Ο Χρήστος Χαρπαντίδης, Group Chief Corporate Affairs Officer της Philip Morris International, εξηγεί στο Economy Today πώς οι διαδοχικές κρίσεις, η αυξανόμενη ρύθμιση και οι γεωπολιτικές εξελίξεις επανακαθορίζουν το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ευρώπη, την ώρα που η ανταγωνιστικότητα δοκιμάζεται και οι πολυεθνικές καλούνται να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο που αλλάζει κανόνες.

Συνέντευξη στον Ξένιο Μεσαρίτη

«Ζούμε σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, με διαδοχικά σοκ που δεν είναι προσωρινά, αλλά αφήνουν μόνιμο αποτύπωμα». Με αυτή την παραδοχή, ο Χρήστος Χαρπαντίδης περιγράφει στο Economy Today το νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να κινηθούν οι πολυεθνικές.

Μιλώντας μας στο περιθώριο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, ο Group Chief Corporate Affairs Officer της Philip Morris International θέτει στο επίκεντρο την ανάγκη για προσαρμογή σε έναν «κατακερματισμένο κόσμο», όπου η στρατηγική μπορεί να παραμένει ενιαία, αλλά η εφαρμογή της γίνεται ολοένα και πιο σύνθετη.

Όπως επισημαίνει, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό στοίχημα. Από τη μία, η αυξανόμενη ρύθμιση δημιουργεί πολυπλοκότητα και επιβραδύνει την ταχύτητα αντίδρασης και από την άλλη οι γεωπολιτικές εξελίξεις μεταβάλλουν διαρκώς το πλαίσιο μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι επιχειρηματικές αποφάσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, στέκεται ιδιαίτερα στην περίπτωση της Κύπρου, τονίζει ότι η ύπαρξη μιας «παράλληλης» αγοράς λόγω των κατεχομένων δημιουργεί στρεβλώσεις που δεν μπορούν να αγνοηθούν κατά τον σχεδιασμό ευρωπαϊκών πολιτικών. Όπως υπογραμμίζει, η Κυπριακή Προεδρία έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει αυτή την εμπειρία ώστε να συμβάλει σε πιο ισορροπημένες και ρεαλιστικές παρεμβάσεις σε επίπεδο Ε.Ε., προειδοποιώντας ότι χωρίς προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες κάθε αγοράς, υπάρχει ο κίνδυνος τα μέτρα να οδηγήσουν σε αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα.

Σε ολοένα και πιο κατακερματισμένο κόσμο πόσο εφικτό είναι για μια πολυεθνική να διατηρεί μια ενιαία στρατηγική για όλο το φάσμα της δραστηριότητάς της σε διαφορετικές χώρες; Και κατά πόσο οι επιχειρήσεις λειτουργούν με διαφορετικές προσεγγίσεις ανά περιοχή, ανάλογα με το ρυθμιστικό και το γεωπολιτικό περιβάλλον;

Είναι δυσκολότερο απ’ ό,τι ήταν στο παρελθόν, αλλά παραμένει εφικτό. Όπως κάθε πολυεθνική, έτσι και η δική μας εταιρεία και ίσως ακόμη περισσότερο λόγω του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιούμαστε, λειτουργεί σε ένα περιβάλλον με έντονα και διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια σε κάθε αγορά. Υπάρχει ισχυρή νομοθεσία παντού και σημαντικές διαφοροποιήσεις από χώρα σε χώρα, κάτι που μας έχει μάθει να λειτουργούμε μέσα σε δυσκολίες και σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Αυτό, στην πραγματικότητα, μας καθιστά πιο έτοιμους για ό,τι συμβαίνει σήμερα στον κόσμο. Η στρατηγική μπορεί να είναι ενιαία και να εφαρμόζεται στις αγορές. Το κάνουμε με επιτυχία εδώ και χρόνια και δεν έχω ιδιαίτερη ανησυχία για το μέλλον.

Εκεί που αλλάζουν τα δεδομένα είναι όταν μιλάμε για τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις. Δεν πρόκειται μόνο για ζητήματα εφοδιαστικής αλυσίδας ή αυξημένου κόστους. Οι μεγάλες γεωπολιτικές μεταβολές μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικού τύπου νομοθεσίες, σε πιο κλειστές αγορές για τις πολυεθνικές, σε μετατόπιση από πολυμερείς σε διμερείς προσεγγίσεις και σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμη και σε ακραίες πολιτικές.

Παράλληλα, αλλάζουν οι ροές των κεφαλαίων και ο τρόπος με τον οποίο μια πολυεθνική αποφασίζει να επενδύσει. Όλα αυτά δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχή προσαρμογή. Είναι ένας συνδυασμός πολλών παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Αυτό κάνουμε εμείς και πιστεύω ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε, εφόσον ο κόσμος δεν κινηθεί προς ακραίες καταστάσεις.

Θα λέγατε ότι αυτή είναι μια νέα «κανονικότητα»;

Δεν είναι απλώς το «τώρα». Αυτή η συνεχής αλλαγή, με διαδοχικά σοκ, είναι κάτι που θα συνεχίσει να υπάρχει. Αν κοιτάξει κανείς λίγο πίσω, θα δει ότι κάθε κρίση αφήνει ένα μόνιμο αποτύπωμα. Η κρίση στον Κόλπο, για παράδειγμα, έχει ήδη επιφέρει αλλαγές που δεν είναι προσωρινές. Και σε λίγο καιρό θα έχουμε μια άλλη κρίση, διαφορετικού τύπου, στην οποία θα πρέπει να ανταποκριθούμε.

Σε αυτό το περιβάλλον, το πιο σημαντικό είναι να μη χάνεις τον προσανατολισμό σου. Αυτό ισχύει για επιχειρήσεις, για Οργανισμούς, αλλά και για χώρες. Σε περιόδους μεγάλης αναστάτωσης, αυτό που λέω πάντα στους συνεργάτες μου είναι δύο πράγματα. Πρώτον, να μη χαθεί ο σκοπός και δεύτερον να μην υπάρξουν συμβιβασμοί στις αξίες. Αν αυτά διατηρηθούν, τα υπόλοιπα βρίσκονται στην πορεία.

Με βάση την εμπειρία σας, βλέπουμε στην Ευρώπη μια συνεχή ενίσχυση του ρυθμιστικού πλαισίου – από το GDPR μέχρι παρεμβάσεις στην υγεία και την τεχνολογία. Δημιουργείται ένας διαρκώς αυξανόμενος «στρατός συμμόρφωσης». Πόσο επηρεάζει αυτό την ανταγωνιστικότητα;

Το θέμα που θέτετε είναι πολύ σοβαρό και έχει πολλές διαστάσεις. Δεν είναι θεωρητικό και αποτυπώνεται και σε δεδομένα. Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό εταιρειών θεωρεί πως το κανονιστικό περιβάλλον αυξάνει σημαντικά την πολυπλοκότητα στον τρόπο λειτουργίας τους.

Αν δούμε το δικό μας παράδειγμα, αυτή τη στιγμή έχουμε δεκάδες ανοικτά ρυθμιστικά ζητήματα. Υπάρχουν πολλαπλές οδηγίες σε εξέλιξη με διαφορετικές απαιτήσεις. Μιλάμε για μια πραγματικότητα όπου η συμμόρφωση δεν είναι απλώς μια λειτουργία. Είναι ένας ολόκληρος μηχανισμός.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα. Υπάρχει πλέον μια σαφής συνειδητοποίηση για το πού βρίσκεται. Υπάρχει διάθεση να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, ακόμη και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το ζήτημα, όμως, είναι η ταχύτητα.

Ζούμε σε έναν κόσμο που κινείται πολύ γρήγορα. Η Ευρώπη, σε πολλές περιπτώσεις, κινείται πιο αργά. Αν δεν γίνουν αλλαγές, θα βρεθούμε πίσω χωρίς να το αντιληφθούμε εγκαίρως.

Τελικά, τι είναι πιο καθοριστικό σήμερα; Η γεωπολιτική ή η ρύθμιση;

Δεν υπάρχει ένας παράγοντας. Το περιβάλλον είναι πολυπαραγοντικό. Υπάρχουν γεωπολιτικά ζητήματα, ενεργειακά ζητήματα, ζητήματα ταυτότητας και διαφορετικές προτεραιότητες ανά περιοχή.

Άλλες αγορές έχουν διαφορετικές ανάγκες, άλλες πιέσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις κυριαρχούν θέματα άμυνας, σε άλλες η ενέργεια, σε άλλες η ανάπτυξη. Και όλα αυτά αλληλοεπιδρούν.

Ανάλογα με το πώς εξελίσσονται οι κρίσεις, αλλάζει και η ιεράρχηση. Αν μια κρίση παραταθεί, μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανάπτυξη και να αλλάξει τις προτεραιότητες σε επίπεδο πολιτικής.

Γι’ αυτό απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και προσαρμογή. Η δουλειά μας γίνεται όλο και πιο απαιτητική, γιατί πρέπει κάθε φορά να βρίσκεις τον τρόπο να προχωρήσεις μέσα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς.

Σε σχέση με τη φορολόγηση καπνικών προϊόντων και την περίπτωση της Κύπρου, όπου υπάρχει μια «παράλληλη» αγορά λόγω των κατεχομένων, δημιουργούνται στρεβλώσεις που ενδεχομένως είναι πολύ μεγαλύτερες από άλλες χώρες. Πώς το αξιολογείτε;

Η περίπτωση της Κύπρου είναι πράγματι ιδιαίτερη. Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα που δεν συναντάται σε άλλες χώρες με τον ίδιο τρόπο και αυτό δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις.

H Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την εμπειρία στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Ως Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο ισορροπημένων πολιτικών, λαμβάνοντας υπόψη τέτοιου είδους περιπτώσεις.

Το γεγονός ότι είναι δύσκολο το πρόβλημα δεν σημαίνει ότι είναι άλυτο. Υπάρχουν παραδείγματα χωρών που κατάφεραν να περιορίσουν δραστικά το παράνομο εμπόριο. Η Ιταλία, παρά το μέγεθος και την ακτογραμμή της, βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Η Βουλγαρία κατάφερε να μειώσει σημαντικά τα ποσοστά της μέσα σε λίγα χρόνια.

Το ζήτημα είναι πολυδιάστατο. Αφορά τα χαμένα φορολογικά έσοδα αφού μιλάμε για περίπου 15 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην Ευρώπη. Αφορά τη δημόσια υγεία, λόγω της ποιότητας των παράνομων προϊόντων που διακινούνται. Αφορά την ενίσχυση εγκληματικών Οργανώσεων.

Άρα δεν υπάρχει μία λύση. Χρειάζεται συνδυασμός πολιτικών: νομοθεσία, έλεγχος, εφαρμογή και ενημέρωση του κοινού.

Πώς αξιολογείτε μέχρι στιγμής τον χειρισμό της Κυπριακής Προεδρίας;

Νομίζω ότι μέχρι στιγμής υπάρχει μια θετική προσέγγιση. Φαίνεται ότι υπάρχει συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μια προσπάθεια να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των κρατών-μελών.

Η κατεύθυνση φαίνεται να είναι προς μεγαλύτερη ευελιξία. Δηλαδή να υπάρχει η δυνατότητα κάθε χώρα να προσαρμόζει την πολιτική της βάσει των καλών πρακτικών. Παράλληλα, υπάρχει προσπάθεια για σωστή διαφοροποίηση των προϊόντων και μεταβατικές περιόδους.

Η πρόκληση για κάθε Προεδρία –και ιδιαίτερα για μια μικρή χώρα– είναι να θέσει σωστά τις προτεραιότητες. Συχνά, θέματα όπως το κάπνισμα υποβαθμίζονται μπροστά σε άλλα μεγάλα ζητήματα, αλλά αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απλουστευμένες ή λανθασμένες προσεγγίσεις.

Σε πιο φιλοσοφικό επίπεδο, πώς βλέπετε τη σχέση μεταξύ μείωσης βλάβης, επιστήμης και ρύθμισης;

Το βασικό είναι η κοινή λογική και ο διάλογος. Χωρίς διάλογο δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος.

Σήμερα, υπάρχει ένα κενό. Μιλάμε για έναν κλάδο και για εταιρείες που έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια στην έρευνα και ανάπτυξη, που έχουν παρουσία σε περισσότερες από 100 χώρες και σημαντική συμβολή στην οικονομία και την απασχόληση. Και παρόλα αυτά, δεν υπάρχει ουσιαστική επικοινωνία με ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει καν η δυνατότητα διαλόγου.

Υπάρχουν δεδομένα, επιστημονικές μελέτες, παραδείγματα, όπως αυτό της Σουηδίας, αλλά πολλές φορές δεν λαμβάνονται υπόψη. Αγνοείται η πραγματικότητα ότι εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν εναλλακτικά προϊόντα.

Παρά ταύτα, εμείς παραμένουμε θετικοί. Είμαστε ανοικτοί στον διάλογο και πιστεύουμε ότι μέσα από αυτόν μπορούν να βρεθούν λύσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Έρχονται (ακόμα) πιο αυστηροί έλεγχοι για τις ξένες επενδύσεις