Αναλυτές, συμφωνούν στο ότι αν η κατάσταση στο Ιράν γίνει ανεξέλεγκτη, οι επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα θα είναι τεράστιες. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις δεν ήταν οι ίδιες μετά την «αρπαγή» και την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από τη Βενεζουέλα. Και αυτό γιατί το Ιράν παράγει περίπου τετραπλάσιες ποσότητες πετρελαίου. Την ίδια στιγμή όμως, υπάρχει και η μερίδα των αναλυτών που παρατηρεί, ότι οι αγορές ποντάρουν κατά βάση στην ειρήνη και ότι ο Τραμπ ενδεχομένως θα αναγκαστεί να στηριχθεί περισσότερο στους δασμούς, παρά σε πυραύλους Τόμαχοκ, για να πλήξει το καθεστώς της Τεχεράνης.
Όπως εξηγεί στη Deutsche Welle o Αντρέας Γκόλντχαου, διευθυντής της Σχολής Δημόσιας Πολιτικής Willy Brandt στο Πανεπιστήμιο του Έρφουρτ, «Το Ιράν είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός στον OΠΕΚ. Η παραγωγή του καλύπτει περίπου το 4% της παγκόσμιας ζήτησης. Η Βενεζουέλα παράγει μόλις γύρω στο 1%» «Το Ιράν εκτιμάται ότι εξάγει περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ η Βενεζουέλα μόλις 350.000. Οι διεθνείς αγορές θα το ένιωθαν πολύ πιο έντονα αν σταματούσε η ιρανική παραγωγή», προσθέτει.
Επιπλέον, στην περίπτωση του Ιράν, το βάρος της ανησυχίας για μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο είναι καθοριστικό. «Περίπου το μισό των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής βρίσκονται στη Μέση Ανατολή. Οι πολιτικές εξελίξεις στο Ιράν επηρεάζουν τις αγορές πολύ περισσότερο από εκείνες στη Βενεζουέλα», προσθέτει ο Γκόλντχαου.
Τρομακτικό σενάριο για πετρέλαιο στα 120 δολάρια το βαρέλι – Πιθανή η άνοδος και στο φυσικό αέριο
Αν η ιρανική παραγωγή διακοπεί, σε περίπτωση για παράδειγμα μιας απεργίας, ή μιας γενικευμένης πολεμικής σύγκρουσης, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτιναχθούν βραχυπρόθεσμα. Μακροπρόθεσμα, άλλοι παραγωγοί θα μπορούσαν να καλύψουν το κενό, ενώ και τα στρατηγικά αποθέματα της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την εκτόνωση των πιέσεων. Ο Γκόλντχαου, ωστόσο, επισημαίνει στη Deutsche Welle, ότι το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η εξάπλωση της σύγκρουσης στην περιοχή. Ένας αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ — απ’ όπου διέρχεται περίπου το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου — θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές έως και τα 120 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με εκτιμήσεις επενδυτικών τραπεζών όπως η JPMorgan Chase.
Τέλος, εγκαταστάσεις εξόρυξης και διύλισης σε γειτονικές χώρες θα μπορούσαν να γίνουν στόχος επιθέσεων, επηρεάζοντας περαιτέρω τις αγορές. Mε περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής LNG να διέρχεται επίσης από τα Στενά του Ορμούζ, ένα τέτοιο σενάριο θα οδηγούσε και σε άνοδο των τιμών φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Το σήμα Τραμπ για το Ιράν και η απροσδόκητη πτώση του πετρελαίου
Χθες, 14 Ιανουαρίου, το πετρέλαιο μπρεντ υποχώρησε κατά περίπου 1%–2% μέσα σε λίγες ώρες, αφ’ ότου ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν «σταματά». Το West Texas Intermediate κινήθηκε προς τα 62 δολάρια το βαρέλι, εξαλείφοντας μέσα σε μία συνεδρίαση εβδομάδες γεωπολιτικού risk premium, την ώρα που ο αριθμός των νεκρών σε ιρανικές πόλεις έφτανε τις χιλιάδες. Αυτή η αντίδραση δεν ήταν αυταπάτη των αγορών, σημειώνει το Forbes. Ήταν η αποτίμηση ενός πολύ συγκεκριμένου περιορισμού: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να «βομβαρδίσουν» μια ακέφαλη εξέγερση μέχρι τη νίκη, και οι σύμμαχοί τους στον Κόλπο δεν μπορούν να επιβιώσουν από τον πόλεμο, που υποτίθεται ότι επιθυμούν.
Οι traders ρευστοποίησαν αντισταθμίσεις κινδύνου όχι επειδή επήλθε ειρήνη, αφού εξακολουθούν να υπάρχουν διαδηλώσεις, νεκροί και τραυματίες, — αλλά επειδή άλλαξε ο στρατηγικός υπολογισμός. Η κυρίαρχη ανάγνωση συμπυκνώθηκε σε ένα μήνυμα: «καμία αμερικανική στρατιωτική επέμβαση».
Εδώ αποκαλύπτεται μια σύνθετη στρατηγική. Όσοι διατηρούσαν long θέσεις έως τις 14 Ιανουαρίου αντιμετώπιζαν ασύμμετρο κίνδυνο. Αν ξεσπούσε πόλεμος αφού είχαν ποντάρει στην ειρήνη, όλη η αγορά θα κατέρρεε μαζί — οι απώλειες θα κοινωνικοποιούνταν. Αντίθετα, όποιος πόνταρε στον πόλεμο ενώ ο Τραμπ έστελνε σήματα αποκλιμάκωσης, έμενε εκτεθειμένος μόνος του. Έτσι, οι αγορές έσπευσαν προς τη «συμβατική» πλευρά: τιμολόγησαν σταθερότητα, ακόμη και όταν οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας συνέχιζαν τις επιχειρήσεις και οι διαδηλώσεις συνεχώς αυξάνονταν.
«Πίεση μέσω δασμών και όχι μέσω Tόμαχοκ
Η μεταγενέστερη ανακοίνωση Τραμπ για «δασμούς 25%» σε χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν επιβεβαίωσε τη στρατηγική που περίμεναν οι αγορές. Κίνα, Ινδία, ΗΑΕ, Τουρκία και Βραζιλία — βασικοί εμπορικοί εταίροι της Τεχεράνης — βρίσκονται αντιμέτωποι με πιθανές οικονομικές κυρώσεις. Πρόκειται για «πολιτικό θέατρο», χωρίς τον κίνδυνο των Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζει το Forbes. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής παραμένουν θολές, αλλά το σήμα ήταν καθαρό: στροφή από τους πυραύλους στους ισολογισμούς. Οι αγορές το διάβασαν ως επιβεβαίωση του στοιχήματος αποκλιμάκωσης.
Οι αγορές ποντάρουν ότι η «μέγιστη πίεση» του Τραμπ θα έρθει μέσω δασμών, όχι μέσω πυραύλων Τόμαχοκ. Το στοίχημα αυτό θα αλλάξει μόνο αν η στρατιωτική προετοιμασία — μετακινήσεις αεροπλανοφόρων, προώθηση πυρομαχικών, νέες βάσεις — μιλήσει πιο δυνατά από τη ρητορική. Μέχρι τότε, οι τιμές του πετρελαίου θα συνεχίσουν να αντανακλούν θεμελιώδη μεγέθη — κινεζική ζήτηση, πειθαρχία του OPEC, αποθέματα — και όχι τους γεωπολιτικούς κινδύνους. Οι αγορές δείχνουν αυτό που η Ουάσιγκτον αποφεύγει να παραδεχθεί: η κρίση στο Ιράν δεν έχει στρατιωτική λύση που να μπορούν να αντέξουν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, καταλήγει το Forbes.
Πηγή: newmoney.gr