Η ενεργειακή κρίση και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ ωθούν πολλές χώρες να επαναφέρουν λιγνίτη και άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή, δίνοντας προτεραιότητα στην ενεργειακή ασφάλεια έναντι των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων και της πράσινης μετάβασης

Η νέα ενεργειακή αναστάτωση που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή αρχίζει να μεταβάλλει ξανά τις παγκόσμιες ισορροπίες στην ηλεκτροπαραγωγή, οδηγώντας κυβερνήσεις και ενεργειακούς ομίλους σε επιλογές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολιτικά δύσκολες και περιβαλλοντικά απαράδεκτες. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ, που έχει διαταράξει τις ροές φυσικού αερίου και πετρελαίου, αναγκάζει πλέον αρκετές οικονομίες να εξετάζουν εκ νέου τη χρήση λιγνίτη και άνθρακα ως εργαλείων ενεργειακής άμυνας.

Η μεταστροφή αυτή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην παγκόσμια ενεργειακή πολιτική μετά την κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Παρά τις πολυετείς προσπάθειες απανθρακοποίησης και τις δεσμεύσεις για περιορισμό των εκπομπών, η ασφάλεια τροφοδοσίας επιστρέφει στο επίκεντρο των κυβερνητικών αποφάσεων.

Ο λιγνίτης και ο άνθρακας, καύσιμα που τα τελευταία χρόνια υποχωρούσαν σταδιακά λόγω της πράσινης μετάβασης, επανέρχονται τώρα ως εφεδρικές λύσεις για τη διατήρηση της ηλεκτροπαραγωγής και της ενεργειακής σταθερότητας.

Η πίεση στο φυσικό αέριο αλλάζει τις προτεραιότητες

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα δύο από τις βασικότερες πηγές ενέργειας για την παγκόσμια οικονομία: το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο. Καθώς οι αγορές φοβούνται νέες διακοπές τροφοδοσίας και περιορισμό των ροών LNG, οι τιμές παραμένουν υψηλές και η αβεβαιότητα αυξάνεται.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πολλές κυβερνήσεις στρέφονται σε καύσιμα που μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα και διαθέτουν ήδη ανεπτυγμένες υποδομές. Ο λιγνίτης και ο άνθρακας εμφανίζονται έτσι ως λύσεις έκτακτης ανάγκης, παρά το πολύ βαρύτερο περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

Η καύση άνθρακα εκπέμπει περίπου διπλάσιο διοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με το φυσικό αέριο, γεγονός που εντείνει τους φόβους ότι η νέα ενεργειακή κρίση μπορεί να επιβραδύνει ή και να εκτροχιάσει μέρος των διεθνών κλιματικών στόχων.

Παρά τις δεσμεύσεις για περιορισμό των ρύπων, η ενεργειακή ασφάλεια αποκτά ξανά απόλυτη προτεραιότητα. Οι επιπτώσεις της κρίσης δεν περιορίζονται πλέον μόνο στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά επηρεάζουν συνολικά τη δομή της διεθνούς αγοράς ηλεκτρισμού.

Η Ευρώπη αφήνει ανοιχτό το παράθυρο του άνθρακα

Στην Ευρώπη, αρκετές χώρες εξετάζουν ήδη σχέδια έκτακτης ανάγκης για το ενδεχόμενο παρατεταμένης ενεργειακής πίεσης.

Η Ιταλία έχει θέσει σε αυξημένη ετοιμότητα μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με λιγνίτη και άνθρακα, προετοιμαζόμενη για ένα πιθανό νέο σοκ στις τιμές ενέργειας ή στις προμήθειες φυσικού αερίου. Ήδη από την άνοιξη, το ιταλικό υπουργείο Ενέργειας είχε προειδοποιήσει ότι ορισμένες μονάδες άνθρακα μπορεί να επιστρέψουν σε λειτουργία εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επιδεινωθεί περαιτέρω. Η Ιταλία παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς περίπου το 40% του ενεργειακού της εφοδιασμού βασίζεται στο φυσικό αέριο. Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση αποφάσισε να μεταθέσει έως το 2038 την πλήρη κατάργηση των μονάδων άνθρακα.

Ανάλογες συζητήσεις έχουν ξεκινήσει και στη Γερμανία. Η κυβέρνηση άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο καθυστέρησης στο κλείσιμο συγκεκριμένων λιγνιτικών μονάδων, εφόσον η Ευρώπη αντιμετωπίσει σοβαρές ελλείψεις φυσικού αερίου τον επόμενο χειμώνα.

Η Ασία επιστρέφει ταχύτερα στον άνθρακα

Ακόμη πιο έντονη είναι η στροφή στην Ασία, όπου αρκετές οικονομίες δεν είχαν ποτέ εγκαταλείψει πλήρως την εξάρτηση από τον άνθρακα.

Η Ταϊβάν προχωρά ήδη στην επανεκκίνηση ανενεργών λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, ενώ η Νότια Κορέα αύξησε σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρισμού από άνθρακα μέσα στον τελευταίο μήνα.

Η αυξημένη ζήτηση επηρεάζει ήδη τις διεθνείς αγορές. Στο λιμάνι του Νιούκαστλ στην Αυστραλία, που αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για τις ασιατικές αγορές άνθρακα, οι spot τιμές έχουν αυξηθεί αισθητά από την έναρξη της νέας κρίσης.

Σε ορισμένες περιόδους της άνοιξης, οι τιμές ξεπέρασαν ακόμη και τα 140 δολάρια ανά μετρικό τόνο, αγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2024.

Παρά τη σημαντική άνοδο, πάντως, οι τιμές εξακολουθούν να βρίσκονται αρκετά χαμηλότερα από τα ιστορικά ρεκόρ που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Μια νέα υπενθύμιση της ενεργειακής ευαλωτότητας

Η σημερινή εικόνα θυμίζει έντονα όσα συνέβησαν μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, όταν πολλές χώρες αναγκάστηκαν να επιστρέψουν προσωρινά στον άνθρακα για να εξασφαλίσουν επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και βιομηχανία.

Τότε, η Ευρώπη είχε βρεθεί σε έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό για την εξασφάλιση φορτίων άνθρακα, προκαλώντας εκτόξευση τιμών και μεγάλες αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές.

Σήμερα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να οδηγήσει σε παρόμοιες εξελίξεις, με τις κυβερνήσεις να βάζουν ξανά την ενεργειακή ασφάλεια πάνω από τους κλιματικούς στόχους.

Η επιστροφή στον λιγνίτη και τον άνθρακα αναδεικνύει τελικά ένα βαθύτερο πρόβλημα της παγκόσμιας οικονομίας: παρά την πρόοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το διεθνές ενεργειακό σύστημα εξακολουθεί να παραμένει εξαιρετικά ευάλωτο στις γεωπολιτικές κρίσεις και στις διαταραχές των ορυκτών καυσίμων.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ενέργεια: Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν σχεδιάζουν ηλεκτρικό διάδρομο προς την Ευρώπη