Η αναφορά του Υπουργού Εργασίας για εθελοντική εφαρμογή με συγκεκριμένους στόχους και υποχρεωτικότητα εάν δεν επιτευχθούν και η «εργαλειοθήκη» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που περιλαμβάνει την αυτόματη εγγραφή των εργαζομένων με δικαίωμα αποχώρησης

Ανοικτά παραμένουν τα σενάρια για τον τρόπο επέκτασης των Ταμείων Προνοίας, με την εξίσωση να περιπλέκεται καθώς από τη μία οι συντεχνίες επιδιώκουν υποχρεωτική εφαρμογή ενώ από την άλλη οι εργοδότες τάσσονται υπέρ της διατήρησης του εθελοντικού χαρακτήρα.

Το θέμα συζητήθηκε χθες για πρώτη φορά ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος (ΕΣΣ), με τον Υπουργό Εργασίας, Μαρίνο Μουσιούττα να ξεκαθαρίζει ότι βασική επιδίωξη της Κυβέρνησης είναι η επέκταση του θεσμού, χαρακτηρίζοντάς τον αναγκαίο για συμπλήρωμα στις συντάξεις.
 

• Διαβάστε εδώ: Μ. Μουσιούττας: Αναγκαίος ο θεσμός των Ταμείων Προνοίας για συμπλήρωμα στις συντάξεις

Ωστόσο, η Κυβέρνηση δεν έχει διατυπώσει τον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθεί αυτή η επέκταση, με τον Υπουργό να αναφέρει ότι το θέμα βρίσκεται υπό επεξεργασία και η κυβερνητική θέση θα παρουσιαστεί στο επόμενο διάστημα.
 

Εθελοντική εφαρμογή με στόχους και υποχρεωτική αν δεν επιτευχθούν;

Ερωτηθείς κατά πόσο η επέκταση του θεσμού συνεπάγεται και την υποχρεωτική εφαρμογή του, ο κ. Μουσιούττας ανέφερε ότι, αφού εξεταστούν οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων, η Κυβέρνηση θα τοποθετηθεί ως προς την υποχρεωτικότητα ή μη των Ταμείων Προνοίας, ή ακόμη και για κάτι ενδιάμεσο.

Κληθείς να διευκρινίσει τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια τέτοια ενδιάμεση λύση, ο Υπουργός έφερε ως παράδειγμα την αρχική εφαρμογή του θεσμού σε εθελοντική βάση, υπό συγκεκριμένους όρους και με καθορισμένους στόχους.

«Μπορεί να είναι εθελοντικό υπό όρους. Δηλαδή, να είναι εθελοντικό και αν δεν πετύχουμε κάποιους στόχους, να γίνει υποχρεωτικό», ανέφερε συγκεκριμένα ο Υπουργός Εργασίας, διευκρινίζοντας ότι κάτι τέτοιο είναι ένα παράδειγμα και όχι η τελική θέση της Κυβέρνησης.

Τι προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Έκθεσή της για την Κύπρο που δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2026 διαπιστώνει ότι η κάλυψη των εργαζομένων από τα Ταμεία Προνοίας παραμένει περιορισμένη, καθώς η συμμετοχή σε αυτά αφορά κυρίως εργαζομένους του δημόσιου τομέα καθώς και μεγάλων επιχειρήσεων ή επιχειρήσεων όπου υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση.  

Τον Νοέμβριο του 2025, η Επιτροπή παρουσίασε στα κράτη μέλη, μια δέσμη μέτρων με στόχο τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος για τους πολίτες κατά τη συνταξιοδότηση και παράλληλα την ενίσχυση του ρόλου των συνταξιοδοτικών σχεδίων στη χρηματοδότηση της οικονομίας.

Μεταξύ άλλων, η δέσμη περιλαμβάνει σύσταση για την αυτόματη εγγραφή των εργαζομένων σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά σχέδια, με δυνατότητα αποχώρησης και μεταφοράς των δικαιωμάτων κατά την αλλαγή εργοδότη καθώς και με εισφορές που θα ξεκινούν από χαμηλά και θα μπορούσαν να αυξάνονται σταδιακά.
 

1) Αυτόματη εγγραφή εργαζομένων σε συνταξιοδοτικά σχέδια με δικαίωμα αποχώρησης

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μηχανισμούς αυτόματης εγγραφής (auto-enrolment), ώστε περισσότεροι εργαζόμενοι να αποκτούν συμπληρωματική σύνταξη.

Συνιστάται στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ορθές πρακτικές κατά τη φάση εισαγωγής όπως  εκτενή διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και συνεχή μέτρα διαφάνειας.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να εξετάσουν το ενδεχόμενο σταδιακής εφαρμογής της αυτόματης εγγραφής (για παράδειγμα, στοχεύοντας σταδιακά σε συγκεκριμένες κατηγορίες εργοδοτών ή ξεκινώντας με χαμηλότερα ποσοστά εισφορών τα οποία θα αυξάνονται στη συνέχεια) επιτρέποντας έτσι στους εργαζόμενους να συγκεντρώσουν σημαντικό ποσό για το συνταξιοδοτικό του εισόδημα.

2) Καθιέρωση ενός ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης συντάξεων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ένα σύστημα παρακολούθησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων (Pension Tracking System - PTS). Το PTS θα πρέπει να αποτελεί μια ενιαία, εθνικής εμβέλειας υπηρεσία, προσβάσιμη δωρεάν σε όλα τα άτομα, η οποία θα τους παρέχει μια συνολική εικόνα των ατομικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που έχουν αποκτήσει στα διάφορα συστήματα στα οποία συμμετέχουν ή συμμετείχαν στο παρελθόν.

3) Διακυβέρνηση

Τα κράτη μέλη σύμφωνα με την Επιτροπή, θα πρέπει να θεσπίσουν μια σαφή δομή διακυβέρνησης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, η οποία να βασίζεται στις αρχές της μη κερδοσκοπικής λειτουργίας, της ανεξαρτησίας, της αξιοπιστίας και της διαφάνειας.


4) Φορολογικά και άλλα κίνητρα σε εργαζόμενους και εργοδότες

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να θεσπίσουν φορολογικά και άλλα κίνητρα για την προώθηση της υιοθέτησης συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη τις δημοσιονομικές τους επιπτώσεις.

Τα εν λόγω φορολογικά κίνητρα, όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα πρέπει να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να μην θέτουν σε μειονεκτική θέση τα άτομα που συμμετέχουν σε υφιστάμενα επαγγελματικά ή προσωπικά συνταξιοδοτικά σχήματα, συμπεριλαμβανομένων των σχημάτων που υποστηρίζονται από τους κοινωνικούς εταίρους.

Τα εν λόγω φορολογικά κίνητρα θα μπορούσαν:

- Να επιτρέπουν στους εργαζόμενους να αφαιρούν από το φορολογητέο εισόδημά τους τις εισφορές που καταβάλλουν σε επιλέξιμα συνταξιοδοτικά προϊόντα, έως ένα ανώτατο ετήσιο όριο έκπτωσης.

- Να επιτρέπουν στους εργοδότες να αφαιρούν από το φορολογητέο εισόδημά τους τις εισφορές που καταβάλλουν για τους εργαζομένους τους σε επιλέξιμα συνταξιοδοτικά προϊόντα, έως ένα ανώτατο ετήσιο όριο έκπτωσης.

5) Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP)

Στη δέσμη μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνεται και πρόταση αναθεώρησης του πλαισίου για το Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), το οποίο εντάσσεται στον Πυλώνα 3 του συνταξιοδοτικού συστήματος.

Το PEPP λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις κρατικές και επαγγελματικές συντάξεις, καθώς και τα υφιστάμενα εθνικά ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προϊόντα.

Πρόκειται προαιρετικό σχέδιο που συνοδεύεται από φορολογικά κίνητρα και έχει εθελοντική συμμετοχή, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα καταβολής εισφορών από τον εργοδότη, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία.

Βασικό χαρακτηριστικό του PEPP είναι η δυνατότητα συνέχισης της συνταξιοδοτικής αποταμίευσης σε περίπτωση μετακίνησης του πολίτη σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον το κράτος μέλος εφάρμοσε τη νομοθεσία.

Νέα πηγή χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα αποθεματικά των συνταξιοδοτικών σχεδίων θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή μακροπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Συν τοις άλλοις, στην Έκθεσή της για την Κύπρο (Ιούνιος 2026), ανέφερε ότι τα Ταμεία Προνοίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μέσω της χρηματοδότησης των κυπριακών επιχειρήσεων, που σήμερα βασίζονται κυρίως στον τραπεζικό τομέα.