Της Χριστίνας Πιερίδη*
Με τη θέσπιση της βιώσιμης ανάπτυξης στον πυρήνα των πολιτικών της, η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατρέπει τις κοινωνικές αξίες, την περιβαλλοντική υπευθυνότητα και την καλή εταιρική διακυβέρνηση από εθελοντικό πλαίσιο καλών πρακτικών σε αναγκαία προϋπόθεση επιβίωσης και ανάπτυξης για τις επιχειρήσεις. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης στη βιωσιμότητα. Οι τράπεζες, ως βασικοί φορείς χρηματοδότησης, έχουν διττό ρόλο: αφενός, να ευθυγραμμίζουν τις δικές τους λειτουργίες με τις αρχές της βιωσιμότητας και, αφετέρου, να στηρίζουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά προς ένα πιο υπεύθυνο, πράσινο και κοινωνικά δίκαιο μοντέλο ανάπτυξης.
Οι τράπεζες ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης
Οι τράπεζες στην Κύπρο έχουν ενσωματώσει στρατηγικά τις αρχές των Περιβαλλοντικών, Κοινωνικών και Διακυβερνητικών (ESG) κριτηρίων στη λειτουργία και στις πολιτικές τους. Τα τελευταία χρόνια υλοποιούν συστηματικά προγράμματα μείωσης του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος –από τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων έως την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών που μειώνει σημαντικά την κατανάλωση πόρων. Παράλληλα, έχουν αναπτύξει δομές εταιρικής διακυβέρνησης που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, ενώ ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ενίσχυση της ισότητας των φύλων και στη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η κάθε τράπεζα επιδεικνύει ενεργό ρόλο στα κοινά μέσω προγραμμάτων εταιρικής ευθύνης, εθελοντισμού και στήριξης ευπαθών ομάδων. Οι ενέργειες αυτές αποτυπώνονται στις ετήσιες εκθέσεις βιωσιμότητας, οι οποίες καταρτίζονται με βάση τη νομοθεσία και διεθνή πρότυπα. Μέσα από τις εκθέσεις βιωσιμότητας, οι στόχοι συνδέονται και μετρούνται έναντι συγκεκριμένων ποσοτικών κριτηρίων, καταδεικνύοντας έτσι πώς οι τράπεζες προχωρούν από τη θεωρία στην πράξη.
Η πράσινη διάσταση της χρηματοδότησης
Η ουσία της συμβολής των τραπεζών στη βιώσιμη ανάπτυξη βρίσκεται στον τρόπο που χρηματοδοτούν την οικονομία. Πέραν της μείωσης του δικού τους περιβαλλοντικού αποτυπώματος, οι τράπεζες έχουν στραφεί στη βιώσιμη χρηματοδότηση –δηλαδή στην παραχώρηση δανείων και επενδυτικών προϊόντων που στηρίζουν την πράσινη μετάβαση.
Η κάθε τράπεζα θέτει στόχους για παραχώρηση πράσινων δανείων σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, και ο όγκος των εν λόγω δανείων αυξάνεται σημαντικά χρόνο με τον χρόνο, καθώς αυξάνεται η ζήτηση για αυτά.
Οι τράπεζες δημιουργούν συνεχώς νέα πράσινα προϊόντα:
- δάνεια για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών,
- προγράμματα χρηματοδότησης για ηλεκτρικά ή υβριδικά οχήματα,
- δάνεια για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ή άλλων βιώσιμων τεχνολογιών
Επιπρόσθετα, οι τράπεζες εκδίδουν πράσινα ή/και βιώσιμα ομόλογα με τα οποία δίνουν την ευκαιρία σε επενδυτές να επενδύσουν σε βιώσιμα έργα, καθώς τα κεφάλαια που αντλούνται από τις εκδόσεις αυτές χρησιμοποιούνται από τις τράπεζες για χρηματοδότηση έργων, όπως ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και πράσινα κτήρια, συγκοινωνίες με χαμηλό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, υγειονομική περίθαλψη και χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων που συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Έτσι, ο τραπεζικός τομέας λειτουργεί ως καταλύτης της βιωσιμότητας, κατευθύνοντας κεφάλαια σε έργα που συνεισφέρουν ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων.
Η αξιολόγηση ESG ως νέα βασική παράμετρος
Οι νέες κανονιστικές απαιτήσεις της ΕΕ προβλέπουν ότι οι τράπεζες πρέπει να ενσωματώνουν τις παραμέτρους ESG στις διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου και πιστοληπτικής ικανότητας. Η ανάγκη αυτή δημιούργησε μια σημαντική ευκαιρία: τη δημιουργία ενός κοινού, αξιόπιστου και εύχρηστου εργαλείου αξιολόγησης ESG για τις κυπριακές επιχειρήσεις –ανεξαρτήτως μεγέθους.
Το διατραπεζικό έργο Synesgy: Ένα κοινό εργαλείο για βιώσιμη ανάπτυξη
Απαντώντας σε αυτή την ανάγκη, η Artemis Credit Bureau, σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Τραπεζών Κύπρου, τα μέλη του και την ICAP CRIF A.E., εγκαινίασε το Διατραπεζικό Έργο Αξιολόγησης Επιχειρήσεων βάσει ESG, μέσω της παγκόσμιας ψηφιακής πλατφόρμας Synesgy.
Το Synesgy αποτελεί ένα διεθνές πρότυπο εργαλείο συλλογής και αξιολόγησης δεδομένων ESG, προσβάσιμο σε κάθε επιχείρηση. Μέσω ενός κοινού ερωτηματολογίου, οι εταιρείες μπορούν να αξιολογήσουν το επίπεδο βιωσιμότητάς τους και να λάβουν πιστοποιητικό ESG με συνολική βαθμολογία αλλά και επιμέρους δείκτες για τα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και διακυβερνητικά κριτήρια.
Οι εταιρείες στην Κύπρο μπορούν να ενημερωθούν μέσω της τράπεζάς τους για το Synesgy και να λάβουν πρόσκληση με ηλεκτρονικό μήνυμα (email) από την Artemis Credit Bureau, για συμμετοχή στην αξιολόγηση μέσω συνδέσμου στην πλατφόρμα Synesgy. Εναλλακτικά, μια εταιρεία μπορεί να επιλέξει μόνη της να εγγραφεί στην Synesgy και να συμπληρώσει το ανάλογο ερωτηματολόγιο με πληροφορίες σχετικά με τα κριτήρια ESG, μέσω της ιστοσελίδας: https://service.synesgy.com/cy.
Η διαδικασία είναι απλή, αλλά με ουσιαστικά αποτελέσματα. Μετά την αξιολόγηση, κάθε εταιρεία έχει πρόσβαση σε εργαλείο εκτίμησης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της, και λαμβάνει, πέραν του πιστοποιητικού ESG, εξατομικευμένο σχέδιο δράσης ESG που εντοπίζει τα αδύνατα σημεία και προτείνει συγκεκριμένες ενέργειες βελτίωσης –από την υιοθέτηση κώδικα δεοντολογίας έως δράσεις υπέρ της τοπικής κοινωνίας ή προγράμματα ευεξίας για τους εργαζομένους. Με τον τρόπο αυτό, η κάθε εταιρεία έχει καλύτερη εικόνα της έκθεσής της σε κινδύνους ESG καθώς και του βαθμού ετοιμότητάς της έναντι σε μη-χρηματοοικονομικούς κινδύνους. Ταυτόχρονα, εντοπίζει τα κενά ενώ έχει εισηγήσεις από το σχέδιο δράσης ESG για βελτίωση της απόδοσής της.
Ενθαρρυντικά τα πρώτα αποτελέσματα
Από την έναρξη του έργου, 1.991 κυπριακές επιχειρήσεις εκδήλωσαν ενδιαφέρον για συμμετοχή, εκ των οποίων 958 ενεγράφησαν στην πλατφόρμα Synesgy για αξιολόγηση. Από αυτές, 710 εταιρείες ολοκλήρωσαν πλήρως τη διαδικασία αξιολόγησης. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι περισσότερο από 70% των επιχειρήσεων που εγγράφηκαν προχώρησαν με συνέπεια στην αξιολόγησή τους, ένα ποσοστό που φανερώνει την αυξανόμενη ωριμότητα και δέσμευση των κυπριακών επιχειρήσεων απέναντι στα θέματα βιωσιμότητας.
Με τον τρόπο αυτό, το Synesgy δεν λειτουργεί απλώς ως εργαλείο συμμόρφωσης, αλλά ως μηχανισμός εκπαίδευσης και βελτίωσης της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων.
Σημαντικό είναι ότι μέσα από αυτή τη συνεργασία η Κύπρος καθίσταται μια από τις πρώτες χώρες στην ΕΕ που διαθέτουν διατραπεζικό σύστημα αξιολόγησης ESG, κάτι που ενισχύει τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα και τη συνοχή των δεδομένων σε όλη την αγορά.
Πολλαπλά οφέλη για τις επιχειρήσεις και την οικονομία
Η συμμετοχή των επιχειρήσεων στο έργο Synesgy δημιουργεί πολλαπλά οφέλη. Σε μια εποχή όπου οι εταιρείες αντιλαμβάνονται ότι, πέραν των κανονιστικών απαιτήσεων, η μετάβαση προς τη βιωσιμότητα είναι θέμα μακροπρόθεσμης βιώσιμης κερδοφορίας, η πιστοποίηση και σταδιακή βελτίωση στην αξιολόγηση ESG προσφέρει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις με υψηλή βαθμολογία. Οι πελάτες, τράπεζες αλλά και επενδυτές σταδιακά επιβραβεύουν αυτές τις πρακτικές, επειδή αναζητούν υπεύθυνους συνεργάτες, ενώ η χαμηλότερη έκθεση σε περιβαλλοντικούς και άλλους κινδύνους ESG ενισχύουν την ανθεκτικότητα της εταιρείας και βελτιώνουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Ταυτόχρονα, το εργαλείο βοηθά τις εταιρείες να κατανοήσουν πού υστερούν και να βελτιώσουν τις πολιτικές τους σε θέματα, όπως η ισότητα, η εκπαίδευση, η υγεία και η περιβαλλοντική διαχείριση, καθώς και να εντοπίσουν νέες ευκαιρίες βιώσιμης ανάπτυξης.
Παράλληλα, είναι εξίσου σημαντική η εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές τάσεις: οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις προετοιμάζονται εγκαίρως για τις μελλοντικές κανονιστικές υποχρεώσεις που θα επεκταθούν και σε αυτές.
Ο ρόλος των τραπεζών ως καταλύτης της αλλαγής
Οι τράπεζες δεν περιορίζονται στο να ζητούν δεδομένα ESG από τις επιχειρήσεις. Συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση οικοσυστημάτων βιωσιμότητας. Μέσα από την υποστήριξή τους στο έργο Synesgy, διευκολύνουν τη συλλογή αξιόπιστων πληροφοριών, μειώνουν το κόστος συμμόρφωσης για τις εταιρείες και δημιουργούν μια κοινή γλώσσα ESG για όλη την οικονομία.
Έτσι, ο τραπεζικός τομέας στην Κύπρο διαμορφώνει μια κουλτούρα βιώσιμης ανάπτυξης που δεν περιορίζεται σε εταιρικές εκθέσεις, αλλά μετατρέπεται σε πράξη, συνεργασία και πρόοδο.
Το ESG δεν αποτελεί πια επιλογή. Είναι η νέα βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί η χρηματοδότηση, η εταιρική φήμη και η οικονομική ανάπτυξη. Οι τράπεζες, με τη διπλή τους ιδιότητα ως οργανισμοί και ως χρηματοδότες, έχουν αναλάβει κεντρικό ρόλο στην πορεία αυτή.
Μέσω πρωτοβουλιών, όπως το διατραπεζικό έργο Synesgy, ενισχύουν τη διαφάνεια, βοηθούν τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν στα νέα ευρωπαϊκά δεδομένα και συμβάλλουν στην οικοδόμηση μιας πιο πράσινης, δίκαιης και ανθεκτικής κυπριακής οικονομίας.
*Επικεφαλής Ανάπτυξης Εργασιών και Φορολογικών Θεμάτων στον Σύνδεσμο Τραπεζών Κύπρου
Διαβάστε επίσης: Μ. Χριστοδουλίδης: Μονόδρομος η μετάβαση προς ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο