Offcanvas
Offcanvas
Ο Κωνσταντίνος Καραγιώργης εξηγεί γιατί η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή θεωρεί επιτυχημένη την πλατφόρμα, πώς επηρεάζει τον ανταγωνισμό στις υπεραγορές και γιατί ο σημερινός καταναλωτής είναι πιο ενημερωμένος από ποτέ.
Συνέντευξη στη Βάσια Καττή
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα κυπριακά νοικοκυριά, η πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφόρηση για τις τιμές αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Τα τελευταία χρόνια, οι διαδοχικές κρίσεις, από την πανδημία και την ενεργειακή αναταραχή μέχρι τις γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρέασαν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, έχουν αλλάξει τόσο τη συμπεριφορά των καταναλωτών όσο και τον τρόπο λειτουργίας του λιανεμπορίου. Η σύγκριση τιμών, η αναζήτηση προσφορών και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας για χιλιάδες πολίτες που προσπαθούν να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή επενδύει στη διαφάνεια και την ενημέρωση, με βασικό εργαλείο την πλατφόρμα e-kalathi. Ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, μιλώντας στο Economy Today υποστηρίζει ότι η εφαρμογή έχει συμβάλει στην ενίσχυση του ανταγωνισμού και στην καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, ενώ αναλύει τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται στην αγορά λιανικού εμπορίου, τη νέα καταναλωτική συμπεριφορά, τις εξελίξεις στον κλάδο των υπεραγορών και τις προκλήσεις που φέρνει ο ψηφιακός μετασχηματισμός της αγοράς.
Νέα καταναλωτικά πρότυπα
Αν συγκρίνατε τον Κύπριο καταναλωτή του 2019 με εκείνον του 2026, ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που έχει συντελεστεί στις αγοραστικές του συνήθειες; Έχει γίνει πιο απαιτητικός, πιο προσεκτικός στις επιλογές του ή απλώς πιο πιεσμένος οικονομικά μετά την πανδημία και την παρατεταμένη περίοδο ακρίβειας;
Ο Κύπριος καταναλωτής του 2026 είναι σαφώς διαφορετικός από εκείνον του 2019. Μεταξύ 2019 και 2026, διαδοχικές παγκόσμιες κρίσεις αποσταθεροποίησαν την οικονομία και τις καταναλωτικές συνήθειες. Τα παρατεταμένα lockdowns της πανδημίας αποδιοργάνωσαν την εφοδιαστική αλυσίδα, ενώ η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία πυροδότησε μια οξύτατη ενεργειακή κρίση που συμπαρέσυρε το κόστος παραγωγής τροφίμων και βασικών αγαθών. Το εκρηκτικό αυτό σκηνικό ολοκληρώθηκε με την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, γεγονότα που εγκλώβισαν τον καταναλωτή σε μια διαρκή πληθωριστική πίεση. Ένεκα των γεγονότων που έχουν διαδραματιστεί την εν λόγω περίοδο, η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών έχει επηρεαστεί αρνητικά και αυτό σε συνδυασμό με το πιο ακριβό καλάθι του καταναλωτή επηρέασε σημαντικά την καταναλωτική συμπεριφορά. Ο σημερινός καταναλωτής είναι πιο ευαισθητοποιημένος, πιο προσεκτικός και πιο απαιτητικός στις αγορές του σε ό,τι αφορά τόσο την ποιότητα όσο και τις τιμές, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος σε εκπτώσεις και προσφορές καθώς επίσης και σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Επίσης, η αυξημένη πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία (online αγορές κατά τη διάρκεια της πανδημίας) τον έχει καταστήσει πιο απαιτητικό έναντι των επιχειρήσεων για παροχή ψηφιακών ευκολιών.
Επομένως, ο Κύπριος καταναλωτής του 2026 δεν είναι απλώς πιο πιεσμένος οικονομικά ένεκα του αυξημένου κόστους ζωής, αλλά και ένας καταναλωτής πιο ώριμος, που έχει προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες της αγοράς, λαμβάνει πιο συνειδητές αποφάσεις και διεκδικεί περισσότερο τα δικαιώματά του.
Η πρόκληση για τις επιχειρήσεις είναι να ανταποκριθούν σε αυτές τις αυξημένες προσδοκίες, ενώ για τις Αρμόδιες Αρχές η διασφάλιση συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας καθώς και διαφάνειας, υγιούς ανταγωνισμού και αποτελεσματικής προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών.
Η ευκολία έγινε το νέο ζητούμενο
Η κυπριακή αγορά λιανικού εμπορίου έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τόσο λόγω της τεχνολογίας όσο και λόγω των ανακατατάξεων στον κλάδο των υπεραγορών. Ποιες είναι οι σημαντικότερες αλλαγές που καταγράφει η Υπηρεσία σας και πώς επηρεάζουν τον καταναλωτή;
Η περίοδος της πανδημίας αποτέλεσε κομβικό σημείο για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κυπριακού λιανεμπορίου. Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τη στροφή στις αγορές μέσω διαδικτύου (online αγορές). Οι κυπριακές υπεραγορές επένδυσαν σε σύγχρονες πλατφόρμες και υποδομές διανομής (Logistics). Παράλληλα, η στρατηγική συμμαχία των υπεραγορών με δημοφιλείς πλατφόρμες ταχείας διανομής άλλαξε την αγοραστική συμπεριφορά, καθιερώνοντας τις εν λόγω αγορές από το σπίτι ιδιαίτερα δημοφιλείς.
Για τον καταναλωτή, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ευκολία και εξοικονόμηση χρόνου. Σήμερα, ο Κύπριος αγοραστής εμπιστεύεται όλο και περισσότερο το διαδίκτυο για διενέργεια αγορών. Ταυτόχρονα, τα παραδοσιακά φυλλάδια αντικαταστάθηκαν από κινητές εφαρμογές (apps), προσφέροντας προσωποποιημένες προσφορές. Η ευκολία έγινε το νέο ζητούμενο και οι επιχειρήσεις που πρωταγωνιστούν σήμερα είναι εκείνες που κατάφεραν να μεταφέρουν την αξιοπιστία του φυσικού τους καταστήματος στην οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου. Αυτές είναι και οι εταιρείες που θα πρωταγωνιστήσουν τα επόμενα χρόνια μέσα στο οξύ ανταγωνιστικό περιβάλλον, το οποίο όμως δεν διακρίνεται από μεγάλες ανακατατάξεις τουλάχιστον στο παρόν στάδιο.
Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή αφουγκραζόμενη τις σημερινές ανάγκες του Κύπρου καταναλωτή και με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, παροχής συνεχούς ενημέρωσης για τις τιμές βασικών καταναλωτικών αγαθών, παρέχει στον καταναλωτή, από τον Ιούνιο του 2025, ένα χρήσιμο και εύχρηστο ψηφιακό εργαλείο το «e-kalathi», με το οποίο μπορεί να ενημερώνεται ανά πάσα στιγμή για τις τιμές αγοράς, προσφορές καθώς και το κόστος καλαθιού του, πριν τη διενέργεια των αγορών του .
Το ekalathi πέτυχε απόλυτα τον σκοπό του
Ποιος είναι ο μέχρι σήμερα απολογισμός από τη λειτουργία του e-kalathi; Υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η πλατφόρμα ενίσχυσε τον ανταγωνισμό μεταξύ των υπεραγορών ή η επίδρασή της περιορίζεται απλώς στην ενημέρωση όσων τη χρησιμοποιούν;
Η ΥΠΚ θεωρεί ότι η πλατφόρμα πέτυχε απόλυτα τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε. Το ψηφιακό αυτό εργαλείο έχει συμβάλει στην ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά, της συνεχούς ενημέρωσης για τις τιμές βασικών αγαθών και στη συγκράτηση των τιμών μέσω της ενίσχυσης του υγιούς ανταγωνισμού. Πρόκειται για μια απλή, εύχρηστη και προσβάσιμη από υπολογιστή και όλα τα κινητά τηλέφωνα εφαρμογή, τόσο για συσκευές με λογισμικό σύστημα Android ή iOS καθώς και Η/Υ.
Η πλατφόρμα «e-kalathi» έχει διευκολύνει σημαντικά τους καταναλωτές, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να συγκρίνουν σε συνεχή βάση τις τιμές 476 βασικών προϊόντων μεταξύ διαφορετικών υπεραγορών. Παράλληλα, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή προβαίνει σε συνεχείς αναλύσεις των δεδομένων της ψηφιακής πλατφόρμας «e-kalathi», τις οποίες παρουσιάζει με ανακοινώσεις και δηλώσεις στα ΜΜΕ σε συστηματική βάση, με στόχο οι καταναλωτές να λαμβάνουν πιο άμεσες και ενημερωμένες αποφάσεις στις αγορές τους.
Σημειώνεται ότι η Υπηρεσία έχει προβεί πρόσφατα σε αναβάθμιση των παρεχόμενων λειτουργιών της πλατφόρμας, όπως η παροχή δυνατότητας στον χρήστη να μπορεί να παρακολουθεί μέσω γραφήματος την ιστορικότητα των τιμών ανά προϊόν/κατάστημα για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, τη δυνατότητα σάρωσης (scan) γραμμικών κωδικών προϊόντων και τον εντοπισμό υπεραγορών μέσω γεωγραφικής απεικόνισης με βάση τη διεύθυνσή του (gps).
Η ψηφιακή πλατφόρμα «e-kalathi» δεν αποτελεί μέτρο καταπολέμησης του πληθωρισμού ή της ακρίβειας που έχει δημιουργηθεί λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων, αλλά ένα ψηφιακό «όπλο» στα χέρια του ίδιου του καταναλωτή, ώστε να συγκρίνει τιμές σε πραγματικό χρόνο, να βρίσκει το φθηνότερο «καλάθι» και να κάνει την πιο συμφέρουσα επιλογή.
Από την ανάλυση και αξιολόγηση στοιχείων που η Υπηρεσία διενεργεί σε τακτική βάση, διαπιστώνεται ότι, παρόλο που εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές τιμών μεταξύ των υπεραγορών, η διαφορά στο συνολικό κόστος ενός «καλαθιού» κοινών προϊόντων μπορεί να ξεπερνά ακόμα και το 10% από τη φθηνότερη στην ακριβότερη υπεραγορά, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι καταναλωτές μετά από σχετική έρευνα μπορούν πράγματι να επιτύχουν ουσιαστική εξοικονόμηση χρημάτων στις αγορές τους. Διαπιστώνεται, επίσης, ότι, λόγω του έντονου ανταγωνισμού μεταξύ υπεραγορών, η κατάταξη της πιο ακριβής από την πιο φθηνή υπεραγορά αλλάζει ανά μήνα.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Θα θέλαμε επίσης να μας παραθέσετε κάποια ενδεικτικά στοιχεία για τη χρήση της πλατφόρμας. Πόσοι καταναλωτές έχουν βάλει τελικά στην καθημερινότητά τους το e-kalathi και ποια προϊόντα ή κατηγορίες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος;
Το ενδιαφέρον των καταναλωτών για την ψηφιακή πλατφόρμα «e-kalathi» παραμένει ιδιαίτερα ενθαρρυντικό, γεγονός που καταδεικνύει ότι η πλατφόρμα έχει αρχίσει να ενσωματώνεται στην καθημερινότητα ενός σημαντικού αριθμού πολιτών. Μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί περισσότερες από 12.000 λήψεις της εφαρμογής, γεγονός που αποτυπώνει την ευρεία διαθεσιμότητα και προσβασιμότητά της, ανεξαρτήτως λειτουργικού συστήματος (iOS και Android).
Σύμφωνα δε με τα στοιχεία της Υπηρεσίας, κατά τον τελευταίο μήνα, καταγράφηκαν πέραν των 35.000 προβολών (views) της ψηφιακής πλατφόρμας, γεγονός που υποδηλώνει σταθερή χρήση και επαναλαμβανόμενη επισκεψιμότητα. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι το εν λόγω εργαλείο εξελίσσεται σταδιακά σε ένα χρήσιμο εργαλείο για τον καταναλωτή, ενισχύοντας τη δυνατότητά του να λαμβάνει πιο ενημερωμένες αποφάσεις και να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα τον οικογενειακό του προϋπολογισμό μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων οικονομικών προκλήσεων.
Πέραν των αριθμητικών δεδομένων, ιδιαίτερη σημασία έχει το ότι η ψηφιακή πλατφόρμα έχει συμβάλει στη διαμόρφωση μιας νέας καταναλωτικής κουλτούρας, όπου η σύγκριση τιμών και η ενημερωμένη επιλογή αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα στη σύγχρονη εποχή.
Παραμένει ανταγωνιστική η αγορά
Το γεγονός ότι η αγορά των υπεραγορών συγκεντρώνεται πλέον σε λιγότερους και μεγαλύτερους παίκτες, μέσα από συνεχείς εξαγορές και συγχωνεύσεις, άλλαξε τον χάρτη του λιανεμπορίου. Αυτή η εξέλιξη βοήθησε τελικά τον ανταγωνισμό για να βλέπουμε καλύτερες τιμές στο ράφι ή απλώς μείωσε τις επιλογές του κόσμου και άφησε την αγορά στα χέρια λίγων;
Η Υπηρεσία δεν υιοθετεί τη θέση ότι η αγορά των υπεραγορών έχει συγκεντρωθεί σε λιγότερους και μεγαλύτερους παίκτες. Αντιθέτως, διαπιστώνεται οξύς ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλου αριθμού αλυσίδων υπεραγορών, 25 από τις οποίες είναι συνδεδεμένες στην πλατφόρμα «e-kalathi», καθώς και άλλες μικρότερες υπεραγορές. Οι οικονομίες κλίμακας αποκτούν ανταγωνιστικό ρόλο προς όφελος των καταναλωτών και οι μεγάλοι όμιλοι επενδύουν στην τεχνολογία και την καινοτομία. Πράγματι, υπήρξαν τα τελευταία χρόνια μεμονωμένες κινήσεις εξαγορών, οι οποίες έτυχαν έγκρισης από την αρμόδια Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού, όμως σε καμία περίπτωση δεν επέφεραν αλλαγή του χάρτη στο λιανικό εμπόριο, διατηρώντας την πολυμορφία της αγοράς. Η αγορά παραμένει ιδιαίτερα ανταγωνιστική, με τις επιχειρήσεις να διεκδικούν καθημερινά την προτίμηση του κοινού μέσω διαφημιστικών προσφορών.
Αυτό που ενδιαφέρει πρωτίστως την Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή είναι ο καταναλωτής να έχει πραγματικές επιλογές, πρόσβαση σε συνεχή πληροφόρηση και δυνατότητα εντοπισμού και επιλογής του φθηνότερου «καλαθιού» προϊόντων. Αυτό από μόνο του ασκεί καθημερινή πίεση στις επιχειρήσεις να παραμένουν ανταγωνιστικές.
Το λιανεμπόριο της επόμενης μέρας
Καθώς οι υπεραγορές αυτοματοποιούνται (ταμεία self-checkout, ψηφιακές ετικέτες), ποιες νέες προκλήσεις δημιουργούνται για την Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή όσον αφορά τους ελέγχους και τα δικαιώματα των πολιτών;
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός ανασυνθέτει εκ βάθρων τη δομή του σύγχρονου λιανεμπορίου. Η καθιέρωση των ταμείων αυτοεξυπηρέτησης (self-checkout) και των ηλεκτρονικών ετικετών υπόσχεται αυξημένη ταχύτητα συναλλαγών και περιορισμό του λειτουργικού κόστους για το επιχειρείν. Πίσω όμως από αυτή την αναπόφευκτη τεχνολογική αναβάθμιση των υπεραγορών, αναδύεται μια νέα πραγματικότητα. Η Υπηρεσία μας καλείται πλέον να επανασχεδιάσει τους ελεγκτικούς της μηχανισμούς, προσαρμόζοντάς τους στα ψηφιακά δεδομένα της εποχής και εντείνοντας τη συχνότητα των ελέγχων, ώστε να διασφαλίζεται η ταύτιση ανάμεσα στις τιμές των ραφιών και των ταμειακών συστημάτων.
Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση τη σημερινή σχέση του Κύπριου καταναλωτή με το καλάθι της υπεραγοράς, ποια θα ήταν αυτή;
Σήμερα ο Κύπριος καταναλωτής έχει περισσότερες επιλογές από ποτέ και μπορεί εύκολα να συγκρίνει προϊόντα, υπηρεσίες και τιμές. Δεν μένει πλέον πιστός σε μια συγκεκριμένη μάρκα ή επιχείρηση μόνο από συνήθεια, αλλά επιλέγει εκείνες που του προσφέρουν την καλύτερη ποιότητα στην πιο προσιτή τιμή. Ο ενημερωμένος καταναλωτής αναζητά αξία, διαφάνεια και πραγματικό όφελος για τα χρήματά του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
