Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποκάλυψε ότι η Ευρώπη αντικατέστησε τη ρωσική ενεργειακή εξάρτηση με νέα εξάρτηση από το LNG, αναζητώντας ακόμη βιώσιμη ενεργειακή ασφάλεια

Εκατό και πλέον ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια πραγματικότητα που αμφισβητεί τον πυρήνα της ενεργειακής στρατηγικής που υιοθέτησε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η προσπάθεια απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο και η στροφή προς το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) μπορεί να μείωσε έναν κίνδυνο, αλλά φαίνεται πως δημιούργησε έναν νέο.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα πρόσφατης ανάλυσης του Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA), η οποία εξετάζει τις επιπτώσεις που είχε για την ευρωπαϊκή αγορά η ουσιαστική διακοπή των εξαγωγών LNG από το Κατάρ εξαιτίας του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Η κρίση ανέδειξε τις δομικές αδυναμίες του σημερινού ενεργειακού μοντέλου της Ευρώπης και τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην πραγματική διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού.

Η ευρωπαϊκή ήπειρος βιώνει πλέον τη δεύτερη μεγάλη ενεργειακή αναταραχή μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια. Η πρώτη συνδέθηκε με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την κατάρρευση των παραδοσιακών ροών φυσικού αερίου το 2022. Η δεύτερη προέρχεται από τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στην παγκόσμια αγορά LNG.

Η απώλεια του Κατάρ και η στροφή σε νέους προμηθευτές
Η πρακτική αδυναμία του Κατάρ να εξάγει LNG προς την Ευρώπη οδήγησε σε σημαντικές ανακατατάξεις στις διεθνείς ενεργειακές ροές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, κατά την περίοδο Μαρτίου – Μαΐου 2026 οι εισαγωγές LNG της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυξήθηκαν από όλους τους βασικούς προμηθευτές εκτός του Κατάρ. Οι εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύθηκαν κατά 5%, από την Αλγερία κατά 11%, από τη Ρωσία κατά 25% και από τη Νορβηγία κατά 84% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.

Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα το αμερικανικό LNG να καλύπτει πλέον το 60% των συνολικών εισαγωγών LNG της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έναντι 56% την ίδια περίοδο του 2025.

Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η διαφοροποίηση των προμηθευτών δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει ενεργειακή ασφάλεια, όταν η Ευρώπη παραμένει βαθιά εξαρτημένη από τις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου και από γεωπολιτικές εξελίξεις που βρίσκονται εκτός του ελέγχου της.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αύξηση κατά 25% των εισαγωγών ρωσικού LNG. Παρά τις πολιτικές που υιοθετήθηκαν τα τελευταία χρόνια για τον περιορισμό της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα, σημαντικές ποσότητες ρωσικού φυσικού αερίου εξακολουθούν να καταλήγουν στην ευρωπαϊκή αγορά, αποδεικνύοντας ότι η πλήρης απεξάρτηση παραμένει δύσκολη υπόθεση.

Η Ευρώπη ακολούθησε διαφορετικούς δρόμους

Η κρίση ανέδειξε επίσης τις σημαντικές διαφοροποιήσεις που υπάρχουν μεταξύ των κρατών όσον αφορά τη διαχείριση της ενεργειακής ασφάλειας.

Ορισμένες χώρες επέλεξαν να αυξήσουν τις εισαγωγές LNG για να προστατεύσουν τον εφοδιασμό τους, ενώ άλλες κινήθηκαν προς την κατεύθυνση της μείωσης της εξάρτησης από το καύσιμο.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήταν η Γερμανία. Μετά την απώλεια του ρωσικού αερίου τα προηγούμενα χρόνια, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αύξησε τις εισαγωγές LNG κατά 72% σε ετήσια βάση το διάστημα Μαρτίου – Μαΐου, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο μεταξύ όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στον αντίποδα, η Γαλλία περιόρισε τις εισαγωγές LNG κατά 23%, επιλέγοντας διαφορετική στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης.

Αντίστοιχα, το Ηνωμένο Βασίλειο επιχείρησε να περιορίσει τη συνολική εξάρτησή του από το LNG. Οι εισαγωγές υποχώρησαν κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ το μερίδιο του αμερικανικού LNG μειώθηκε στο 63% από 67%.

Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψαν μείωση περίπου 3% στις εισαγωγές LNG από τον Μάρτιο μέχρι σήμερα, γεγονός που δείχνει ότι αρχίζουν να διαμορφώνονται διαφορετικές στρατηγικές απέναντι στον ρόλο του φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα.

Το μεγάλο μάθημα της νέας ενεργειακής κρίσης

Η ανάλυση του IEEFA καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τελευταίες εκατό ημέρες αποτέλεσαν μια σημαντική δοκιμασία για το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα τόσο τις αντοχές όσο και τις αδυναμίες του.

Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη κατάφερε να αποφύγει σοβαρές ελλείψεις φυσικού αερίου, παρά το γεγονός ότι έχασε την πρόσβαση σε έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως. Από την άλλη, η ανάγκη αύξησης των εισαγωγών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και άλλες χώρες απέδειξε ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην αντικατάσταση ενός προμηθευτή από έναν άλλο.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η μακροπρόθεσμη θωράκιση της Ευρώπης θα εξαρτηθεί κυρίως από τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου και από την επιτάχυνση επενδύσεων σε τεχνολογίες που περιορίζουν την έκθεση στις διεθνείς αγορές καυσίμων.

Οι καθαρές πηγές ενέργειας στο επίκεντρο

Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική αξία.

Η επέκταση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας, οι επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, ο εξηλεκτρισμός της βιομηχανίας και των μεταφορών, καθώς και η ενίσχυση των ενεργειακών δικτύων θεωρούνται πλέον κρίσιμες προϋποθέσεις για τη μείωση της ευρωπαϊκής ευαλωτότητας.

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν δεν ανέδειξε μόνο τους γεωπολιτικούς κινδύνους της Μέσης Ανατολής. Ανέδειξε επίσης ότι τέσσερα χρόνια μετά την ουκρανική κρίση, η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητά ένα πραγματικά βιώσιμο μοντέλο ενεργειακής ασφάλειας, το οποίο θα βασίζεται λιγότερο στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου και περισσότερο σε εγχώριες, καθαρές και σταθερές πηγές ενέργειας.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ανάσα στις αγορές και πτώση στο πετρέλαιο μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, αλλά το risk premium παραμένει