Συνέντευξη στον Αδάμο Αδάμου
Με νέα αύξηση αναμένεται να κλείσει το 2025 για τις εξαγωγές χαλλουμιού, με το μέλλον, ωστόσο, να μην εγγυάται συνέχιση αυτής της δυναμικής. Αντίθετα, όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Συνδέσμου Τυροκόμων Κύπρου, Μάριος Κωνσταντίνου σε συνέντευξή του στο Economy Today, οι εξαγωγές χαλλουμιού τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να σημειώσουν διψήφια μείωση της τάξης του 60% και το εθνικό μας προϊόν, να μετατραπεί σε είδος πολυτελείας στην ίδια τη χώρα που το «γέννησε». Για αποτροπή της αρνητικής αυτής εξέλιξης ο κ. Κωνσταντίνου θεωρεί ότι επιβάλλεται η τροποποίηση του φακέλου για το χαλλούμι ΠΟΠ, εξηγώντας περαιτέρω στη συνέντευξη που ακολουθεί γιατί ένα τέτοιο εγχείρημα δεν είναι τόσο δύσκολο όσο ακούγεται.
Οι εξαγωγές χαλλουμιού τα τελευταία λίγα χρόνια κινούνται έντονα ανοδικά. Εκτιμάτε ότι θα συνεχιστεί και φέτος η αύξηση;
Πράγματι, το χαλλούμι ΠΟΠ, χρόνο με τον χρόνο, ακολουθεί μια ανοδική πορεία. Η αύξηση φέτος αναμένεται να είναι της τάξεως του 7-8% σε όγκο. Ωστόσο, αυτό το γεγονός δεν είναι διόλου τυχαίο. Πιστώνεται στη σκληρή δουλειά, τις μακροχρόνιες προσπάθειες και τα μεθοδικά βήματα όλων των τυροκομείων της χώρας μας, που με όραμα κατάφεραν να αναδείξουν το χαλλούμι ως τον πιο άξιο πρεσβευτή της Κύπρου. Από τα προϊόντα που βρίσκονται στην κορυφή των εξαγωγικών μας προϊόντων, οφείλουμε να επισημάνουμε πως πρόκειται για το μόνο που είναι καθαρά κυπριακό, φτιαγμένο με πρώτες ύλες από τον τόπο μας, που προάγει την κυπριακή παράδοση, κουλτούρα και ιστορία.
Η συγκεκριμένη αύξηση οφείλεται στην κατοχύρωση του χαλλουμιού ως ΠΟΠ ή και σε άλλους παράγοντες;
Σαφώς, η κατοχύρωση προσέδωσε στο εθνικό μας προϊόν προστιθέμενη αξία, συμβάλλοντας ακόμα περισσότερο στη διεθνή εδραίωσή του. Και αυτό γιατί αναγνωρίστηκε επίσημα ως ένα αποκλειστικά κυπριακό προϊόν, προστατεύοντάς το από απομιμήσεις και παραποιήσεις -οι οποίες εύλογα αυξήθηκαν ένεκα της επιτυχίας του- προσφέροντας ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στα κυπριακά τυροκομεία. Η αύξηση όμως δεν οφείλεται αποκλειστικά σε αυτόν τον παράγοντα. Τα τυροκομεία του τόπου μας επενδύουν διαρκώς στην προώθηση του χαλλουμιού ΠΟΠ, συμμετέχουν σε διεθνείς εκθέσεις και αναπτύσσουν στρατηγικές συνεργασίες. Παράλληλα, ως άριστοι γνώστες της διεθνούς αγοράς, σε συνεργασία με το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας και τους εμπορικούς ακόλουθους στο εξωτερικό, εργάζονται εντατικά για την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για περαιτέρω ανάπτυξη του χαλλουμιού ΠΟΠ τόσο στις υφιστάμενες αγορές όσο και σε νέες, όπως είναι η Αμερική και η Μέση / Άπω Ανατολή. Διαχρονικό ζητούμενο, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς του, η προβολή και η εδραίωση της φήμης του διεθνώς. Μια εξωστρέφεια που στην τελική λειτουργεί ως κινητήριος μοχλός ανάπτυξης του χαλλουμιού ΠΟΠ.
Έχουν περάσει πάνω από τέσσερα χρόνια από την κατοχύρωση του χαλλουμιού ως ΠΟΠ, εντούτοις οι διαφωνίες σχετικά με τις ποσοστώσεις φαίνεται να συνεχίζονται, όπως και η έκδοση σχετικών διαταγμάτων που ανεβάζουν και κατεβάζουν τις εν λόγω ποσοστώσεις. Πώς κατά την άποψη σας μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα;
Να σημειώσουμε πως οι διαφωνίες σε σχέση με τις ποσοστώσεις αφορούν το μεικτό χαλλούμι ΠΟΠ, το οποίο είναι το κύριο εξαγώγιμο μας προϊόν. Πάγια θέση του Συνδέσμου Τυροκόμων Κύπρου είναι ότι η καταγραφή του αιγοπρόβειου γάλακτος καταδεικνύει τις πραγματικά διαθέσιμες ποσότητες και βάσει αυτών πρέπει να κινούμαστε για να διασφαλίσουμε τόσο τις υφιστάμενες εξαγωγές, όσο και την επιβίωση των μικρών τυροκομείων του τόπου μας που παράγουν αποκλειστικά προϊόντα με αιγοπρόβειο γάλα.
Η έναρξη λειτουργίας του λογισμικού καταμέτρησης του αιγοπρόβειου γάλακτος τον Οκτώβριο του 2024, αποτέλεσε ένα καθοριστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση -τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των εξαγωγών και την προστασία της θέσης του χαλλουμιού σε διεθνές επίπεδο. Έκτοτε, τα διατάγματα του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος εκδίδονται λαμβάνοντας υπόψη τις διαθέσιμες ποσότητες αιγοπρόβειου γάλακτος βάσει των μηνιαίων μετρήσεων, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός κλίματος ασφάλειας και σταθερότητας.
Σε αυτό το σημείο, οφείλουμε να πιστώσουμε το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης για τις στοχευμένες ενέργειές του, τηρώντας την προσωπική δέσμευση τόσο της Υπουργού δρος Μαρίας Παναγιώτου όσο και του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Χριστοδουλίδη για την προστασία του χαλλουμιού ΠΟΠ από κινδύνους που απειλούν τη φήμη και τη θέση του στην παγκόσμια αγορά. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η Επιτροπή Προστασίας για το Χαλλούμι, στην οποία συμμετέχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς υπό την προεδρία του προέδρου του ΚΕΒΕ, κ. Σταύρου Σταύρου. Με αυτόν τον τρόπο, καταφέραμε να διασφαλίσουμε την απρόσκοπτη παραγωγή, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η εμπορική συνέχεια του χαλλουμιού ΠΟΠ στις διεθνείς αγορές.
Αυτό που τονίζει επανειλημμένα ο Σύνδεσμός μας είναι ότι αποτελεί καθήκον όλων των εμπλεκόμενων φορέων στον τομέα του χαλλουμιού να εργαζόμαστε από κοινού, επιδεικνύοντας πάνω απ’ όλα ρεαλισμό και ευελιξία, έχοντας ως αποκλειστικό γνώμονά μας την εξαγωγική ανάπτυξη του εθνικού μας προϊόντος. Γιατί η επιτυχία δεν είναι δεδομένη. Χρειάζεται συνεχής προσπάθεια για να προστατεύσουμε αυτό το κεκτημένο, προστατεύοντας μαζί την παράδοση, τις θέσεις εργασίας στον κλάδο και την ίδια την οικονομία του τόπου μας.
Εκτιμάτε ότι ο στόχος για αύξηση της ποσόστωσης αιγοπρόβειου γάλακτος στο 51% στο μεικτό χαλλούμι ΠΟΠ, είναι εφικτός μέχρι το 2029;
Λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τα ποσοτικά δεδομένα του διαθέσιμου αιγοπρόβειου γάλακτος, σε περίπτωση εφαρμογής του Κανονισμού ΠΟΠ το 2029 χωρίς αλλαγή, θα οδηγηθούμε με μαθηματική ακρίβεια σε μείωση των εξαγωγών του εθνικού μας προϊόντος μέχρι και 60%. Παρά τις μακροχρόνιες προσπάθειες που γίνονται και τα εκατομμύρια κρατικών χορηγιών που έχουν επενδυθεί για αύξηση του διαθέσιμου αιγοπρόβειου γάλακτος, δυστυχώς, ο στόχος δεν επιτεύχθηκε.
Είναι ακριβώς για αυτό τον λόγο που οφείλουμε να εξετάσουμε εγκαίρως κατά πόσο είναι εφικτή η πλήρης εφαρμογή του Κανονισμού ΠΟΠ το 2029. Διότι σε αντίθεση με όσα λέγονται και γράφονται, είναι δυνατή –ίσως και επιβεβλημένη – η τροποποίηση του φακέλου για το χαλλούμι ΠΟΠ, έτσι ώστε να καθοριστεί μια νέα εφικτή και λογική ποσόστωση. Η καλύτερη απάντηση σε όσους διατείνονται ότι μια τέτοια αλλαγή δεν είναι επιτρεπτή, είναι πως έχουν γίνει 13 σημαντικές τροποποιήσεις στον φάκελο ΠΟΠ από το 2022 μέχρι σήμερα.
Αυτό που πρέπει να είναι ξεκάθαρο είναι πως εναπόκειται αποκλειστικά στην Κυπριακή Δημοκρατία να λάβει τις αποφάσεις της, με την ενεργή συμβολή και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με μοναδικό μέλημα το εθνικό συμφέρον.
Διαφορετικά, όχι μόνο δεν θα είμαστε σε θέση να αναπτύξουμε τις εξαγωγές, αλλά δεν θα μπορούμε να καλύψουμε τη σημερινή ζήτηση, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Αυτό σημαίνει πως, σε ένα όχι τόσο μακρινό μέλλον, το εθνικό μας προϊόν, με το οποίο μεγάλωσαν γενιές και γενιές, κινδυνεύει να μετατραπεί σε είδος πολυτελείας στην ίδια τη χώρα που το «γέννησε», το ανάπτυξε και το εξέλιξε.
Το τελευταίο διάστημα είδαμε αρκετές επενδύσεις στην Κύπρο από ελληνικές επιχειρήσεις στον κλάδο της Γαλακτοβιομηχανίας ποντάροντας στην εξαγωγική δυναμική του χαλλουμιού. Πώς αντιμετωπίζει ο Σύνδεσμος τις εν λόγω επενδύσεις και τον ανταγωνισμό που φαίνεται να μεγαλώνει;
Καταρχάς, να αναφέρουμε πως αυτές οι ελλαδικές επιχειρήσεις είναι μέλη του Συνδέσμου μας. Νοουμένου ότι τηρούνται οι κανονισμοί και οι προδιαγραφές που διέπουν τον κλάδο, όλοι είναι καλοδεχούμενοι. Ο ανταγωνισμός, στην προκειμένη, ευνοεί την εξέλιξη και την πρόοδο, με όλα τα τυροκομεία να μοιράζονται ένα κοινό όραμα: τη διεθνή αναγνώριση της αξίας των τυροκομικών μας προϊόντων, καθώς και την καθιέρωση του χαλλουμιού ως ένα παγκόσμιο τυρί.
Ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι του Συνδέσμου;
Ο Σύνδεσμος δημιουργήθηκε με σκοπό να επιλύει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες του κλάδου, συνδέοντας παράλληλα όλους τους τυροκόμους μεταξύ τους. Μέσα από τα 30 και πλέον χρόνια ενεργής παρουσίας και συντονισμένης δράσης, ο Σύνδεσμος έχει καταφέρει να συμβάλλει εποικοδομητικά στη βελτίωση του νομικού πλαισίου, καθώς θα αναδείξει την τυροκομία σε έναν σημαντικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, διαμορφώνουμε και εφαρμόζουμε πολιτικές και μέτρα που βελτιώνουν τον τρόπο λειτουργίας του κλάδου.
Ανάμεσα στους στόχους μας, περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: να μπορούμε να αγοράζουμε όλο το γάλα που παράγεται στη Δημοκρατία, να συνεχίσουμε να παράγουμε 45.000+ τόνους χαλλούμι ΠΟΠ και να φέρνουμε στην Κύπρο 325+ εκατομμύρια ευρώ συνάλλαγμα, συνεχίζοντας τη διείσδυσή του σε νέες αγορές. Επιπρόσθετα, να μην χαθεί ούτε μια θέση εργασίας όσων ασχολούνται με το χαλλούμι - από τη γεωργία, τις φάρμες, τα τυροκομεία και τις Υποστηρικτικές Υπηρεσίες του κλάδου (ζωοτροφές, φάρμακα, κτηνίατροι, ζωοτέχνες). Ο κυριότερος, εξ αυτών, είναι η προστασία και η διαφύλαξη του χαλλουμιού, καθώς και των εξαγωγών, προς όφελος του ίδιου του τόπου.
Υπάρχουν στοιχεία για τη συνεισφορά της γενικότερης τυροκομίας στην κυπριακή οικονομία;
Η τυροκομία από μια γεωργική και κτηνοτροφική δραστηριότητα, με κύρια βάση τα σπίτια των ντόπιων παραγωγών, μετεξελίχθηκε σε έναν καίριο πυλώνα της εγχώριας οικονομίας, με αξιοσημείωτη συνεισφορά στο κυπριακό ΑΕΠ, περίπου κατά 2%. Σήμερα, απασχολεί πέραν των 15.000 εργαζόμενων, με το χαλλούμι να αποτελεί δικαίως τον «λευκό χρυσό» της Κύπρου, με 41.000 και πλέον τόνους εξαγωγές ετησίως, σε περισσότερες από 50 χώρες και αξία πέραν των 325 εκατομμύριων, ενώ καταγράφονται πέραν των 550 εκατομμύριων πωλήσεις σε γαλακτοκομικά προϊόντα. Αυτό που παραμένει αναλλοίωτο με το πέρασμα των χρόνων, είναι ότι η τυροκομία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας της Κύπρου.
Διαβάστε επίσης: