Offcanvas
Offcanvas
Το χρέος έχει καταγράψει εκρηκτική ανοδική πορεία σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία - Ο ρόλος των πληθωριστικών πιέσεων, των επιτοκίων και του γεωπολιτικού κατακερματισμού
Το αυξανόμενο βάρος του δημόσιου χρέους, οι επίμονες πιέσεις πληθωρισμού και οι εντεινόμενες γεωπολιτικές αναταράξεις αναζωπυρώνουν τις ανησυχίες ότι οι μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες ενδέχεται να οδεύουν προς μια ευρύτερη κρίση στην αγορά κρατικών ομολόγων, σύμφωνα με τον Ντέσμοντ Λάχμαν.
Ο Λάχμαν, πρώην στέλεχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που σήμερα εργάζεται στο American Enterprise Institute, προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ορισμένες χώρες της Ευρώπης και η Ιαπωνία καθίστανται ταυτόχρονα ευάλωτες σε αντίδραση των επενδυτών, καθώς τα ελλείμματα διευρύνονται και το κόστος δανεισμού αυξάνεται.
«Αυτό φαίνεται να θέτει τη χώρα σε κίνδυνο για μια κρίση στην αγορά κρατικών ομολόγων, σε περίπτωση που οι ξένοι αρχίσουν να πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να ξεφύγουν από το πρόβλημα του χρέους τους μέσω του πληθωρισμού ή ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν περαιτέρω τη χρηματοοικονομική πολιτική ως όπλο», δήλωσε ο Λάχμαν.
Η προειδοποίησή του έλαβε χώρα τη στιγμή που οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων ήδη δείχνουν σημάδια πίεσης. Την περασμένη εβδομάδα, οι αποδόσεις των 30ετών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου ανέβηκαν πάνω από το 5% για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν ένα χρόνο, αντανακλώντας την αυξανόμενη ανησυχία για τον πληθωρισμό, τα επίμονα δημοσιονομικά ελλείμματα και την πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να αναγκαστούν να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι είχαν προηγουμένως προβλέψει οι επενδυτές.
Η άνοδος των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων έχει σημασία επειδή αυξάνει το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την οικονομία, από τις υποθήκες και τα εταιρικά δάνεια έως και τη χρηματοδότηση της ίδιας της κυβέρνησης. Ο Λάχμαν πιστεύει ότι η κατάσταση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη λόγω της τεράστιας κλίμακας της ξένης ιδιοκτησίας του αμερικανικού δημόσιου χρέους.
Οι ξένοι επενδυτές κατέχουν σήμερα περίπου 8,5 τρισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου, δημιουργώντας αυτό που ο ίδιος θεωρεί ως πιθανή ευπάθεια, εάν οι ξένοι κάτοχοι αρχίσουν να αμφιβάλλουν για τη δημοσιονομική πορεία της Ουάσινγκτον ή ανησυχήσουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να μειώσουν το βάρος του χρέους τους μέσω του πληθωρισμού ή της χρηματοοικονομικής πίεσης.
Αυτές οι ανησυχίες εκτυλίσσονται σε ένα πλαίσιο αυξανόμενου γεωπολιτικού κατακερματισμού. Χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία έχουν ήδη μειώσει τα τελευταία χρόνια μέρος της έκθεσής τους σε ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου, ενώ πολλές κυβερνήσεις διερευνούν όλο και περισσότερο εναλλακτικές λύσεις στα χρηματοπιστωτικά συστήματα που βασίζονται στο δολάριο, εν μέσω ανησυχιών για κυρώσεις και την αυξανόμενη χρήση χρηματοπιστωτικών περιορισμών ως γεωπολιτικών εργαλείων.
Η τελευταία ανησυχία που περιβάλλει τις αγορές ομολόγων ενισχύεται από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν και τον αντίκτυπό της στις παγκόσμιες τιμές της ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί τους τελευταίους μήνες, καθώς η αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ διακόπτει τις ναυτιλιακές διαδρομές και εντείνει τους φόβους για παρατεταμένους περιορισμούς στην προσφορά. Τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη κινδυνεύουν να τροφοδοτήσουν ευρύτερο πληθωρισμό στις ανεπτυγμένες οικονομίες, σε μια εποχή που οι κεντρικές τράπεζες ήλπιζαν ότι οι πιέσεις στις τιμές άρχιζαν να μετριάζονται.
Αρκετά μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν πρόσφατα εκφράσει ανησυχίες σχετικά με μια πιθανή επιστροφή σε ένα περιβάλλον διαρθρωτικά υψηλότερου πληθωρισμού. Αναλυτές της JPMorgan Chase προειδοποίησαν πρόσφατα ότι ο επίμονος πληθωρισμός θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τόσο τις αγορές μετοχών όσο και τις αγορές ομολόγων, συγκρίνοντας την κατάσταση με την πληθωριστική αναταραχή της δεκαετίας του 1970, όταν οι επενδυτές σε ομόλογα υπέστησαν χρόνια ζημιών καθώς τα επιτόκια ανέβαιναν απότομα.
Ωστόσο, σε αντίθεση με προηγούμενους κύκλους, οι κυβερνήσεις εισέρχονται τώρα σε αυτή την περίοδο φέρνοντας ιστορικά υψηλό χρέος που συσσωρεύτηκε μετά από χρόνια εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων, δαπανών τόνωσης της οικονομίας κατά την πανδημία και επέκτασης της βιομηχανικής πολιτικής.
Αυτός ο συνδυασμός δημιουργεί μια δύσκολη ισορροπία. Εάν ο πληθωρισμός παραμείνει υψηλός, οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να χρειαστεί να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα, αυξάνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους για κυβερνήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν μεγάλα ελλείμματα. Ωστόσο, η πρόωρη μείωση των επιτοκίων θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στις αγορές κρατικών ομολόγων.
Ο Λάχμαν υποστηρίζει ότι η Ευρώπη ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη. Κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010, οι φόβοι των επενδυτών επικεντρώνονταν σε μεγάλο βαθμό στις μικρότερες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας. Σήμερα, οι ανησυχίες μετατοπίζονται όλο και περισσότερο προς πολύ μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Σύμφωνα με τον Λάχμαν και οι τρεις χώρες έχουν πλέον δείκτες χρέους προς ΑΕΠ άνω του 100%, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα που υπερβαίνουν το 5% του ΑΕΠ.
«Τρεις από τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης πνίγονται στο χρέος», είπε. «Ενώ το 2010 η κρίση χρέους της Ευρωζώνης επικεντρώνονταν στην Πορτογαλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Ισπανία, σήμερα είναι η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο για τις οποίες πρέπει να ανησυχούμε».
Αυτός ο συνδυασμός γίνεται πιο προβληματικός σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων, επειδή οι κυβερνήσεις πρέπει να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος που λήγει με σημαντικά πιο ακριβό κόστος δανεισμού. Η ανησυχία δεν αφορά απλώς το μέγεθος του χρέους, αλλά την ταχύτητα με την οποία τα ίδια τα έξοδα από τόκους ενδέχεται να αρχίσουν να καταβροχθίζουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Στη Βρετανία, οι δημοσιονομικές πιέσεις έχουν ενταθεί μετά από χρόνια χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας, αυξημένου δανεισμού και επαναλαμβανόμενων οικονομικών κλυδωνισμών που συνδέονται με τις αγορές ενέργειας και τις διαταραχές στο εμπόριο. Η Γαλλία έχει επίσης αντιμετωπίσει αυξανόμενη κριτική από επενδυτές και οίκους αξιολόγησης σχετικά με τα επίπεδα δαπανών και την πολιτική αντίσταση στα μέτρα δημοσιονομικής σύσφιξης. Η Ιταλία παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω του τεράστιου χρέους της και της διαρθρωτικά αργής οικονομικής ανάπτυξης.
Εν τω μεταξύ, η Ιαπωνία αποτελεί ίσως την πιο ακραία περίπτωση παγκοσμίως. Το βάρος του δημόσιου χρέους της έχει ανέλθει σε περίπου 230% του ΑΕΠ, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στον ανεπτυγμένο κόσμο.
Η ευρύτερη ανησυχία είναι ότι οι αγορές κρατικών ομολόγων γίνονται όλο και πιο αλληλένδετες, σε μια εποχή που οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται ταυτόχρονα σε πολλές μεγάλες οικονομίες. Ένα sell-off σε μια μεγάλη αγορά κρατικών ομολόγων θα μπορούσε γρήγορα να επεκταθεί και σε άλλες μέσω των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των αγορών συναλλάγματος και της τοποθέτησης των επενδυτών.
Ο κίνδυνος αυτός είναι ιδιαίτερα έντονος, καθώς τα κρατικά ομόλογα λειτουργούν παραδοσιακά ως θεμέλιο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και αντιμετωπίζονται ευρέως ως περιουσιακά στοιχεία ασφαλούς καταφυγίου. Εάν οι επενδυτές αρχίσουν να απαιτούν σημαντικά υψηλότερες αποζημιώσεις για να διατηρήσουν κρατικό χρέος, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ραγδαία αυξανόμενο κόστος αναχρηματοδότησης, ενώ οι ευρύτερες χρηματοπιστωτικές αγορές θα βιώσουν μεταβλητότητα.
Η κατάσταση εξελίσσεται επίσης καθώς οι κεντρικές τράπεζες αποσύρονται σταδιακά από τα χρόνια μαζικών αγορών ομολόγων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης.
Η προειδοποίηση του Λάχμαν τελικά υποδεικνύει ένα βαθύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ανεπτυγμένες οικονομίες: πολλές κυβερνήσεις δημιούργησαν δημοσιονομικά μοντέλα με βάση την υπόθεση ότι το κόστος δανεισμού θα παρέμενε μόνιμα χαμηλό. Ο συνδυασμός πληθωριστικών κλυδωνισμών, γεωπολιτικoύ κατακερματισμού, γήρανσης του πληθυσμού, ενεργειακής ανασφάλειας και αυξανόμενων αμυντικών δαπανών αμφισβητεί πλέον ταυτόχρονα αυτή την υπόθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και την Ιαπωνία.
Πηγή: newmoney.gr
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
