Η ιστορία της πιο μισητής –και πιο επιτυχημένης– πρακτικής του διαδικτύου

Δεν υπάρχει inbox στον κόσμο που να μην το έχει ζήσει. Μηνύματα που δεν ζήτησες, προσφορές που δεν σε ενδιαφέρουν, υποσχέσεις που δεν πιστεύεις. Τα spam είναι παντού. Πώς όμως γεννήθηκαν;
Όλα ξεκινούν από μια στιγμή σχεδόν αθώα: Ήταν σαν σήμερα, στις 3 Μαΐου 1978, όταν ένας υπάλληλος εταιρείας υπολογιστών στέλνει ένα email σε λίγες εκατοντάδες ανθρώπους — και χωρίς να το ξέρει, γράφει την πρώτη σελίδα μιας ψηφιακής συνήθειας που θα κατακλύσει τον πλανήτη.

Ένας κόσμος πριν το Internet
Η λέξη «spam» δεν υπάρχει ακόμη. Ούτε καν το ίδιο το διαδίκτυο, όπως το γνωρίζουμε σήμερα.

Υπάρχει όμως το ARPANET — ένα πρωτοποριακό δίκτυο που συνδέει ερευνητικά ιδρύματα και κρατικές υπηρεσίες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για ένα δίκτυο μικρό, σχεδόν κλειστό. Οι χρήστες του δεν είναι εκατομμύρια, αλλά μόλις λίγες χιλιάδες. Υπάρχει μάλιστα και έντυπος κατάλογος με τα ονόματά τους. Περίπου 2.600 άνθρωποι.

Σε αυτό το περιβάλλον, το email δεν είναι εργαλείο marketing. Είναι εργαλείο επικοινωνίας μεταξύ επιστημόνων. Μέχρι που κάποιος αποφασίζει να το δει αλλιώς.

Η «έμπνευση» που άλλαξε τα πάντα
Ο Gary Thuerk εργάζεται για την εταιρεία υπολογιστών Digital Equipment Corporation (DEC). Έχει έναν απλό στόχο: να προσελκύσει κόσμο σε μια παρουσίαση νέων υπολογιστών στην Καλιφόρνια.

Αντί για παραδοσιακές μεθόδους διαφήμισης, παίρνει μια απόφαση που μοιάζει λογική — και ταυτόχρονα επαναστατική.

Ανοίγει τον κατάλογο του ARPANET, εντοπίζει περίπου 400 χρήστες στη Δυτική Ακτή και τους στέλνει ένα μαζικό email. Είναι μια πρόσκληση μαζί με μια διαφήμιση. Σήμερα θα το λέγαμε καμπάνια. Τότε ήταν κάτι πρωτόγνωρο.

Η αντίδραση
Η απάντηση όμως δεν είναι θετική. Οι χρήστες του ARPANET αντιδρούν έντονα. Θεωρούν ότι το δίκτυο καταχράται. Ότι ένας χώρος επιστημονικής συνεργασίας μετατρέπεται σε εργαλείο εμπορικής εκμετάλλευσης.

Οι επικρίσεις φτάνουν μέχρι και στο Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ. Ο προϊστάμενος του Thuerk τον καλεί να δώσει εξηγήσεις και του ζητά να μην επαναλάβει κάτι τέτοιο.

Το μήνυμα είναι σαφές: αυτό δεν είναι αποδεκτό. Και όμως, κάτι άλλο έχει ήδη συμβεί.

Το αποτέλεσμα που κανείς δεν περίμενε
Παρά την κατακραυγή, περίπου 40 από τους 400 παραλήπτες εμφανίζονται στις παρουσιάσεις της DEC. Οι πωλήσεις που ακολουθούν ξεπερνούν τα 12 εκατομμύρια δολάρια.

Η αντίφαση είναι εκκωφαντική. Παρόλο που οι άνθρωποι το μισούν, αυτό λειτουργεί. Και αυτή η απλή, σχεδόν κυνική διαπίστωση θα αποδειχθεί καθοριστική.

Ο «ασθενής μηδέν» μιας παγκόσμιας συνήθειας
Το email του Thuerk δεν γεννά αμέσως το spam όπως το γνωρίζουμε. Χρειάζονται χρόνια. Το διαδίκτυο πρέπει πρώτα να ανοίξει στο ευρύ κοινό, να γίνει μαζικό.

Το πρώτο «καθαρά» εμπορικό spam, με τη σημερινή έννοια, θα σταλεί το 1994, αλλά ο σπόρος έχει ήδη φυτευτεί.

Η ιδέα ότι μπορείς να απευθυνθείς μαζικά, απευθείας, φθηνά — και μετρήσιμα — σε χιλιάδες ανθρώπους, είναι απλώς πολύ ισχυρή για να αγνοηθεί.

Πώς γεννήθηκε η λέξη spam
Η ίδια η λέξη δεν προέρχεται από την τεχνολογία.

Προέρχεται από ένα σατιρικό σκετς της εκπομπής Monty Python’s Flying Circus στη δεκαετία του 1970. Σε αυτό, μια ομάδα Βίκινγκς επαναλαμβάνει ασταμάτητα τη λέξη «SPAM», πνίγοντας κάθε άλλη συζήτηση.

Στα πρώτα online chat rooms της δεκαετίας του ’80, οι χρήστες υιοθετούν τον όρο για να περιγράψουν την ανεξέλεγκτη «πλημμύρα» μηνυμάτων που διακόπτει τη συζήτηση.

Η μετάβαση στο email είναι σχεδόν φυσική.

Από ενόχληση σε βιομηχανία
Σήμερα, το spam δεν είναι απλώς μια ενόχληση, αλλά μία βιομηχανία δισεκατομμυρίων.

Υπολογίζεται ότι σχεδόν το 45% της παγκόσμιας κίνησης email αποτελείται από spam. Πίσω από αυτά τα μηνύματα βρίσκονται εταιρείες marketing, αυτοματοποιημένα συστήματα, αλλά και οργανωμένα δίκτυα απάτης.

Το spam εξελίσσεται. Προσαρμόζεται. Γίνεται πιο «έξυπνο», πιο στοχευμένο, πιο δύσκολο να εντοπιστεί και ταυτόχρονα, γίνεται πιο επικίνδυνο.

Το παράδοξο που δεν λύθηκε ποτέ
Πέντε δεκαετίες μετά, το βασικό ερώτημα παραμένει ίδιο με εκείνο του 1978.

Αν κάτι ενοχλεί σχεδόν όλους, γιατί συνεχίζει να υπάρχει; Η απάντηση είναι απλή — όσο και άβολη. Επειδή αποδίδει.

Ακόμη και αν ένα απειροελάχιστο ποσοστό παραληπτών ανταποκριθεί, το κόστος αποστολής είναι τόσο χαμηλό που η πρακτική παραμένει κερδοφόρα. Είναι η λογική της κλίμακας στην πιο ωμή της μορφή.

Η κληρονομιά ενός email
Το μήνυμα του Gary Thuerk δεν ήταν απλώς μια διαφήμιση.

Ήταν η αρχή μιας νέας σχέσης μεταξύ τεχνολογίας και εμπορίου. Μιας σχέσης που συνεχίζει να εξελίσσεται μέχρι σήμερα — από τα emails, στα social media, στις στοχευμένες διαφημίσεις και τα data-driven campaigns.

Κάθε φορά που ένα inbox γεμίζει με ανεπιθύμητα μηνύματα, υπάρχει μια γραμμή που οδηγεί πίσω σε εκείνη τη μέρα του 1978.

Σε ένα δίκτυο 2.600 ανθρώπων. Σε ένα email 400 παραληπτών. Σε μια ιδέα που έμοιαζε μικρή, αλλά αποδείχθηκε μεγάλη.

Ο άνθρωπος που έστειλε το πρώτο spam, υποσχέθηκε ότι δεν θα το ξανακάνει. Ο κόσμος, όμως, δεν κράτησε την ίδια υπόσχεση.

Πηγή: naftemporiki.gr

Διαβάστε επίσης: Νέα μέτρα του Τραμπ κατά του Ιράν και πλοίων που περνούν τα Στενά του Ορμούζ