Το Υφυπουργείο Τουρισμού ετοιμάζει νομοσχέδιο με το οποίο θα ζητούνται πρόσθετα πιστοποιητικά για εγγραφή στο μητρώο αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων – Στις 8.478 οι μέχρι στιγμής εγγραφές καταλυμάτων – Τα κενά που εντοπίζει η ΕΥ

Νομοσχέδιο με το οποίο θα αυστηροποιείται το νομοθετικό πλαίσιο για λειτουργία των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων που προσφέρονται για βραχυχρόνια μίσθωση μέσω ηλεκτρονικών πλατφόρμων ετοιμάζει το Υφυπουργείο Τουρισμού.

Αυτό προκύπτει από την απάντηση του Υφυπουργείου Τουρισμού στις διαπιστώσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που καταγράφονται σε έκθεσή της για το Υφυπουργείο.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία καταπιάστηκε στην πρόσφατη ειδική έκθεσή της κυρίως με την αδειοδότηση των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων, σχολιάζοντας όμως και το θέμα των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων. Αφορμή στάθηκε η κατάρρευση της πολυκατοικίας τον περασμένο Απρίλιο στη Γερμασόγεια που άφησε πίσω της δύο νεκρούς, καθότι διαμερίσματα της συγκεκριμένης πολυκατοικίας ήταν εγγεγραμμένα στο μητρώο Αυτοεξυπηρετούμενων Καταλυμάτων του Υφυπουργείου Τουρισμού.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία ενημερώνει ότι το θέμα του σχετικού μητρώου θα αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικού ελέγχου της, προχωρώντας όμως σε κάποιες πρώτες διαπιστώσεις κατά την προκαταρκτική διερεύνηση της αξιολόγησης του πλαισίου αδειοδότησης και εποπτείας των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων με αφορμή το περιστατικό στη Γερμασόγεια.

Για το συγκεκριμένο περιστατικό η ΕΥ σημειώνει πως μεταξύ άλλων διαπιστώθηκε πως παρότι ο ΕΟΑ Λεμεσού κήρυξε επικίνδυνη την εν λόγω οικοδομή τον Μάρτιο 2026 και ενημερώθηκαν σχετικά οι ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων με συστημένη επιστολή ημερομηνίας 26.3.2026 αφού αποτελούσε κίνδυνο τόσο για τους ιδιοκτήτες ή/και ενοίκους όσο και για τους διερχομένους. Ωστόσο, αναφέρει η έκθεση, δεν φαίνεται το Υφυπουργείο Τουρισμού, ως η αρμόδια αρχή για την αδειοδότηση και εποπτεία των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων, να έτυχε οποιασδήποτε σχετικής ενημέρωσης είτε από τις αρμόδιες κρατικές αρχές είτε από τους ιδιοκτήτες των εν λόγω καταλυμάτων αναφορικά με την κατάσταση του κτηρίου.

«Η απουσία θεσμοθετημένου μηχανισμού έγκαιρης ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων κυβερνητικών υπηρεσιών φαίνεται να είχε ως αποτέλεσμα το Υφυπουργείο Τουρισμού να μην είναι σε θέση να επανεξετάσει εγκαίρως την καταλληλότητα των διαμερισμάτων για φιλοξενία επισκεπτών και να εξετάσει την αναστολή ή διαγραφή τους από το σχετικό Μητρώο», παρατηρεί η ΕΥ.

Το πλαίσιο σήμερα

Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο για τα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα εδράζεται στον Περί Ρύθμισης της Ίδρυσης και Λειτουργίας Ξενοδοχείων και Τουριστικών Καταλυμάτων Νόμο του 2019. Πολύ συνοπτικά απαγορεύεται σήμερα η ενοικίαση καταλύματος εκτός κι αν αυτό είναι εγγεγραμμένο στο σχετικό μητρώο του Υφυπουργείου Τουρισμού (ΥφΤ).

Συγκεκριμένα όπως αναφέρει και η ΕΥ βάσει του άρθρου 16Α της πιο πάνω νομοθεσίας δεν δύναται να ενοικιάζεται και/ή να εκμισθώνεται αυτοεξυπηρετούμενο κατάλυμα εκτός:

· Εάν είναι εγγεγραμμένο στο Μητρώο Αυτοεξυπηρετούμενων Καταλυμάτων το οποίο τηρεί το ΥφΤ.

· Διατηρεί κατά τον χρόνο λειτουργίας του σε ισχύ και έχει ανανεώσει την άδεια εγγραφής του και

· Φέρει τα χαρακτηριστικά και προδιαγραφές μεμονωμένης κατοικίας και/ή μεμονωμένης τουριστικής επιπλωμένης έπαυλης ή/και μεμονωμένου διαμερίσματος όπως αυτά ορίζονται στον Νόμο.

Όπως επίσης αναφέρει η ΕΥ τα έγγραφα που απαιτεί το ΥφΤ για εγγραφή στο μητρώο, σύμφωνα με οδηγίες που εξέδωσε περιλαμβάνουν:

· Άδεια οικοδομής και/ή Πολεοδομική άδεια,

· Πρόσφατο λογαριασμό της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου,

· Στοιχεία ταυτότητας του ιδιοκτήτη ή πιστοποιητικού σύστασης στην περίπτωση νομικού προσώπου.

Αντίθετα, αναφέρει η ΕΥ, για τις ξενοδοχειακές μονάδες προβλέπονται εκτενείς και εξειδικευμένες απαιτήσεις ασφαλείας περιλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, πιστοποιητικών πυροπροστασίας, καταλληλότητας ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, ελέγχων ανελκυστήρων και υγειονομικών πιστοποιήσεων για κολυμβητικές δεξαμενές.

Κενά ασφαλείας, ελλιπής εποπτεία

Περαιτέρω η ΕΥ σημειώνει πως από μια πρώτη προκαταρκτική διερεύνηση, προέκυψαν ουσιώδεις αδυναμίες στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο καθώς και κενά στη διασφάλιση της ασφάλειας των εν λόγω καταλυμάτων.

Συγκεκριμένα διαπιστώθηκαν και τα εξής:

· Έλλειψη ουσιαστικών και επικαιροποιημένων ελέγχων ασφάλειας για τα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα,

· Εξάρτηση από παλαιές άδειες οικοδομής, οι οποίες ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζουν την υφιστάμενη κατάσταση του κτηρίου,

· Απουσία υποχρεωτικών επιτόπιων επιθεωρήσεων πριν ή μετά την εγγραφή στο Μητρώο,

· Μη ύπαρξη μηχανισμού διασύνδεσης μεταξύ αρμόδιων αρχών, ώστε να ενημερώνεται το ΥφΤ σε περιπτώσεις όπου ένα κτίριο κρίνεται επικίνδυνο ή ακατάλληλο για σκοπούς επανεξέτασης ή διαγραφής του από το σχετικό μητρώο,

· Ύπαρξη κενών στους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου των ηλεκτρονικών πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης. Με βάση τα πιο πάνω, προκύπτει ότι το υφιστάμενο πλαίσιο εγγραφής λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός καταγραφής, χωρίς να διασφαλίζεται μέσω αυτού η ουσιαστική επαλήθευση της καταλληλότητας και ασφάλειας των καταλυμάτων.

«Οι πιο πάνω αδυναμίες συνιστούν σημαντικό κίνδυνο για την ασφάλεια των χρηστών και δύνανται να έχουν άμεσο αρνητικό αντίκτυπο στην αξιοπιστία και την ποιότητα του τουριστικού προϊόντος της Κύπρου» παρατηρεί η ΕΥ αναφέροντας περαιτέρω πως η απουσία επαρκών ελέγχων ενδέχεται να πλήξει τη φήμη της χώρας ως ασφαλούς τουριστικού προορισμού. Υποστηρίζει ακόμα πως βάσει των ευρημάτων της το υφιστάμενο πλαίσιο εγγραφής λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός καταγραφής και όχι ως ολοκληρωμένο σύστημα διασφάλισης της καταλληλότητας και ασφάλειας των καταλυμάτων.

Ούτε τα μισά στο μητρώο του Υφυπουργείου

Εντούτοις ακόμα και ως μηχανισμός καταγραφής το μητρώο παρουσιάζει επίσης πρόβλημα αφού όπως παρατηρεί η ΕΥ δεν φαίνεται να υπάρχει συμμόρφωση με την υποχρεωτική εγγραφή των καταλυμάτων προκειμένου αυτά να επιτρέπεται να διατεθούν και διαφημιστούν σε πλατφόρμες.

«Από ελέγχους που διενεργήθηκαν από την Υπηρεσία μας, προκύπτουν ενδείξεις για την ύπαρξη πρόσθετων καταλυμάτων τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο εν λόγω Μητρώο, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει ουσιωδώς την αξιοπιστία και πληρότητα των διαθέσιμων στοιχείων, καθώς και την αποτελεσματικότητα του εποπτικού και αδειοδοτικού πλαισίου» αναφέρει η ΕΥ σε σχέση με τον αριθμό των καταλυμάτων που είναι εγγεγραμμένα στη μητρώο τα οποία ανέρχονταν στις 8.464 τον περασμένο Μάιο.

Το πρόβλημα εντοπίστηκε από δειγματοληπτικό έλεγχο στον οποίο προχώρησε η ΕΥ μέσω αντιπαραβολής στοιχείων που ήταν διαθέσιμα σε διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων (ενδεικτικά επιλέγηκε η Booking.com και Airbnb) με τα στοιχεία του Μητρώου του ΥφΤ για συγκεκριμένη περίοδο.

Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι μεγάλος αριθμός καταλυμάτων δεν κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθεί. Η αδυναμία ταυτοποίησης οφειλόταν αφενός στο γεγονός ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αναγραφόταν στη σχετική διαφήμιση/καταχώρηση ο αριθμός άδειας εγγραφής του στο Μητρώο, κατά παράβαση του άρθρου 16Α(2) της σχετικής νομοθεσίας, και αφετέρου στο ότι, ιδίως στην πλατφόρμα Airbnb, οι καταχωρίσεις εμφανίζονταν χωρίς εμπορική ονομασία, αλλά με γενικές περιγραφές του τύπου διαμονής ή με αναφορά μόνο στον οικοδεσπότη, γεγονός που δυσχέραινε περαιτέρω την αντιστοίχισή τους με τα στοιχεία του Μητρώου. Αναφέρει ακόμα πως από τα είκοσι καταλύματα του δείγματος που κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθούν, τα δέκα ή το 50% του δείγματός μας, δεν ανέγραφαν στη διαφήμισή τους αριθμό άδειας εγγραφής. Από την περαιτέρω αντιπαραβολή των στοιχείων τους με το επίσημο Μητρώο προέκυψε ότι τα καταλύματα αυτά δεν φαίνεται να είναι καταχωρισμένα στο Μητρώο και, κατά συνέπεια, δεν προκύπτει ότι διαθέτουν άδεια εγγραφής σε ισχύ. Από τα υπόλοιπα δέκα καταλύματα, στα οποία αναγραφόταν αριθμός άδειας, μόνο έξι ή το 30% του δείγματος ήταν πράγματι καταχωρισμένα στο μητρώο και διέθεταν έγκυρη άδεια εγγραφής.

Στις υπόλοιπες τέσσερις περιπτώσεις που αντιστοιχούν στο 20% του δείγματος, ο αναγραφόμενος αριθμός άδειας δεν συμφωνούσε με τα στοιχεία που τηρούνται στο Μητρώο, καθώς είτε δεν αντιστοιχούσε σε εν ισχύ αριθμό εγγραφής είτε αφορούσε σε διαφορετικό κατάλυμα, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες και για την ορθότητα των καταχωρίσεων στις εν λόγω πλατφόρμες.

Τα πιο πάνω ευρήματα καταδεικνύουν ότι ο πραγματικός αριθμός των καταλυμάτων που προσφέρονται για βραχυχρόνια μίσθωση ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον αριθμό που καταγράφεται επίσημα στο μητρώο και, ως εκ τούτου, σημαντικός αριθμός καταλυμάτων φαίνεται να λειτουργεί και να διαφημίζεται χωρίς να διαθέτει σε ισχύ την προβλεπόμενη άδεια εγγραφής από το ΥφΤ, αναφέρει η ΕΥ σημειώνοντας απως «το γεγονός αυτό αναδεικνύει παράλληλα την ύπαρξη κενών στους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου των ηλεκτρονικών πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης από το ΥφΤ».

Το νομοσχέδιο που έρχεται και τι θα αλλάξει

Τα κενά που υπάρχουν στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο φαίνεται να αναγνωρίζει και το Υφυπουργείο Τουρισμού αφού όπως προκύπτει από επιστολή του στην ΕΥ η οποία και δημοσιεύτηκε στην έκθεσή της τελευταίας ετοιμάζει ήδη συγκεκριμένες αλλαγές. Η ΕΥ αναφέρει στην έκθεσή της πως το Υφυπουργείο εξέφρασε πρόθεση για νομοσχέδιο στο οποίο υπάρχει πρόθεση περίληψης και άλλων υποχρεωτικών πιστοποιητικών καθώς και πρόνοια για επιτόπιο έλεγχο.

Συγκεκριμένα στην επιστολή της διεύθυνσης του Υφ. Τουρισμού προς απάντηση επιστολής της ΕΥ γύρω από το θέμα αναφέρεται συγκεκριμένα πως στο νέο νομοσχέδιο, το οποίο το Υφυπουργείου προτίθεται να προωθήσει για τη ρύθμιση της λειτουργίας των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, «υπάρχει πρόθεση περίληψης και άλλων υποχρεωτικών πιστοποιητικών, όπως πιστοποιητικό καταλληλότητας του καταλύματος, που περιλαμβάνει επιθεώρηση από Υγειονομείο, Ηλεκτρομηχανολογική Υπηρεσία και Πυροσβεστική Υπηρεσία, επικαιροποιημένη ασφαλιστική κάλυψη του καταλύματος, να διαθέτουν πιστοποιητικό μυοκτονίας και απεντόμωσης του καταλύματος και να διαθέτουν φαρμακείο πρώτων βοηθειών».

Περαιτέρω, όπως αναφέρει το Υφυπουργείο Τουρισμού, «περιλαμβάνεται πρόνοια για επιτόπιο έλεγχο, παρόλο που δεν υπάρχει το αναγκαίο κατάλληλο προσωπικό στο Υφυπουργείο και το οποίο θα αυξήσει το διοικητικό κόστος».

Σε σχέση με την παρατήρηση της ΕΥ ότι μεγάλος αριθμός καταλυμάτων φαίνεται να διαφημίζεται χωρίς να είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο το Υφυπουργείο Τουρισμού εκτιμά ότι το ζήτημα θα ρυθμιστεί με τη εφαρμογή σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού που τέθηκε πρόσφατα σε ισχύ και στην Κύπρο, από τις 20 Μαΐου 2026 όπως αναφέρεται στην έκθεση της ΕΥ.

«Το γεγονός ότι αριθμός καταλυμάτων που διαφημίζουν στις διαδικτυακές πλατφόρμες δεν είναι εγγεγραμμένα στο μητρώο του Υφυπουργείου ή δεν εμφανίζουν αριθμό εγγραφής θα αντιμετωπιστεί με την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού (ΕΕ)2024/1028 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Απριλίου του 2024 για τη συλλογή και την κοινοχρησία δεδομένων που αφορούν υπηρεσίες βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων. Συγκεκριμένα, οι ιδιοκτήτες βραχυχρόνιων μισθώσεων που είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο του Υφυπουργείου, θα λάβουν μοναδικό αριθμό καταχώρισης από το Υφυπουργείο, τον οποίο θα χρησιμοποιούν για διαφήμιση στις πλατφόρμες, ενώ οι πλατφόρμες θα διαβιβάζουν τακτικά δεδομένα στις αρμόδιες αρχές και θα διενεργούν δειγματολογικούς ελέγχους συμμόρφωσης», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή.

Για την κατάρρευση της πολυκατοικίας στη Λεμεσό, το Υφυπουργείο Τουρισμού αναφέρει πως μόλις ενημερώθηκε «από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης» για το συμβάν «επικοινώνησε με τον ΕΟΑ Λεμεσού, για την επιβεβαίωση της διεύθυνσης της πολυκατοικίας και προέβη σε ανάκληση των αδειών των εν λόγω καταλυμάτων. Στη συνέχεια, ενημέρωσε διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων για την ανάκληση των εν λόγω καταλυμάτων».

Μικρή αναφορά στα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα κάνει το Υφυπουργείο και σε ανακοίνωση που εξέδωσε μετά που δημοσιεύτηκε η έκθεση της ΕΥ σημειώνοντας ότι οι συντονισμένες ενέργειες από το 2023 οδήγησαν σε αύξηση των εγγεγραμμένων καταλυμάτων από 4.765 τον Απρίλιο του 2023 σε 8.478 στις 29 Ιουνίου 2026, καταγράφοντας αύξηση 78% και πως κατά το τελευταίο έτος το επιθεωρητικό προσωπικό προχώρησε σε 88 καταγγελίες για υποστατικά που λειτουργούσαν χωρίς να είναι εγγεγραμμένα στο σχετικό μητρώο.

Διαβάστε επίσης: Η ΑΤΑ ανεβάζει τις συντάξεις – Αύξηση 1,46% από 1η Ιουλίου, βλέπει η ΕΚΥΣΥ