Ο Τάσος Γιασεμίδης αναλύει στο Economy Today τους τέσσερις διαύλους μέσα από τους οποίους η διεθνής αστάθεια μπορεί να μεταφερθεί στην Κύπρο και τις κινήσεις που απαιτούνται για την προστασία της κυπριακής οικονομίας.

Του Ξένιου Μεσαρίτη

Τέσσερα παράλληλα διεθνή μέτωπα μπορούν να μεταφέρουν νέες πιέσεις στην κυπριακή οικονομία. Το ενεργειακό κόστος, ο κίνδυνος ενός εμπορικού πολέμου υπηρεσιών μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, η ρυθμιστική αβεβαιότητα για τις πολυεθνικές και η επιβράδυνση της γερμανικής οικονομίας.

Μιλώντας στο Economy Today, ο οικονομολόγος Τάσος Γιασεμίδης προειδοποιεί ότι το κρίσιμο ζήτημα για μια μικρή και ανοικτή οικονομία όπως η κυπριακή δεν είναι μόνο η ένταση κάθε απειλής ξεχωριστά, αλλά το ενδεχόμενο να εκδηλωθούν ταυτόχρονα πιέσεις από διαφορετικές κατευθύνσεις.

«Συνδυάζοντας το ενεργειακό σοκ, την απειλή δασμών σε βάρος των ψηφιακών υπηρεσιών, την υπόθεση Google και την επιβράδυνση της γερμανικής οικονομίας, η εικόνα που προκύπτει για μια μικρή, ανοιχτή οικονομία όπως η κυπριακή είναι εικόνα πολλαπλής, ταυτόχρονης έκθεσης σε κινδύνους και όχι ενός μεμονωμένου προβλήματος», επισημαίνει.

Το διεθνές σκηνικό πίσω από την προειδοποίηση

Η ανάλυση διατυπώνεται ενώ η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με το μεγαλύτερο σοκ στην προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Το Brent ξεπέρασε πρόσφατα τα 100 δολάρια το βαρέλι, προτού υποχωρήσει γύρω στα 96 δολάρια, με την αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ να διατηρεί ανοικτό τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων.

Την ίδια ώρα, το πρόστιμο των €890 εκατ. που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Google αναζωπύρωσε την εμπορική αντιπαράθεση ΗΠΑ–ΕΕ. Στο ήδη φορτισμένο περιβάλλον προστίθεται η επιδείνωση της γερμανικής οικονομίας, με τις αυξημένες επιχειρηματικές πτωχεύσεις και τις περικοπές θέσεων εργασίας στη βιομηχανία να ενισχύουν την αβεβαιότητα για τις προοπτικές της Ευρωζώνης.

Η πρώτη πίεση περνά από την ενέργεια

Για την Κύπρο, η ενέργεια αποτελεί τον πιο άμεσο δίαυλο μετάδοσης της διεθνούς κρίσης. «Η Κύπρος παραμένει ενεργειακά απομονωμένη νησιωτική οικονομία, εξαρτημένη σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα για την ηλεκτροπαραγωγή, χωρίς ακόμη πλήρη διασύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο», αναφέρει ο Τάσος Γιασεμίδης.

Μια παρατεταμένη άνοδος του Brent θα μεταφερόταν στο κόστος του ηλεκτρισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πυροδοτώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνοντας την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Οι συνέπειες δεν θα περιορίζονταν στους λογαριασμούς ρεύματος, αλλά θα περνούσαν στις μεταφορές, στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και στον τουρισμό.

Μπροστά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, κ. Γιασεμίδης υπογραμμίζει την ανάγκη προετοιμασίας, διαχωρίζοντας όμως τη στοχευμένη παρέμβαση από την οριζόντια επιδότηση.

«Η κυβέρνηση οφείλει να έχει έτοιμο σχέδιο στοχευμένης στήριξης ευάλωτων καταναλωτών, χωρίς όμως να επαναλάβει τα γενικευμένα, δημοσιονομικά δαπανηρά μέτρα στήριξης της ενεργειακής κρίσης του 2022», σημειώνει στο Economy Today.

Όταν ο εμπορικός πόλεμος «χτυπά» τις υπηρεσίες

Το δεύτερο μέτωπο αφορά μια πιθανή κλιμάκωση της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–ΕΕ από τα αγαθά στις υπηρεσίες. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς η οικονομία της στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επαγγελματικές και νομικές υπηρεσίες, στη ναυτιλία, στα επενδυτικά κεφάλαια και στην τεχνολογία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει πλέον το Anti-Coercion Instrument, το αποκαλούμενο «μπαζούκα», το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απάντηση σε προσπάθειες οικονομικού εξαναγκασμού. Το εργαλείο επιτρέπει, μεταξύ άλλων, περιορισμούς στις ψηφιακές υπηρεσίες, στις άμεσες ξένες επενδύσεις, στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και στην πρόσβαση ξένων εταιρειών σε δημόσιες συμβάσεις.

Μια ενδεχόμενη ενεργοποίησή του απέναντι στις ΗΠΑ θα μπορούσε να επηρεάσει αμερικανικούς τεχνολογικούς ομίλους, αλλά και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο ως περιφερειακά κέντρα εξυπηρέτησης πολυεθνικών εταιρειών.

«Η κυπριακή κυβέρνηση πρέπει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις Βρυξέλλες και να διασφαλίσει ότι τυχόν μέτρα σχεδιάζονται με πρόνοια για τις μικρότερες οικονομίες που φιλοξενούν τέτοιες δραστηριότητες», τονίζει ο Τάσος Γιασεμίδης.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από αμερικανικές ψηφιακές υποδομές, από τις υπηρεσίες cloud μέχρι τα λειτουργικά συστήματα. Επομένως, μια γενικευμένη απάντηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δίκοπο μαχαίρι, πλήττοντας όχι μόνο τις αμερικανικές εταιρείες, αλλά και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που βασίζονται στις υπηρεσίες τους.

Η αβεβαιότητα διαχέεται στις επενδυτικές αποφάσεις

Το τρίτο μέτωπο δεν αφορά τόσο την άμεση λειτουργία επιχειρήσεων που βρίσκονται ήδη στην Κύπρο, αλλά τις μελλοντικές αποφάσεις πολυεθνικών εταιρειών που εξετάζουν τη χώρα ως τόπο εγκατάστασης.

«Η ρυθμιστική αβεβαιότητα σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να επηρεάσει επενδυτικές αποφάσεις πολυεθνικών που εξετάζουν την Κύπρο ως τόπο εγκατάστασης, ιδίως αν οι ΗΠΑ αρχίσουν να συνδέουν ρητά τη φορολογική και κανονιστική μεταχείριση αμερικανικών εταιρειών σε κάθε κράτος-μέλος με τη μελλοντική δασμολογική του μεταχείριση», αναφέρει.

Για την Κύπρο, η οποία επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακού κέντρου τεχνολογίας και διεθνών υπηρεσιών, μια παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας θα μπορούσε να επηρεάσει αποφάσεις για νέες εγκαταστάσεις, μεταφορά δραστηριοτήτων και δημιουργία θέσεων εργασίας.

Το γερμανικό φρένο και η Κύπρος

Η γερμανική επιβράδυνση αποτελεί τον τέταρτο δίαυλο κινδύνου. Η Γερμανία παραμένει σημαντικός εμπορικός εταίρος της Κύπρου, αγορά τουριστικής ζήτησης και πηγή επενδυτικών κεφαλαίων προς την κυπριακή αγορά ακινήτων.

«Μια παρατεταμένη ύφεση στη γερμανική βιομηχανία, σε συνδυασμό με το ενεργειακό σοκ και την εμπορική αβεβαιότητα, ενισχύει τον κίνδυνο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής επιβράδυνσης που θα περιόριζε το δημοσιονομικό περιθώριο κάθε κράτους-μέλους, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, και θα αύξανε το κόστος δανεισμού αν η ΕΚΤ αναγκαστεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ασθενέστερη ανάπτυξη και επίμονο πληθωρισμό λόγω ενέργειας», μας υπογραμμίζει στο Economy Today.

Οι επιπτώσεις για την Κύπρο θα μπορούσαν να περάσουν μέσα από την τουριστική και επενδυτική ζήτηση, αλλά και μέσα από ένα περιβάλλον υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης για το κράτος, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Μέσα στην ίδια εικόνα καταγράφεται, πάντως, και μια αντίστροφη κίνηση. «Αρκετοί νέοι Γερμανοί επιχειρηματίες φαίνεται να εγκαθίστανται στην Κύπρο, Λεμεσό και Πάφο, μεταφέροντας και τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες στην Κύπρο, εκμεταλλευόμενοι το φορολογικό καθεστώς της χώρας», σημειώνει.

Οι τρεις κινήσεις που απαιτούνται

Απέναντι στα τέσσερα μέτωπα, ο Τάσος Γιασεμίδης εισηγείται τρεις βασικές γραμμές πολιτικής. Πρώτη είναι η διαφοροποίηση των πηγών τουριστικής, επενδυτικής και εμπορικής ζήτησης, ώστε η κυπριακή οικονομία να μην παραμένει υπερβολικά εξαρτημένη από μία αγορά ή εκτεθειμένη σε ένα συγκεκριμένο μέτωπο σύγκρουσης.

Δεύτερη είναι η διατήρηση επαρκών δημοσιονομικών «μαξιλαριών» και η επίδειξη σύνεσης στον δανεισμό, καθώς οι εξωτερικοί κλυδωνισμοί πολλαπλασιάζονται και δεν προέρχονται πλέον από μία μόνο πηγή.

Τρίτη είναι η στενή παρακολούθηση των εξελίξεων στο ενεργειακό, στο εμπορικό και στο κανονιστικό μέτωπο μέσω της συμμετοχής της Κύπρου στα ευρωπαϊκά όργανα. Η Λευκωσία πρέπει να γνωρίζει εγκαίρως τι συζητείται και να παρεμβαίνει πριν από τη λήψη αποφάσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν δυσανάλογα μια μικρή οικονομία, η οποία, όπως τονίζει ο Τάσος Γιασεμίδης, «δεν έχει τη δυνατότητα να απορροφήσει πολλαπλά ταυτόχρονα σοκ χωρίς σαφή στρατηγική».

Η ανάγκη για συνετή διαχείριση συναντά, ωστόσο, τις πιέσεις του πολιτικού κύκλου. «Πράγμα που ενδεχομένως να φαντάζει δύσκολο, λαμβάνοντας υπόψη ότι μπαίνουμε σιγά σιγά σε προεκλογική εποχή», επισημαίνει στο Economy Today.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η νέα έκρηξη του πετρελαίου απειλεί τσέπες και επιτόκια