Λίγο πριν την αντικατάστασή του στο θώκο της ηγεσίας της Fed, το Bloomberg προχώρησε σε ανασκόπηση της θητείας του

Tο μήνυμα του Τζερόμ Πάουελ προς το αμερικανικό κοινό ένα βράδυ του Ιανουαρίου ήταν γεμάτο δραματικότητα — και ενδέχεται να αποδειχθεί η καθοριστική στιγμή μιας περιπέτειας οκτώ ετών στην ηγεσία της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας του κόσμου.

Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, η Fed είχε δεχτεί απειλητικές κλήσεις από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, αποκορύφωμα μιας έντονης εκστρατείας πίεσης από τον Ντόναλντ Τραμπ για χαμηλότερα επιτόκια. Για χρόνια, ο Πάουελ είχε αποφύγει να έρθει σε αντιπαράθεση με τον πρόεδρο, φοβούμενος ότι κάτι τέτοιο θα υπονόμευε την αποστολή της Fed ως δημόσιας υπηρεσίας.

Οι κλήσεις και κατηγορίες αυτές ήταν αρκετές για να τον ωθήσουν σε στάση αντίστασης.

«Η απειλή ποινικών διώξεων είναι συνέπεια του γεγονότος ότι η Fed καθορίζει τα επιτόκια με βάση την καλύτερη εκτίμησή μας για το τι θα εξυπηρετήσει το κοινό, αντί να ακολουθεί τις προτιμήσεις του προέδρου», δήλωσε ο Πάουελ στον λαό.

Ακόμη και πριν αυτή η μάχη γίνει υπαρξιακή, η θητεία του Πάουελ ήταν πιο ασταθής από τις περισσότερες. Έπρεπε να αντιμετωπίσει μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης χωρίς προηγούμενο — δη μια παγκόσμια πανδημία και οικονομικό shutdown — και μια άλλη αμέσως μετά, όταν ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 40 ετών. Οδήγησε τη Fed μέσα από μια κρίση των περιφερειακών τραπεζών που επέφερε κατηγορίες για χαλαρή εποπτεία, και αντιμετώπισε εσωτερικά σκάνδαλα δεοντολογίας που οδήγησαν σε παραιτήσεις ανώτερων αξιωματούχων.

Η αποτυχία της Fed να περιορίσει τον πληθωρισμό είναι το μεγαλύτερο στίγμα στο ιστορικό του Πάουελ, λένε οι επικριτές του. Αν και οι πιέσεις στις τιμές μειώθηκαν σημαντικά από το αποκορύφωμά τους — χωρίς να προκαλέσουν την ύφεση που πολλοί φοβούνταν — θα αποχωρήσει από τη θέση του στις 15 Μαΐου με τον πληθωρισμό να βρίσκεται πάνω από τον στόχο του 2% της κεντρικής τράπεζας για πέντε συνεχόμενα χρόνια.

Ωστόσο, καθώς ο Τραμπ επιχειρεί τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση της κυβέρνησης εδώ και έναν αιώνα, συγκεντρώνοντας εκτελεστική εξουσία στον Λευκό Οίκο, η Fed υπήρξε ένας από τους λίγους θεσμούς που αντέδρασαν. Διακυβεύεται, υποστηρίζουν ο ίδιος και οι σύμμαχοί του, η ικανότητα της Fed να κάνει τη δουλειά της χωρίς παρεμβάσεις από πολιτικούς που έχουν εκλογές και, κατά συνέπεια, η ίδια η σταθερότητα της αμερικανικής οικονομίας.

Ο Πάουελ το βλέπει ως θέμα ακεραιότητας, και η προκάτοχός του συμφωνεί. «Αυτό είναι που πραγματικά καθορίζει την προσέγγισή του και θα αποτελέσει κρίσιμο μέρος της κληρονομιάς του», δήλωσε η Τζάνετ Γέλεν, πρώην πρόεδρος της Fed και υπουργός Οικονομικών.

Τα σημάδια των προβλημάτων ήταν εμφανή από νωρίς στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, όταν ενέτεινε τις επιθέσεις του. Ο πρόεδρος αποκάλεσε τον Πάουελ «Too Late», σκέφτηκε δημοσίως να τον απολύσει και τον χαρακτήρισε «βλάκα», μεταξύ πολλών άλλων προσβολών.

Εν τω μεταξύ, η ομάδα του Τραμπ εστίαζε στην ανακαίνιση της έδρας της Fed, ο προϋπολογισμός της οποίας είχε διογκωθεί από την έγκρισή του το 2017. Το καλοκαίρι του 2025, ο Τραμπ επισκέφθηκε το εργοτάξιο αυτοπροσώπως — δημιουργώντας μία από τις πιο εμβληματικές εικόνες της θητείας του Πάουελ: ο επικεφαλής της Fed και ο πρόεδρος με κράνη και κοστούμια, να στέκονται δίπλα-δίπλα στην αποπνικτική καλοκαιρινή ζέστη.

Μετά από αυτή την έξοδο, ο Τραμπ φάνηκε να έχει ηρεμήσει — για λίγο. Αλλά στη συνέχεια η κατάσταση κλιμακώθηκε, με την απόπειρα να απολύσει τη διοικητή Λίσα Κουκ λόγω ισχυρισμών για απάτη με υποθήκες. Κανένας πρόεδρος δεν είχε προσπαθήσει ποτέ να απομακρύνει διοικητή της Fed, και η υπόθεση περιμένει τώρα απόφαση από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Εκείνο το φθινόπωρο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης άνοιξαν διακριτικά έρευνα για την ανακαίνιση — οδηγώντας στην κατάσταση που διαμόρφωσε το τελευταίο κεφάλαιο του Πάουελ στη Fed.

Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό τώρα από τη μάχη με τον Τραμπ και ο Πάουελ χρησιμοποιεί κάθε μέσο που έχει στη διάθεσή του. Σε μια απότομη ρήξη με την παράδοση, δήλωσε ότι θα παραμείνει στη Fed ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου μέχρι να σταματήσουν οι νομικές επιθέσεις από τον Λευκό Οίκο.

Δικηγόρος και διαπραγματευτής ιδιωτικών κεφαλαίων, ο Πάουελ έχει περάσει την καριέρα του στον χρηματοοικονομικό τομέα με θητείες στο δημόσιο. Μέχρι το 2011, η πορεία του τον είχε οδηγήσει σε ένα think tank της Ουάσιγκτον, όπου συνέβαλε στη διαμεσολάβηση για τον τερματισμό της ίσως πιο σοβαρής από τις περιοδικές κρίσεις του ανώτατου ορίου χρέους των ΗΠΑ.

Η επίπονη δουλειά, που περιελάμβανε πολλές ώρες συναντήσεων με νομοθέτες για να περιγράψει τις συνέπειες μιας αθέτησης πληρωμών από τις ΗΠΑ — τράβηξε την προσοχή του Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος αργότερα θα επέλεγε τον Πάουελ ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed. Όταν ο Τραμπ ανέλαβε τα καθήκοντά του και άρχισε να ψάχνει για διάδοχο της Γέλεν, ο Πάουελ — ένας Ρεπουμπλικανός — πήρε το χρίσμα.

Ο Τραμπ γρήγορα στράφηκε εναντίον του ίδιου του υποψηφίου του. Η Fed αύξησε τα επιτόκια τέσσερις φορές κατά το πρώτο έτος της θητείας του Πάουελ το 2018. Ο Τραμπ, τότε όπως και τώρα, προσπαθούσε να επιταχύνει την οικονομία με μειώσεις φόρων και θύμωσε όταν η νομισματική πολιτική τον έσπρωξε προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ταυτόχρονα, κάτι περίεργο συνέβαινε στην αγορά εργασίας. Η ανεργία, η οποία είχε χρειαστεί χρόνια για να ανακάμψει από την χρηματοπιστωτική κρίση, έπεσε κάτω από το 4% στις αρχές του 2018 και συνέχισε να πέφτει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Αυτό θα έπρεπε να είχε πυροδοτήσει τον πληθωρισμό, σύμφωνα με την οικονομική θεωρία, επειδή οι εταιρείες θα έπρεπε να αυξήσουν τους μισθούς για να ανταγωνιστούν για τους εργαζόμενους. Αυτό δεν συνέβη. Αντίθετα, άτομα που συχνά έμεναν πίσω στην αγορά εργασίας προσλαμβάνονταν.

Χωρίς την επίθεση του Τραμπ κατά της Fed κατά τη δεύτερη θητεία του, η περίοδος της πανδημίας πιθανότατα θα βρισκόταν στο επίκεντρο της κληρονομιάς του Πάουελ.

Σε συνέντευξη Τύπου στις αρχές Μαρτίου 2020, ο Πάουελ ήταν ένας από τους πρώτους ηγέτες της Ουάσιγκτον που αναγνώρισε την έκτακτη κατάσταση σε όλη της τη σοβαρότητα. Τον Φεβρουάριο εκείνου του έτους βρισκόταν στη Σαουδική Αραβία, μαζί με υπουργούς Οικονομικών και κεντρικούς τραπεζίτες από όλο τον κόσμο, και συνειδητοποίησε ότι ο ιός πιθανότατα κατευθυνόταν προς την Αμερική. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, 22 εκατομμύρια Αμερικανοί είχαν χάσει τις δουλειές τους, ανεβάζοντας την ανεργία στα υψηλότερα επίπεδα από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930. Μέχρι τα μέσα Μαρτίου, η Fed είχε μειώσει τα επιτόκια στο μηδέν.

Έτσι εξελίχθηκαν τα πράγματα μέχρι τις αρχές του 2021, με το Κογκρέσο να εγκρίνει περίπου 5 τρισεκατομμύρια δολάρια σε μέτρα τόνωσης της οικονομίας υπό τους Προέδρους Τραμπ και Τζο Μπάιντεν.

Με βάση την ανάπτυξη και την απασχόληση, αυτό απέδωσε. Η ύφεση λόγω της πανδημίας ήταν βαθιά αλλά σύντομη, διαρκώντας μόλις δύο μήνες — και στα τέλη του 2021, η ανεργία είχε επιστρέψει κάτω από το 4%.

Όμως, ο άλλος κρίσιμος δείκτης της απόδοσης της Fed κατευθυνόταν προς τη λάθος κατεύθυνση — και μάλιστα με γρήγορους ρυθμούς.

Οι ΗΠΑ χτυπήθηκαν από τον χειρότερο πληθωρισμό των τελευταίων δεκαετιών, καθώς η οικονομία άνοιγε ξανά μετά τους περιορισμούς λόγω της πανδημίας.

Καθώς οι πιέσεις αυξάνονταν, ο Πάουελ στράφηκε στην παραδοσιακή σκέψη της κεντρικής τράπεζας: οι αυξήσεις των τιμών οφείλονταν σε διαταραχές της προσφοράς που θα επιλύονταν με την πάροδο του χρόνου, και ότι η νομισματική πολιτική δεν μπορούσε ούτως ή άλλως να τις διορθώσει και δεν έπρεπε να αντιδράσει. Αυτό τον οδήγησε να περιγράψει τον πληθωρισμό μετά την πανδημία ως πιθανώς «μεταβατικό» — μια «ταμπέλα» που αργότερα θα τον στοίχειωνε.

Μέχρι τον Μάρτιο του 2022 — αφού η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έπληξε τις αγορές τροφίμων και ενέργειας, και με τον πληθωρισμό να βρίσκεται ήδη σε πορεία προς το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών — ο Πάουελ και οι συνεργάτες του είχαν δει αρκετά. Άρχισαν να αυξάνουν τα επιτόκια.

Ο Πάουελ εξακολουθεί να αποδίδει την καθυστερημένη αντίδραση στις λανθασμένες προβλέψεις για τον πληθωρισμό. Οι επικριτές λένε ότι υπάρχουν και άλλα αίτια.

Οι αξιωματούχοι της Fed παρέμειναν υπερβολικά απορροφημένοι από τους μακροπρόθεσμους κινδύνους της ανεργίας, και αντέδρασαν αργά καθώς γινόταν σαφής η πληθωριστική επίδραση όλων των δαπανών για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Οι υπερασπιστές του Πάουελ επισημαίνουν ότι οι περισσότεροι αναλυτές — και οι οικονομίες σε όλο τον κόσμο — δυσκολεύτηκαν να αντιμετωπίσουν τις απρόβλεπτες καταστάσεις που τους δημιούργησε η πανδημία.

Μόλις η καταιγίδα πέρασε, όμως, η Fed αναγνώρισε την ανάγκη για μια επανεξέταση με επιστροφή στις βασικές κινήσεις.

Η δεύτερη μεγάλη αναθεώρηση πολιτικής της εποχής Πάουελ αναίρεσε το μεγαλύτερο μέρος της πρώτης. Εξαφανίστηκε η ιδέα ότι οι περίοδοι πληθωρισμού πάνω από τον στόχο πρέπει να γίνονται ανεκτές.

Όσον αφορά τις αγορές εργασίας, το πλαίσιο του 2020 είχε δώσει έμφαση σε «ευρείας βάσης και χωρίς αποκλεισμούς» στόχους, εστιάζοντας όχι μόνο στο πόσες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν, αλλά και στο ποιος τις αποκτούσε. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές του 2025 σηματοδότησαν μια επιστροφή σε πιο παραδοσιακή σκέψη.

Τελικά, και αντίθετα με τις προβλέψεις πολλών παρατηρητών της Fed, ο πληθωρισμός λόγω της πανδημίας υποχώρησε χωρίς την αύξηση της ανεργίας που συχνά συνοδεύει τις δραστικές αυξήσεις των επιτοκίων.

Μετά τις αρχές του 2021, όμως, δεν επέστρεψε ποτέ στον στόχο του 2% υπό την εποπτεία του Πάουελ. Αυτό αποτελεί διαρκή κίνδυνο για την αξιοπιστία της Fed, καθώς οι Αμερικανοί ενδέχεται να αρχίσουν να αναρωτιούνται αν η κεντρική τράπεζα θα ανακτήσει ποτέ τον έλεγχο — ειδικά καθώς συνεχίζουν να εμφανίζονται νέες τιμολογιακές διαταραχές, όπως οι δασμοί το 2025 και ο φετινός πόλεμος με το Ιράν.

Η επιστροφή του πληθωρισμού έχει μεταμορφώσει και την αμερικανική πολιτική. Μετά από τόσες πολλές αυξήσεις τιμών η υπόσχεση του Τραμπ να αντιμετωπίσει το κόστος διαβίωσης βοήθησε να γείρει η ζυγαριά των εκλογών του 2024 προς το μέρος του.

Η προσπάθεια διάσωσης της Fed εξασφάλισε ότι δεν υπήρξαν ευρύτερες επιπτώσεις αλλά το επεισόδιο άφησε ορισμένους αναλυτές να αναρωτιούνται αν οι ρυθμιστικές αρχές θα μπορούσαν να είχαν κάνει περισσότερα για να αποτρέψουν την κατάρρευση εξαρχής.

Υπήρξε επίσης μια σειρά από ενοχλητικά σκάνδαλα, που οδήγησαν τους επικριτές να ζητήσουν περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία στη Fed, και ώθησαν τον Πάουελ να εφαρμόσει αυστηρότερους κανόνες το 2022 που περιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επενδύουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed.

Μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο Πάουελ περιόρισε τις προσπάθειες για το DEI και ανακοίνωσε περικοπές προσωπικού, σε συνάρτηση με την προσπάθεια του Τραμπ να μειώσει το ομοσπονδιακό εργατικό δυναμικό. Η Fed αποχώρησε επίσης από μια συμμαχία παγκόσμιων κεντρικών τραπεζών που μελετά τους κλιματικούς κινδύνους, στην οποία είχε ενταχθεί αμέσως μετά την εκλογή του Μπάιντεν ως προέδρου.

Σύμφωνα με το Bloomberg, o Πάουελ δήλωσε ότι αλλαγές όπως αυτές, που αντανακλούν τις οδηγίες μιας νέας κυβέρνησης όταν είναι σκόπιμο, συνάδουν με τη μακροχρόνια πρακτική της Fed. Ωστόσο, επικριτές και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος εκμεταλλεύτηκαν τις αλλαγές. Ο Πάουελ δέχτηκε επίθεση από τον Ρεπουμπλικανό Τιμ Σκοτ για «αλλαγή στάσης» — και λίγο αργότερα από τη Δημοκρατική Ελίζαμπεθ Γουόρεν, η οποία τον κατηγόρησε ότι «εμπλέκεται βαθύτερα στην πολιτική» για να κατευνάσει τον Τραμπ.

Σε σύγκριση όμως με την κορύφωση της διαμάχης του Πάουελ με τον Τραμπ, όλα αυτά μοιάζουν με δευτερεύουσα πλοκή — και όταν πραγματικά είχε σημασία, βασικά μέλη του Κογκρέσου και από τα δύο κόμματα στάθηκαν στο πλευρό του. Αυτό ήταν δικαίωση για τον επικεφαλής της Fed, ο οποίος είχε ορκιστεί από νωρίς να «φθείρει τα χαλιά του Καπιτωλίου».

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: «Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι θέμα μεγέθους, αλλά επιπέδου προετοιμασίας»