Η απόφαση-σταθμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ζητήσει το «πάγωμα» της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur αλλάζει άρδην το σκηνικό, την ώρα που στην Κύπρο κορυφώνεται η αγωνία για το χαλλούμι. Παρά τις διαβεβαιώσεις του Υπουργείου Γεωργίας ότι ο πρωτογενής τομέας δεν απειλείται, το «φρένο» από τις Βρυξέλλες δίνει νέα τροφή στη συζήτηση για τις επιπτώσεις της συμφωνίας στους Κύπριους αγρότες.
Στο επίκεντρο της συζήτησης στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας βρέθηκαν οι έντονες ανησυχίες για τον ανταγωνισμό από τη Λατινική Αμερική, με την πρόσφατη ευρωπαϊκή εξέλιξη να ενισχύει τα επιχειρήματα όσων ζητούν επαναξιολόγηση της στάσης της Κύπρου.
«Δεν διεκδικήσαμε τα κυπριακά συμφέροντα»
Μιλώντας στο κρατικό ραδιόφωνο, ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας, Γιαννάκης Γαβριήλ, άσκησε δριμεία κριτική στη στάση της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η Κύπρος έδωσε τη συγκατάθεσή της χωρίς να προηγηθεί ουσιαστική μελέτη αντικτύπου. «Χωρίς καμία μελέτη αντικτύπου, η κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη πήρε την απόφαση να ψηφίσει υπέρ αυτής της συμφωνίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι ανησυχίες εντάθηκαν μετά τις τοποθετήσεις του Υπουργού Εμπορίου.
Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στο επιχείρημα ότι η συμφωνία θα περνούσε έτσι κι αλλιώς, ανεξάρτητα από τη στάση της Κύπρου. «Δεν είναι με αυτόν τον τρόπο που διεκδικείς τα κυπριακά συμφέροντα στην Ευρώπη», σχολίασε σχετικά και τόνισε ότι χωρίς αξιολόγηση των επιπτώσεων δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική διεκδίκηση μέτρων στήριξης για τους Κύπριους αγρότες.
Έμεινε εκτός το χαλλούμι
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο χαλλούμι, σημειώνοντας ότι δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των ευαίσθητων προϊόντων, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τον «λευκό χρυσό» της κυπριακής γεωργίας.
Όπως είπε, η δικαιολογία ότι το χαλλούμι κατοχυρώθηκε ως ΠΟΠ μετά την κατάρτιση του καταλόγου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, θέτοντας το ερώτημα αν η Κύπρος θα πρέπει να αναμένει νέα αναθεώρηση μετά από χρόνια για να διασφαλιστεί. «Θα περιμένουμε άλλα επτά χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας για να μπει το χαλλούμι;».
Ο κίνδυνος για τους καταναλωτές
Ο κ. Γαβριήλ προειδοποίησε ότι η συμφωνία εξυπηρετεί κυρίως μεγάλες πολυεθνικές και βαριές βιομηχανίες, ενώ η κυπριακή αγορά κινδυνεύει να κατακλυστεί από φθηνά γεωργικά προϊόντα αμφιβόλου ποιότητας. «Θα κατακλυστούμε με αμφιβόλου ποιότητας γεωργικά προϊόντα, πολύ πιο φτηνά από τα κυπριακά», σχολίασε.
Υπέδειξε ότι οι Κύπριοι παραγωγοί, με το αυξημένο κόστος παραγωγής σε ενέργεια, καύσιμα και εργασία, δεν θα μπορούν να ανταγωνιστούν τιμολογιακά προϊόντα από χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπου εξακολουθεί να επιτρέπεται η χρήση ουσιών και φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί εδώ και δεκαετίες στην Ευρώπη. «Η κυβέρνηση χωρίς διαβούλευση, χωρίς να κάνει μελέτη αντικτύπου, αποφάσισε για εμάς χωρίς εμάς», ανέφερε καταληκτικά.
Η θέση του Υπουργείου
Απαντώντας στις ανησυχίες, ο Γενικός Διευθυντής της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης του Υπουργείου, Ανδρέας Γρηγορίου, τόνισε ότι το Υπουργείο συμμετείχε ενεργά στον διάλογο για τη συμφωνία και ότι έχουν προβλεφθεί σημαντικές ασφαλιστικές δικλείδες.
«Η δική μας η άποψη είναι ότι θα υπάρξει όφελος για την οικονομία του τόπου και δεν θα τεθεί σε κίνδυνο ο πρωτογενής τομέας», ανέφερε, απαντώντας ευθέως στις αιχμές περί απουσίας μελέτης αντικτύπου. Όπως σημείωσε, «έγινε μελέτη από την Ευρωπαϊκή Ένωση», ενώ πρόσθεσε ότι η συγκεκριμένη συμφωνία «συζητείται και διαπραγματεύεται μεταξύ των χωρών εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια».
Όπως ανέφερε, έχει ήδη αποφασιστεί η μεταφορά €45 δισ. για την προγραμματική περίοδο 2028-2034, τα οποία θα αξιοποιηθούν για επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα, ενώ έχουν τεθεί ποσοστώσεις στις εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων, όπως το βοδινό κρέας, η ζάχαρη, το ρύζι, το μέλι και τα πουλερικά, ώστε να αποφευχθούν πιέσεις στις τιμές των ευρωπαϊκών και κυπριακών προϊόντων.
«Δεν ανοίξαμε τη στρόφιγγα»
Σε ό,τι αφορά τους φόβους για προϊόντα αμφιβόλου ποιότητας, ο κ. Γρηγορίου ξεκαθάρισε ότι όλα τα εισαγόμενα προϊόντα υποχρεούνται να πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, με ελέγχους για την ασφάλεια τροφίμων, τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και τα εργασιακά δικαιώματα.
«Να μην δίνουμε την εντύπωση ότι ανοίξαμε τη στρόφιγγα και θα γεμίσει η Ευρώπη με προϊόντα εις βάρος της δημόσιας υγείας», ανέφερε, ενώ σημείωσε ότι θα λειτουργεί επιτροπή παρακολούθησης της συμφωνίας, η οποία ανά εξάμηνο θα αξιολογεί την εφαρμογή της και θα εισηγείται διορθωτικά μέτρα εφόσον χρειαστεί.
Πώς προστατεύεται το χαλλούμι
Για το χαλλούμι, εξήγησε ότι ο κατάλογος των προϊόντων ΠΟΠ είχε κλείσει το 2019, πριν από την κατοχύρωσή του το 2021, προσθέτοντας ωστόσο ότι η συμφωνία προβλέπει τη δυνατότητα αναθεώρησης του παραρτήματος, χωρίς να μπορεί να προσδιοριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Υπογράμμισε επίσης ότι «χαλλούμι που διακινείται στην ΕΕ παράγεται μόνο στην Κύπρο» και ότι ούτως ή άλλως οι εν λόγω χώρες δεν περιλαμβάνονται σε αυτές στις οποίες παραδοσιακά εξάγουμε χαλλούμι. «Δεν κάναμε εξαγωγές στη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και στην Παραγουάη. Δεν δημιουργείται πρόβλημα. Οι εξαγωγές του χαλλουμιού είναι στην Ευρώπη, στο Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Αμερική», ξεκαθάρισε, ενώ σημείωσε η συμφωνία ανοίγει προοπτικές μελλοντικών εξαγωγών με μειωμένους δασμούς και στις εν λόγω χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Καταληκτικά, ο κ. Γρηγορίου χαρακτήρισε υπερβολικές τις ανησυχίες, διαβεβαιώνοντας, για άλλη μία φορά, ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο ο πρωτογενής τομέας και ότι η συμφωνία μπορεί να αποφέρει συνολικά οφέλη για την οικονομία του τόπου.
Η απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα
Χθες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να παραπέμψει τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur στο Δικαστήριο της ΕΕ για έλεγχο της νομικής της βάσης. Η απόφαση ελήφθη με οριακή πλειοψηφία (334 υπέρ, 324 κατά), εξέλιξη που θέτει σε άμεσο κίνδυνο την υλοποίηση του εμπορικού deal. Η παραπομπή στο Δικαστήριο μπορεί να καθυστερήσει τη διαδικασία έως και δύο χρόνια, με πολλούς ευρωβουλευτές να εκτιμούν ότι αυτό το χρονικό διάστημα ισοδυναμεί με οριστική απόρριψη της συμφωνίας στην πράξη.
Παρόλο που η Κομισιόν και τα κράτη-μέλη έχουν εγκρίνει τη συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει πλέον περιορισμένες επιλογές. Αν και θα μπορούσε θεωρητικά να την εφαρμόσει προσωρινά, μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε ρήξη στις σχέσεις της με το Ευρωκοινοβούλιο.
Για την Κύπρο, αυτή η εξέλιξη μπορεί να θεωρηθεί 'ευκαιρία' ώστε να επαναδιαπραγματευτεί την ένταξη του χαλλουμιού στα προστατευόμενα προϊόντα πριν η συμφωνία επανέλθει στο τραπέζι.
Διαβάστε επίσης: Με ελβετική χρηματοδότηση η εθνική στρατηγική ένταξης μεταναστών