Η ανάκαμψη του τουρισμού από την πανδημία ολοκληρώθηκε και η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης φτάνει στο τέλος της το 2026

Η Κύπρος, η Ελλάδα και η Πορτογαλία ξεχωρίζουν για την ταχύτητα με την οποία μείωσαν το δημόσιο χρέος τους τα τελευταία χρόνια, εξέλιξη που αποτέλεσε βασικό παράγοντα για τις διαδοχικές αναβαθμίσεις τους από τον Οίκο Fitch. Ο Οίκος, σε έκθεσή του, επισημαίνει ότι, οι τρεις χώρες, από το 2022 πέτυχαν τρεις φορές αναβαθμίσεις καθώς οι δείκτες χρέους προς το ΑΕΠ υποχώρησαν σημαντικά από τα υψηλά επίπεδα της πανδημίας και μειώθηκαν ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Παράλληλα, ο Οίκος αξιολόγησης προειδοποιεί ότι, οι ευνοϊκές συνθήκες που μετά την πανδημία συνέβαλαν στη μείωση του χρέους υποχωρούν. Μεταξύ άλλων, η ανάκαμψη του τουρισμού ολοκληρώθηκε και η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης φτάνει στο τέλος της το 2026. Την ώρα, οι οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού και οι αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Γιατί ξεχωρίζουν Κύπρος, Ελλάδα και Πορτογαλία

Σύμφωνα με τη Fitch, η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη αποτέλεσε τον σημαντικότερο παράγοντα για τη μείωση του δημόσιου χρέους στις τρεις χώρες. Ωστόσο, η ανάπτυξη από μόνη της δεν ήταν αρκετή. Καθοριστική ήταν και η δημοσιονομική πολιτική, καθώς Κύπρος, Ελλάδα και Πορτογαλία πέτυχαν πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία συνέβαλαν στην περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους.

Η εξέλιξη αυτή διαφοροποιεί τις τρεις χώρες από την Ιταλία και την Ισπανία, ενώ παρουσίαζαν ισχυρή ανάπτυξη, δεν είχαν τις αντίστοιχες δημοσιονομικές επιδόσεις. Η Ιταλία κατέγραψε μόνο μικρά πρωτογενή πλεονάσματα από το 2024, ενώ η Ισπανία κανένα.

Για την Κύπρο και Ελλάδα, ο Οίκος υπογραμμίζει τις ισχυρές επιδόσεις του τραπεζικού τομέα, και για την Πορτογαλία την εξωτερική της θέση.

Η περίπτωση της Κύπρου

Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Κύπρου, οι λόγοι που οδήγησαν σε αξιοσημείωτη μείωση του δημοσίου χρέους είναι οι εξής:

• Ισχυρή οικονομική ανάπτυξη
• Πρωτογενή πλεονάσματα
• Επιδόσεις τραπεζικού τομέα

Υπενθυμίζεται ότι, ο οίκος Fitch στην τελευταία αξιολόγηση της κυπριακής οικονομίας, επιβεβαίωσε τις προοπτικές σε  «A-‌»/Θετική.

«Μάθημα» για άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Η εμπειρία Κύπρου, Ελλάδας και Πορτογαλίας αποτελεί, σύμφωνα με τη Fitch, μάθημα και για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης με υψηλό χρέος, όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Ένα μάθημα για τα άλλα κράτη με υψηλό χρέος της Ευρώπης, στα οποία περιλαμβάνονται η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι ότι οι διαρκείς αναβαθμίσεις της αξιολόγησης βασίζονται σε πρωτογενή πλεονάσματα που διατηρούνται σε βάθος χρόνου και σε διαδοχικές κυβερνήσεις, όχι μόνο σε ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες», αναφέρει ο Οίκος.

Οι ευνοϊκές συνθήκες εξασθενούν

Ο οίκος προειδοποιεί τις οικονομίες, ότι εξασθενούν οι παράγοντες που μέχρι σήμερα διευκόλυναν τη μείωση του χρέους.

Ειδικότερα:

• Η ανάκαμψη του τουρισμού από την πανδημία έχει ολοκληρωθεί
• Η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε. αναμένεται να κορυφωθεί το 2026
• Το αρνητικό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης εξαλείφεται

Η Έκθεση του Οίκου Fitch υπογραμμίζει ότι, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους για την συνέχιση της μείωσης του δημόσιου χρέους. Την ίδια ώρα, η διατήρησή τους γίνεται πιο απαιτητική καθώς οι ευρωπαϊκές οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με γήρανση του πληθυσμού και αυξημένων αμυντικών δαπανών.