Offcanvas
Offcanvas
Και ο λογαριασμός θα ανέβει κι άλλο
Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν μπαίνει στην τρίτη εβδομάδα του, το πραγματικό μέγεθος της σύγκρουσης δεν μετριέται μόνο στα πεδία των μαχών αλλά και στους δείκτες της παγκόσμιας οικονομίας.
Η ενέργεια, οι αγορές και οι κρατικοί προϋπολογισμοί δοκιμάζονται σε πρωτοφανή βαθμό, με το κόστος να μετριέται ήδη, σε μία πρώτη ανάγνωση, σε πάνω από 11 τρισεκατομμύρια δολάρια σε πυρομαχικά, έξτρα πετρελαϊκό κόστος και απώλειες στις αγορές. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βιώνει τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της, ενώ οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν με νευρικότητα κάθε νέα εξέλιξη από τα Στενά του Ορμούζ.
Αναλυτές περιμένουν μία ακόμη εβδομάδα έντονης αναταραχής, με τις τιμές του πετρελαίου ενδεχομένως να συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, παρά το γεγονός ότι η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) ανακοίνωσε, χθες, ότι το πετρέλαιο από την πρωτοφανή συνολική απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα θα διατεθεί άμεσα στην Ασία. Η ταχύτητα με την οποία οι προμήθειες θα φτάσουν στην αγορά αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που παρακολουθούν οι traders, για να αξιολογήσουν πόσο αποτελεσματική θα είναι η προσπάθεια συγκράτησης της ανόδου των τιμών του πετρελαίου, δεδομένου ότι δεν υπήρξε ενημέρωση σχετικά με τον ρυθμό με τον οποίο θα απελευθερωθούν αυτές οι ποσότητες.
Οι αγοραστές στην Ασία εξαρτώνται περισσότερο από τις ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, επομένως η ταχύτητα απελευθέρωσης των αποθεμάτων είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την περιοχή. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη λάβει μέτρα, για να περιορίσουν τις εξαγωγές καυσίμων, προκειμένου να διασφαλίσουν την επάρκεια στην εγχώρια αγορά. Η Ιαπωνία θα αρχίσει από σήμερα, Δευτέρα, να διαθέτει πετρέλαιο από τα αποθέματά της, έχοντας δεσμευθεί με μία ποσότητα ρεκόρ 80 εκατ. βαρελιών, που αντιστοιχούν σε ποσότητα εφοδιασμού 45 ημερών για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της. Τα βαρέλια που προορίζονται για την Ευρώπη και την Αμερική θα ’ναι διαθέσιμα μόνο από τα τέλη Μαρτίου.
Η τιμή του brent έκλεισε πάνω από τα 100 δολάρια την Παρασκευή, για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση, έχοντας αυξηθεί πάνω από 40% μέσα στον μήνα και φτάνοντας έως τα 119,50 δολάρια το βαρέλι – τα υψηλότερα επίπεδα από το 2022. Πρόκειται για την πιο ασταθή εβδομάδα από τότε που ξεκίνησαν οι συναλλαγές futures, το 1988. «Εξακολουθούμε να κινούμαστε με ιλιγγιώδη ταχύτητα σε έναν αυτοκινητόδρομο, χωρίς καμία ένδειξη για το πότε θα βρούμε έξοδο», δήλωσε στο Bloomberg ο Στίβεν Σορκ, ιδρυτής της Schork Group, εκτιμώντας ότι το αργό πετρέλαιο θα μπορούσε να «ανοίξει» πάνω από τα 117 δολάρια σήμερα, Δευτέρα.
Κρέμονται από ένα μήνυμα
Οι αγορές παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες ακόμη και σε έναν τίτλο ειδήσεων. Ένα μόνο μήνυμα του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ -το οποίο εν συνεχεία έσβησε ο ίδιος-, ότι το αμερικανικό Ναυτικό συνόδευσε δεξαμενόπλοιο μέσω των Στενών του Ορμούζ, ήταν αρκετό για να προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις.
Η αναταραχή των τελευταίων εβδομάδων έχει προκαλέσει ιστορικές μεταβολές: κατάρρευση των μετοχών στη Νότια Κορέα, άνοδο 68% σε δύο ημέρες στα ευρωπαϊκά futures φυσικού αερίου και ιστορικά χαμηλά για τη ρουπία της Ινδίας και την αιγυπτιακή λίρα. Ακόμη και τα παραδοσιακά «ασφαλή καταφύγια» -χρυσός, γιεν και ελβετικό φράγκο- έχουν υποχωρήσει, καθώς η εκτίναξη των τιμών ενέργειας αναζωπυρώνει τους φόβους για πληθωρισμό και υψηλότερα επιτόκια. «Η αγορά των αμερικανικών ομολόγων έχει μετατραπεί ουσιαστικά σε προέκταση της αγοράς πετρελαίου, με τις αποδόσεις να ανεβαίνουν και να πέφτουν μαζί με τις τιμές του αργού. Το να διαπραγματεύεσαι επιτόκια ήταν σαν να διαπραγματεύεσαι πετρέλαιο», ανέφερε στο Bloomberg o Ρέιμοντ Λι, επικεφαλής επενδύσεων της Torica Capital στο Σίδνεϊ.
Η παγκόσμια χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση μειώθηκε από 157,5 τρισ. δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου σε 151,5 τρισ. στις αρχές Μαρτίου, εξανεμίζοντας κέρδη μηνών στα μεγάλα χρηματιστήρια. Το brent εκτινάχθηκε από περίπου 70 δολάρια πριν από τον πόλεμο σε σχεδόν 120, ενώ η τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί περίπου 30% από τις 28 Φεβρουαρίου έως σήμερα. Η τιμή φυσικού αερίου στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ έχει ενισχυθεί την ίδια περίοδο κατά 56%.
Οι αερομεταφορές και ο τουρισμός στον Κόλπο δέχθηκαν άμεσο πλήγμα, καθώς αρκετές χώρες έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους. Ξενοδοχεία σε Ντόχα, Ντουμπάι και Άμπου Ντάμπι ανέφεραν πτώση κρατήσεων έως 80%, ενώ οι απώλειες για αεροπορικές εταιρείες και τουριστικές επιχειρήσεις εκτιμώνται στα 600 εκατ. δολάρια ημερησίως.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η παγκόσμια οικονομία θα επιβραδυνθεί, εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές. Η ανάπτυξη στις ΗΠΑ θα μπορούσε να μειωθεί έως και κατά μία ποσοστιαία μονάδα, ενώ η Ευρώπη ενδέχεται να χάσει έως 0,6% του ΑΕΠ της. Οι οικονομίες του Κόλπου θεωρούνται οι πιο ευάλωτες – το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν να δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται έως και 14%, εάν η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί έως τον Απρίλιο και οδηγήσει σε συνολικά δίμηνη διακοπή της διέλευσης, σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Goldman Sachs, Φαρούκ Σούσα. Αυτό θα αποτελούσε τη χειρότερη οικονομική ύφεση για τις χώρες αυτές από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ προκάλεσε τον Πόλεμο του Κόλπου και αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Ήδη, οι πετρελαιοπαραγωγοί του Κόλπου έχουν χάσει περίπου 15 δισ. δολάρια σε ενεργειακά έσοδα, ενώ φορτία πετρελαίου, αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων, παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία έχει υποστεί τις μεγαλύτερες απώλειες, με το βασίλειο να εκτιμάται ότι έχει χάσει έσοδα ύψους 4,5 δισ. δολαρίων από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, αν και σχεδιάζει να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές από την Ερυθρά Θάλασσα, τις επόμενες ημέρες. Ο Πίτερ Μάρτιν, επικεφαλής οικονομολόγος της Wood Mackenzie, δήλωσε ότι το Ιράκ συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη έκθεση, καθώς βασίζεται στην παραγωγή πετρελαίου για το 90% των κρατικών εσόδων. «Το Κουβέιτ και το Κατάρ είναι επίσης ιδιαίτερα εκτεθειμένα, αλλά και τα δύο μπορούν να αντλήσουν πόρους από μεγάλα κρατικά επενδυτικά ταμεία για να απορροφήσουν τον βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο», πρόσθεσε.
Οι κερδισμένοι
Αντίθετα, οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες ενδέχεται να αποκομίσουν απροσδόκητα κέρδη άνω των 60 δισ. δολαρίων φέτος, εάν οι τιμές του αργού διατηρηθούν κοντά στα σημερινά επίπεδα. Μοντελοποίηση της επενδυτικής τράπεζας Jefferies εκτιμά ότι οι Αμερικανοί παραγωγοί θα δημιουργήσουν επιπλέον ταμειακές ροές 5 δισ. δολαρίων μόνο αυτόν τον μήνα. Εάν, δε, οι τιμές του αμερικανικού πετρελαίου παραμείνουν υψηλές και διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 100 δολάρια το βαρέλι φέτος, οι εταιρείες θα λάβουν ενίσχυση 63,4 δισ. δολαρίων από την παραγωγή πετρελαίου, σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακής έρευνας Rystad.
Το πολεμικό κόστος
Το κόστος της σύγκρουσης αυξάνεται καθημερινά. Ο Κεντ Σμέτερς, διευθυντής της σχολής Penn Wharton Budget Model, δήλωσε στο CNN ότι ένας πόλεμος διάρκειας δύο μηνών θα μπορούσε να κοστίσει μεταξύ 40 και 95 δισ. δολαρίων, ανάλογα με το αν οι ΗΠΑ θα αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις και με το πόσο γρήγορα θα αναπληρωθούν τα πυρομαχικά. Η Δημοκρατική Γερουσιαστής Eλίζαμπεθ Γουόρεν είπε στους δημοσιογράφους ότι «ενώ δεν υπάρχει χρήμα για 15 εκατομμύρια Αμερικανούς που έχασαν την υγειονομική τους περίθαλψη, υπάρχει ένα δισεκατομμύριο δολάρια την ημέρα για βομβαρδισμό του Ιράν».
Τα 11,3 δισεκατομμύρια δολάρια που ξοδεύτηκαν για πυρομαχικά τις πρώτες ημέρες του πολέμου, σύμφωνα με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στο Κογκρέσο, είναι περισσότερα από αυτά που το Κογκρέσο είχε διαθέσει για το National Cancer Institute – 7,4 δισεκατομμύρια δολάρια. Και σχεδόν ίσα με τα 12,4 δισεκατομμύρια δολάρια που είχαν διατεθεί για το πρόγραμμα Head Start, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα προσχολικής εκπαίδευσης για χαμηλού εισοδήματος παιδιά στις ΗΠΑ. Το κόστος λειτουργίας του τεράστιου αμερικανικού ναυτικού στόλου στη Μέση Ανατολή θα αυξάνεται καθημερινά κατά περίπου 15,4 εκατομμύρια δολάρια. Επιπλέον, το Foreign policy αποτιμά στα 20 δισ. δολάρια την αξία των ζημιών στη ναυτιλία που θα ασφαλίσει η U.S. International Development Finance Corporation.
Σημειώνεται επίσης ότι ο πόλεμος χρηματοδοτείται μέσω χρέους, γεγονός που θα επιφέρει επιπλέον τόκους, την ώρα που τα ελλείμματα και το χρέος των ΗΠΑ είναι ουσιαστικά σε μη βιώσιμα επίπεδα. Η εμπειρία, δε, από παλαιότερους πολέμους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι το τελικό κόστος μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τις τρέχουσες εκτιμήσεις. Οι αρχικές εκτιμήσεις για τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν ήταν περίπου 50 έως 60 δισ. δολάρια, αλλά τελικά κόστισαν συνολικά 8 τρισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με ανάλυση του Costs of War.
Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, με έδρα την Ουάσιγκτον, υπολογίζει ότι κάθε μέρα πολέμου στο Ιράν κοστίζει στις ΗΠΑ 891,4 εκατομμύρια δολάρια – εκτίμηση που βασίζεται σε πληροφορίες του Πενταγώνου για τους στόχους που επλήγησαν και τα οπλικά συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν. Το ποσό αυτό αναμένεται να μειωθεί, ωστόσο, όσο περνάει ο καιρός και οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ αρχίζουν να χρησιμοποιούν πιο οικονομικά όπλα, ενώ παράλληλα οι επιθέσεις του Ιράν με drones και πυραύλους αρχίσουν να φθίνουν.
Ιδιαίτερα κοστοβόροι είναι οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί, που υπολογίζεται ότι κοστίζουν 30 εκατ. κάθε μέρα, ενώ ακολουθούν οι ναυτικές επιχειρήσεις με 15 εκατ. δολάρια. Σε περίπτωση χερσαίων επιχειρήσεων, το συνολικό κόστος θα αυξηθεί κατά 1,6 εκατ. ημερησίως.
Σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές, για κάθε 1 δολάριο επίθεσης του Ιράν οι αμυνόμενοι δαπανούν 28 δολάρια, καθώς χρησιμοποιούνται πανάκριβοι πύραυλοι -1 έως 2 εκατ. δολαρίων-, για να πλήξουν φτηνά drones των 20.000 έως 50.000 δολαρίων.
Πηγή: naftemporiki.gr
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
