Οι δημοσιογράφοι προβλέπουν γρήγορο λουκέτο -Εκείνος αποδεικνύει ότι η φαντασία μπορεί να γίνει βαριά βιομηχανία

Η άσφαλτος λιώνει κάτω από τον καυτό ήλιο της Καλιφόρνιας. Τα τακούνια των γυναικών βυθίζονται στο μαύρο οδόστρωμα, οι ουρές μπλέκονται μεταξύ τους, τα αναψυκτικά τελειώνουν και χιλιάδες άνθρωποι στριμώχνονται σε ένα πάρκο που δεν είναι έτοιμο να τους υποδεχθεί.

Είναι 17 Ιουλίου 1955 και ο Γουόλτ Ντίσνεϊ στέκεται στο Άναχαϊμ, παρακολουθώντας το ακριβότερο και πιο παράλογο στοίχημα της ζωής του να ανοίγει τις πύλες του.

Η ημέρα θα μείνει στην ιστορία της εταιρείας ως «Μαύρη Κυριακή». Για τους δημοσιογράφους που βρίσκονται εκεί, είναι η απόδειξη ότι η Disneyland αποτελεί μια θεαματική αποτυχία.

Για τον Ντίσνεϊ, όμως, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό: η στιγμή κατά την οποία ένα σχέδιο που οι τράπεζες θεωρούν αστείο αρχίζει να μετατρέπεται σε αυτοκρατορία.

Η «Μαύρη Κυριακή» της Καλιφόρνιας

Τίποτα δεν λειτουργεί όπως είχε σχεδιαστεί. Πλαστά εισιτήρια κυκλοφορούν μαζικά, με αποτέλεσμα οι επισκέπτες να είναι σχεδόν διπλάσιοι από όσους περιμένουν οι διοργανωτές. Οι δρόμοι γύρω από το πάρκο μπλοκάρουν. Οι χώροι εστίασης αδειάζουν. Τα παιχνίδια παρουσιάζουν προβλήματα και οι εργαζόμενοι παλεύουν να κατευθύνουν ένα πλήθος που μεγαλώνει συνεχώς.

H θερμοκρασία ανεβαίνει και η άσφαλτος, που έχει στρωθεί μόλις λίγες ώρες νωρίτερα, μαλακώνει. Τα ψηλά τακούνια κολλούν στο έδαφος. Σε άλλα σημεία, μπογιές και κατασκευές δεν έχουν ακόμη στεγνώσει.

Μια απεργία υδραυλικών έχει ήδη αναγκάσει τον Ντίσνεϊ να πάρει μια σχεδόν σουρεαλιστική απόφαση: είτε θα λειτουργήσουν οι τουαλέτες είτε οι ψύκτες πόσιμου νερού. Επιλέγει τις τουαλέτες. Σύντομα κατηγορείται ότι στερεί επίτηδες το δωρεάν νερό, ώστε οι επισκέπτες να αγοράζουν αναψυκτικά.

Οι τηλεοπτικές κάμερες μεταδίδουν ζωντανά το χάος σε ολόκληρη την Αμερική. Οι ανταποκριτές καταγράφουν κάθε αστοχία. Αρκετοί προβλέπουν ότι το πάρκο δεν θα αντέξει ούτε λίγες εβδομάδες.

Ο Ντίσνεϊ, ωστόσο, δεν κοιτάζει μόνο όσα πηγαίνουν στραβά. Βλέπει κυρίως το τεράστιο πλήθος που έχει έρθει για να μπει στον κόσμο του.

Η ιδέα που οι τραπεζίτες θεωρούν παράλογη

Λίγα χρόνια νωρίτερα, η Disneyland υπάρχει μόνο στο μυαλό του.

Ο Ντίσνεϊ φαντάζεται έναν χώρο στον οποίο γονείς και παιδιά θα μπορούν να διασκεδάζουν μαζί. Όχι ένα παραδοσιακό λούνα παρκ με σκουπίδια, θόρυβο και φθηνά παιχνίδια, αλλά έναν απόλυτα ελεγχόμενο κόσμο, όπου κάθε δρόμος, κτίριο και εργαζόμενος θα υπηρετεί την ίδια ιστορία.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η ιδέα ακούγεται σχεδόν παράλογη. Τα περισσότερα αμερικανικά λούνα παρκ είναι βρώμικα, παρακμασμένα και οικονομικά ασταθή. Οι τραπεζίτες δεν βλέπουν καμία σοβαρή επιχειρηματική ευκαιρία. Βλέπουν έναν κινηματογραφικό παραγωγό που θέλει να ξοδέψει μια περιουσία σε τρενάκια, κάστρα και πειρατικά καράβια.

Οι πόρτες κλείνουν η μία μετά την άλλη. Οι χρηματοδότες θεωρούν το σχέδιο υπερβολικά ακριβό και αβέβαιο. Ακόμη και άνθρωποι μέσα στην ίδια την εταιρεία φοβούνται ότι μια αποτυχία μπορεί να παρασύρει μαζί της και το στούντιο κινουμένων σχεδίων.

Ο Ντίσνεϊ, όμως, δεν εγκαταλείπει την ιδέα. Αντιθέτως, αποφασίζει να βάλει στο τραπέζι σχεδόν ό,τι διαθέτει.

Βάζει σε κίνδυνο την προσωπική του περιουσία

Για να συγκεντρώσει τα πρώτα κεφάλαια, ρευστοποιεί την προσωπική του ασφάλεια ζωής. Πουλά το εξοχικό του στο Παλμ Σπρινγκς και δανείζεται με προσωπικές εγγυήσεις.

Ταυτόχρονα, δημιουργεί τη WED Enterprises, μια ξεχωριστή εταιρεία, ώστε να αναπτύξει το πάρκο έξω από τη δομή του κινηματογραφικού στούντιο. Η κίνηση λειτουργεί και ως προστατευτικό τείχος: εάν το εγχείρημα καταρρεύσει, δεν πρέπει να παρασύρει ολόκληρη την Disney.

Η χρηματοδότηση, όμως, εξακολουθεί να μην επαρκεί. Η Disneyland χρειάζεται γη, κατασκευές, μηχανικούς, αρχιτέκτονες και ένα είδος σχεδιασμού που ουσιαστικά δεν υπάρχει ακόμη.

Τότε ο Ντίσνεϊ στρέφεται σε ένα μέσο που πολλοί κινηματογραφιστές της εποχής αντιμετωπίζουν με περιφρόνηση: την τηλεόραση.

Η συμφωνία που αλλάζει και την τηλεόραση και τη Disney

Το ABC είναι τότε ένα σχετικά νέο τηλεοπτικό δίκτυο, που αναζητά απεγνωσμένα περιεχόμενο ικανό να προσελκύσει μαζικό κοινό. Ο Ντίσνεϊ του προσφέρει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μία απλή σειρά.

Υπόσχεται μια εβδομαδιαία τηλεοπτική εκπομπή, η οποία θα μεταφέρει τον κόσμο της Disney στα αμερικανικά σπίτια. Σε αντάλλαγμα, το ABC επενδύει 500.000 δολάρια στο πάρκο και αποκτά συμμετοχή στο νέο εγχείρημα.

Η συμφωνία είναι ιδιοφυής επειδή δεν λύνει μόνο το πρόβλημα της χρηματοδότησης. Δημιουργεί ταυτόχρονα και το ισχυρότερο διαφημιστικό εργαλείο της Disneyland.

Κάθε εβδομάδα, εκατομμύρια Αμερικανοί βλέπουν στην τηλεόραση εικόνες από το πάρκο που κατασκευάζεται. Παρακολουθούν τον ίδιο τον Ντίσνεϊ να εξηγεί τη φιλοσοφία του, γνωρίζουν τους χαρακτήρες και τις θεματικές περιοχές και αισθάνονται ότι συμμετέχουν στην οικοδόμηση ενός νέου κόσμου.

Πριν ανοίξει τις πύλες της, η Disneyland έχει ήδη αποκτήσει κοινό.

Δεν χτίζει λούνα παρκ, χτίζει έναν κόσμο

Η μεγάλη καινοτομία της Disneyland δεν βρίσκεται στα παιχνίδια της. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο Ντίσνεϊ οργανώνει ολόκληρη την εμπειρία.

Ο επισκέπτης δεν εισέρχεται απλώς σε έναν χώρο ψυχαγωγίας. Περνά μέσα από μια σκηνοθετημένη πραγματικότητα. Οι δρόμοι, η μουσική, η αρχιτεκτονική και ακόμη και οι μυρωδιές έχουν σχεδιαστεί ώστε να δημιουργούν την αίσθηση ότι ο πραγματικός κόσμος έχει μείνει έξω από τις πύλες.

Το προσωπικό δεν αποκαλείται προσωπικό. Είναι οι «ηθοποιοί» μιας διαρκούς παράστασης. Οι στολές είναι κοστούμια. Οι πελάτες είναι επισκέπτες. Τα παρασκήνια παραμένουν κρυμμένα, ώστε τίποτα να μη διακόπτει την ψευδαίσθηση.

Η καθαριότητα γίνεται εμμονή. Ο Ντίσνεϊ μελετά πόσα βήματα κάνει συνήθως ένας άνθρωπος πριν πετάξει ένα σκουπίδι και τοποθετεί κάδους ανάλογα. Τα κτίρια σχεδιάζονται με συγκεκριμένες οπτικές αναλογίες, ώστε να φαίνονται μεγαλύτερα ή πιο οικεία. Οι διαδρομές κατευθύνουν διακριτικά τους επισκέπτες προς εστιατόρια και καταστήματα.

Ουσιαστικά, πριν ακόμη καθιερωθεί ο όρος, γεννά το μάρκετινγκ εμπειρίας. Δεν πουλά απλώς ένα εισιτήριο. Πουλά την αίσθηση ότι ο επισκέπτης μπαίνει μέσα σε μια ταινία.

Η αποτυχία που κρατά μόνο μία ημέρα

Η «Μαύρη Κυριακή» καταγράφεται ως καταστροφή. Την επόμενη ημέρα, όμως, το πάρκο ανοίγει κανονικά για το ευρύ κοινό.

Τα προβλήματα διορθώνονται γρήγορα. Οι ουρές παραμένουν, αλλά αυτή τη φορά αποτελούν ένδειξη ζήτησης και όχι χάους. Ο κόσμος επιστρέφει ξανά και ξανά. Οι οικογένειες αγοράζουν εισιτήρια, φαγητό, αναμνηστικά και φωτογραφίες. Το πάρκο αρχίζει να παράγει έσοδα από κάθε λεπτό παραμονής του επισκέπτη.

Μέσα σε μόλις επτά εβδομάδες, η Disneyland υποδέχεται τον εκατομμυριοστό επισκέπτη της.

Οι δημοσιογράφοι που προέβλεπαν γρήγορο λουκέτο αναγκάζονται να αναθεωρήσουν. Οι τράπεζες που αρνήθηκαν να χρηματοδοτήσουν το σχέδιο βλέπουν πλέον μπροστά τους ένα επιχειρηματικό μοντέλο που κανείς δεν είχε καταλάβει εγκαίρως.

Η Disneyland δεν είναι λούνα παρκ. Είναι ένα σύστημα που συνδέει ταινίες, τηλεόραση, προϊόντα, ακίνητα, τουρισμό και εμπορική εκμετάλλευση πνευματικής ιδιοκτησίας.

Από ένα πάρκο σε μια παγκόσμια αυτοκρατορία

Η επιτυχία του Άναχαϊμ αλλάζει για πάντα την εταιρεία.

Η Disney παύει να εξαρτάται αποκλειστικά από την επιτυχία μιας κινηματογραφικής ταινίας. Αποκτά έναν χώρο όπου οι χαρακτήρες της παραμένουν ζωντανοί, δημιουργούν καθημερινά έσοδα και ενισχύουν την αξία ολόκληρου του brand.

Το πάρκο γίνεται πρότυπο για ένα παγκόσμιο δίκτυο θεματικών προορισμών, ξενοδοχείων, εμπορικών κέντρων και τεράστιων επενδύσεων σε γη. Η εταιρεία μετατρέπεται σταδιακά από στούντιο κινουμένων σχεδίων σε κολοσσό ψυχαγωγίας, μέσων ενημέρωσης και real estate.

Και όλα αρχίζουν εκείνη την αποπνικτική Κυριακή του Ιουλίου, όταν η άσφαλτος λιώνει, οι τουαλέτες μόλις λειτουργούν και οι ειδικοί είναι βέβαιοι ότι ο Γουόλτ Ντίσνεϊ έχει κάνει το μεγαλύτερο λάθος της ζωής του.

Εκείνος, όμως, έχει ήδη καταλάβει κάτι που οι τράπεζες δεν μπορούν ακόμη να δουν: η φαντασία δεν είναι το αντίθετο της βιομηχανίας. Μπορεί να γίνει η πιο κερδοφόρα μορφή της.

Πηγή: naftemporiki.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Netflix: «Αραιώνει» τα στοιχεία τηλεθέασης και η Wall Street ανησυχεί – Βουτιά 9% για τη μετοχή