά» διόδια διατηρηθούν για 25 χρόνια, η παρούσα αξία τους φτάνει περίπου τα 54 δισ. δολάρια. Και ακριβώς εκεί αρχίζει να αλλάζει η εξίσωση, σημειώνει το Reuters.

Διότι αυτό είναι σχεδόν το ίδιο ποσό που απαιτείται για να κατασκευαστεί ένα πλήρες εναλλακτικό δίκτυο αγωγών που θα παρακάμπτει τα Στενά.

Με άλλα λόγια, οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται μπροστά σε μια επιλογή με καθαρούς αριθμούς: να πληρώνουν επί δεκαετίες το Ιράν ή να επενδύσουν μια φορά για να το παρακάμψουν.

Το σχέδιο παράκαμψης: ακριβό, δύσκολο, αλλά εφικτό

Το πιο ολοκληρωμένο σενάριο που έχει πέσει στο τραπέζι προβλέπει ένα δίκτυο δύο μεγάλων αγωγών, μήκους περίπου 1.800 χιλιομέτρων, που θα ξεκινούν από το νότιο Ιράκ, θα διασχίζουν το Κουβέιτ και θα συνδέονται με Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η κατάληξη θα είναι σε λιμάνια του Ομάν, επιτρέποντας την απευθείας πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό και τις ασιατικές αγορές – χωρίς να απαιτείται διέλευση από το Ορμούζ ή την Ερυθρά Θάλασσα.

Το κόστος, ωστόσο, είναι τεράστιο:

• περίπου 18 δισ. δολάρια για την κατασκευή αγωγών και αντλιοστασίων
• 12 δισ. για ανάπτυξη έργου
• 7 δισ. ως «μαξιλάρι» καθυστερήσεων
• 8 δισ. για λιμενικές υποδομές
• 10 δισ. για αντιπυραυλική προστασία

Συνολικά, ο λογαριασμός αγγίζει τα 55 δισ. δολάρια.

Νέοι κίνδυνοι, νέα chokepoints

Ακόμη και αυτό το φιλόδοξο σχέδιο δεν εξαλείφει πλήρως τους κινδύνους. Εναλλακτικές διαδρομές μέσω Ερυθράς Θάλασσας εκθέτουν τις ροές στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, όπου δρουν φιλοϊρανικές δυνάμεις.

Η επιλογή του Ομάν επιχειρεί να αποφύγει ακριβώς αυτό: να μειώσει τα γεωπολιτικά «σημεία ασφυξίας» και να εξασφαλίσει πιο ασφαλή πρόσβαση στις αγορές της Ασίας, που αποτελούν τον βασικό προορισμό του πετρελαίου του Κόλπου.

Το στρατηγικό δίλημμα του Κόλπου

Για τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά στρατηγικό.

Ακόμη κι αν οι αγωγοί χρειαστούν έως και επτά χρόνια για να ολοκληρωθούν, προσφέρουν κάτι που δεν μπορεί να αποτιμηθεί εύκολα: ανεξαρτησία από έναν αντίπαλο που έχει αποδείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως όπλο.

Από την άλλη, το Ιράν έχει κάθε λόγο να κινηθεί «έξυπνα»: να ορίσει τα διόδια σε επίπεδο αρκετά υψηλό για να αποκομίζει έσοδα, αλλά όχι τόσο ώστε να επιταχύνει την κατασκευή των αγωγών.

Ένα παιχνίδι ισορροπίας με αβέβαιο τέλος

Το τοπίο μπορεί να αλλάξει δραστικά μέσα στα επόμενα χρόνια. Η στρατηγική των ΗΠΑ, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, περιλαμβάνει ήδη κινήσεις αποκλεισμού ιρανικά ελεγχόμενων πλοίων, ενώ η εξέλιξη του πολέμου παραμένει απρόβλεπτη.

Ωστόσο, ένα στοιχείο φαίνεται να έχει παγιωθεί: το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να ασκήσει ασύμμετρη πίεση σε ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.

Και αυτό, από μόνο του, ίσως είναι αρκετό για να πείσει τις χώρες του Κόλπου ότι ακόμη και ένα project 55 δισ. δολαρίων δεν είναι υπερβολή – αλλά αναγκαία επένδυση για το μέλλον.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Κύπρος αντιμέτωπη με το ντόμινο της κρίσης - Πιέσεις σε καύσιμα, τουρισμό και ακίνητα