Η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή ανεβάζει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενισχύοντας τα έσοδα της Ρωσίας και τη χρηματοδότηση του πολέμου

Η αναστάτωση στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, εξαιτίας της σύγκρουσης με το Ιράν, σε συνδυασμό με το άλμα στις διεθνείς τιμές ενέργειας, δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη Ρωσία, ώστε να ενισχύσει τα έσοδά της από τις εξαγωγές καυσίμων. Τα ενεργειακά έσοδα αποτελούν βασικό πυλώνα του ρωσικού προϋπολογισμού και σημαντικό μηχανισμό χρηματοδότησης της στρατιωτικής εκστρατείας της Μόσχας στην Ουκρανία.

Οι τιμές του ρωσικού εξαγόμενου πετρελαίου έχουν αυξηθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες. Από περίπου 40 δολάρια το βαρέλι τον Δεκέμβριο, η τιμή έχει φτάσει πλέον κοντά στα 62 δολάρια. Αρχικά η άνοδος τροφοδοτήθηκε από τις ανησυχίες για πιθανή κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, ενώ στη συνέχεια επιταχύνθηκε από τη δραστική μείωση της κυκλοφορίας δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.

Παρά τη σημαντική αυτή άνοδο, το ρωσικό αργό εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με μεγάλη έκπτωση σε σχέση με το Brent. Το διεθνές σημείο αναφοράς έχει εκτιναχθεί πάνω από τα 82 δολάρια το βαρέλι, από τα 72,87 δολάρια που ήταν η τιμή κλεισίματος την Παρασκευή πριν από την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν.

Παρ’ όλα αυτά, το ρωσικό πετρέλαιο βρίσκεται πλέον υψηλότερα από το επίπεδο των 59 δολαρίων ανά βαρέλι, που είχε χρησιμοποιήσει το ρωσικό υπουργείο Οικονομικών ως βασική παραδοχή στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026. Τα φορολογικά έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιστοιχούν έως και στο 30% των εσόδων του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της χώρας.

Την ίδια στιγμή, ενδεχόμενη διακοπή της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία LNG στη διεθνή αγορά. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και οι ρωσικές εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου θα μπορούσαν να γίνουν πιο περιζήτητες.

Η Μόσχα είχε βρεθεί πρόσφατα αντιμέτωπη με σημαντική πτώση στα ενεργειακά της έσοδα. Τον Ιανουάριο, τα κρατικά έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, φτάνοντας τα 393 δισεκατομμύρια ρούβλια, δηλαδή περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια. Την ίδια περίοδο το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτινάχθηκε στα 1,7 τρισεκατομμύρια ρούβλια — περίπου 21,8 δισεκατομμύρια δολάρια — καταγράφοντας το μεγαλύτερο μηνιαίο έλλειμμα που έχει σημειωθεί ποτέ, σύμφωνα με στοιχεία του ρωσικού υπουργείου Οικονομικών.

Η υποχώρηση των εσόδων οφειλόταν κυρίως στη χαμηλότερη διεθνή τιμή πετρελαίου, αλλά και στις μεγάλες εκπτώσεις που αναγκάστηκε να προσφέρει η Ρωσία λόγω των κυρώσεων που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων της. Παράλληλα, η Μόσχα συνεχίζει να προσπαθεί να διατηρήσει τις εξαγωγές της προς τους δύο μεγαλύτερους αγοραστές της, την Κίνα και την Ινδία, παρακάμπτοντας το ανώτατο όριο τιμών που έχει επιβάλει η Δύση και τις κυρώσεις που έχουν στοχοποιήσει δύο από τις μεγαλύτερες ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες, τη Lukoil και τη Rosneft.

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει ήδη προχωρήσει σε αυξήσεις φόρων αλλά και σε μεγαλύτερο δανεισμό από εγχώριες τράπεζες, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τα δημόσια οικονομικά, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει πλέον εισέλθει στο πέμπτο έτος.

Όπως επισημαίνει η Σιμόν Ταλιαπέτρα, ειδική σε θέματα ενέργειας στο think tank Bruegel, η ενεργειακή αναταραχή που συνδέεται με τη σύγκρουση λειτουργεί τελικά υπέρ της Ρωσίας. Όπως τονίζει, όσο αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου τόσο αυξάνονται και τα κρατικά έσοδα της Μόσχας, ενισχύοντας την οικονομική της δυνατότητα να χρηματοδοτεί τη στρατιωτική της προσπάθεια στην Ουκρανία.

Ανάλογη εκτίμηση διατυπώνει και η Αμένα Μπακρ από την εταιρεία αναλύσεων Kpler, η οποία θεωρεί ότι οι αναταράξεις στις προμήθειες πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή δημιουργούν ισχυρά κίνητρα για την Ινδία και την Κίνα να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την εξάρτησή τους από το ρωσικό πετρέλαιο.

Παράλληλα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη έχουν εκτιναχθεί, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορέσει να τηρήσει το σχέδιό της να τερματίσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού LNG έως το 2027. Η εξέλιξη αυτή ξυπνά μνήμες από την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν η Ρωσία περιόρισε δραστικά τις ροές φυσικού αερίου μέσω αγωγών προς την Ευρώπη λόγω του πολέμου.

Καθοριστικός παράγοντας για την πορεία των τιμών θα είναι το πόσο θα παραμείνει περιορισμένη η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με την Αλεξάντρα Προκόπενκο από το Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο.

Σε περίπτωση ταχείας αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης, οι τιμές του Brent θα μπορούσαν να επιστρέψουν κοντά στα 65 δολάρια το βαρέλι, κάτι που — όπως σημειώνει — δεν θα άλλαζε ουσιαστικά τη δημοσιονομική εικόνα της Ρωσίας εάν η άνοδος αποδεικνυόταν προσωρινή. Ένα διαφορετικό σενάριο, στο οποίο μέρος της ναυτιλιακής δραστηριότητας θα επανέλθει και το πετρέλαιο θα σταθεροποιηθεί γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι, θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα μια περιορισμένη δημοσιονομική ανάσα, ανάλογα με τη διάρκεια των υψηλών τιμών.

Σε ένα πιο ακραίο ενδεχόμενο, εάν ιρανικές επιθέσεις προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε διυλιστήρια και αγωγούς και η διαταραχή στις ενεργειακές ροές παραταθεί, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτιναχθεί ακόμη και στα 108 δολάρια το βαρέλι. Ένα τέτοιο σενάριο θα επιτάχυνε τον πληθωρισμό διεθνώς και θα μπορούσε να φέρει την Ευρώπη στα όρια της ύφεσης, ενώ θα δημιουργούσε τις μεγαλύτερες οικονομικές απολαβές για τη Ρωσία.

Ακόμη και μια σχετικά σύντομη διακοπή λίγων εβδομάδων στις ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να πυροδοτήσει πιέσεις μέσα στην Ευρώπη για αναστολή των σχεδίων πλήρους απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού LNG.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Χρυσός: Πτώση καθώς το ράλι του πετρελαίου ενισχύει τους φόβους για υψηλότερα επιτόκια