Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν δοκιμάζει την παγκόσμια οικονομία, με τη Handelsblatt να αναφέρει τρία πιθανά σενάρια να επηρεάζουν ενέργεια, πληθωρισμό, ανάπτυξη στην Ευρώπη και τη σταθερότητα των αγορών

Ο κόσμος βρίσκεται σε αναταραχή: οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβαρδίζουν το Ιράν , το οποίο αντεπιτίθεται. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή οικονομία δεν έχει ακόμη επηρεαστεί πλήρως από τη νέα γεωπολιτική κατάσταση. Δεν υπάρχει όμως, καμία εγγύηση ότι αυτό δεν θα συμβεί όσο παρατείνεται η σύγκρουση.

Ο οικονομικός αντίκτυπος του πολέμου είναι περίπλοκος και θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα, ανάλογα με την πρόοδο των μαχών και τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων. «Όλα αυτά είναι δύσκολο να προβλεφθούν», δήλωσε στην Handelsblatt ο Γκάμπριελ Φέλμπερμαϊρ, διευθυντής του Αυστριακού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (WIFO).

Για την αξιολόγηση των οικονομικών συνεπειών, είναι επομένως χρήσιμο να εξεταστούν διαφορετικά σενάρια. Η Handelsblatt έχει αναλύσει σχετικές μελέτες και έχει μιλήσει με ειδικούς. Το εύρος των επιπτώσεων ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το σενάριο.

Σενάριο 1: Ένα σχετικά γρήγορο τέλος

Στο πρώτο σενάριο, οι μάχες θα διαρκέσουν για λίγο και τα αντίποινα του Ιράν δεν θα προκαλέσουν μεγάλες ζημιές στο εξωτερικό. Στη συνέχεια, υπάρχουν μόνο σποραδικές αψιμαχίες ή κατάπαυση του πυρός, ενώ εντός του Ιράν, η μελλοντική κατεύθυνση της χώρας παραμένει ασαφής προς το παρόν.

Σε αυτήν την περίπτωση, ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία θα ήταν ελάχιστος. «Οι άμεσες επιπτώσεις είναι διαχειρίσιμες και ο όγκος των συναλλαγών με το Ιράν είναι χαμηλός», δήλωσε στην Handelsblatt ο Moritz Schularick, πρόεδρος του Ινστιτούτου Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία. Στην πραγματικότητα, η Ευρώπη και το Ιράν έχουν ανταλλάξει ελάχιστα αγαθά εδώ και πολλά χρόνια, μετά τις ολοένα και αυστηρότερες κυρώσεις κατά της χώρας.

Ακόμη και τα πρόσφατα προβλήματα που προκλήθηκαν από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν θα άφηναν σχεδόν καμία μόνιμη ζημιά. «Αν ο πόλεμος είχε διαρκέσει μόνο λίγες εβδομάδες, η οικονομία αυτής της χώρας θα είχε ουσιαστικά επηρεαστεί», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank, Γιεργκ Κράμερ.

Το στενό μήκους 167 χιλιομέτρων στα ανοικτά των ακτών του Ιράν αποτελεί σημαντική εμπορική οδό. Περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου διέρχονται από αυτό καθημερινά. Η διαδρομή αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Επιπλέον, περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG διέρχεται από το πέρασμα.

Δεν αναμένονται ελλείψεις εφοδιασμού στην Ευρώπη ως αποτέλεσμα του κλεισίματος, εξήγησε η Ομοσπονδιακή Υπουργός Οικονομικών Καταρίνα Ράιχε την Κυριακή στο ARD: «Οι κύριες πηγές εφοδιασμού μας δεν προέρχονται από εκεί». Ο Carsten Brzeski, επικεφαλής οικονομολόγος της ING Germany , δεν αναμένει παρατεταμένο κλείσιμο: «Θα υπάρξουν διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ, αλλά όχι σοβαρές διακοπές, επίσης επειδή οι εξαγωγές πετρελαίου της Τεχεράνης προς την Κίνα εξαρτώνται από αυτό».

Οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της θα μπορούσαν επίσης να είναι περιορισμένες. Το Ιράν προμηθεύει περίπου το 2,5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Σύμφωνα με τον Φέλμπερμαϊρ, η απώλεια αυτού του όγκου θα προκαλούσε αύξηση των τιμών κατά 12,5%. «Εάν οι παραγωγοί σε άλλες περιοχές του κόσμου μπορέσουν να επεκτείνουν την προσφορά τους, τότε η επίδραση στις τιμές θα είναι φυσικά μικρότερη», εξηγεί ο Βιεννέζος οικονομολόγος. Οι χώρες του ΟΠΕΚ είχαν ήδη αποφασίσει την Κυριακή να αυξήσουν ελαφρώς την παραγωγή τους.

Σενάριο 2: Πολύμηνες μάχες

Στο δεύτερο σενάριο, ο πόλεμος επεκτείνεται τόσο σε περιφερειακό όσο και σε χρονικό επίπεδο. Περισσότερα εμπλεκόμενα μέρη εμπλέκονται στη σύγκρουση και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μόνιμα αδιάβατα. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή το βράδυ ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να διαρκέσει έως και τέσσερις ή πέντε εβδομάδες. Ωστόσο, είναι επίσης πιθανό να διαρκέσει για αρκετούς μήνες.

Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Κιέλου και του Πανεπιστημίου του Τύμπιγκεν σε αυτήν την περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα έπρεπε να δεχτεί απώλειες προστιθέμενης αξίας περίπου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Το ένα τρίτο αυτού του ποσού θα αποδιδόταν στις επιπτώσεις στο ίδιο το Ιράν, το υπόλοιπο στις τιμές της ενέργειας, οι οποίες θα παρέμεναν μόνιμα υψηλότερες, καθώς και στην πολιτική αστάθεια και αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές παγκοσμίως.

«Για να υπάρξουν μεγαλύτερες επιπτώσεις ή κίνδυνοι ύφεσης, τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να καταστουν αδιάβατα για μεγάλο χρονικό διάστημα και οι τιμές του πετρελαίου θα πρέπει να αυξηθούν απότομα αναλόγως», εξηγεί ο Schularick. Η ετήσια ζημιά των 300 δισεκατομμυρίων ευρώ θα υλοποιηθεί μόνο σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, που θα περιλαμβάνει χερσαίες μάχες.

Η Ευρώπη δεν θα πρέπει να αναμένει ελλείψεις πετρελαίου ή υγροποιημένου φυσικού αερίου ακόμη και σε αυτό το σενάριο. Ωστόσο, οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον πληθωρισμό και να βλάψουν σημαντικά την οικονομία, εκτιμά η Commerzbank. Η πιθανότητα ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη να αυξηθεί κατά 1% κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, που θα διαρκέσει αρκετούς μήνες θα μπορούσε να θέσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε δίλημμα.

Ενώ ο συνολικός πληθωρισμός έχει μειωθεί σημαντικά, η συνεχής πίεση των τιμών στον τομέα των υπηρεσιών δεν έχει ακόμη φτάσει στο τέλος της. Ωστόσο, οι ασθενείς προοπτικές ανάπτυξης στην Ευρωζώνη, που επιβαρύνονται περαιτέρω από τις δασμολογικές πολιτικές των ΗΠΑ, συνηγορούν κατά της αύξησης του βασικού επιτοκίου, η οποία θα περιόριζε τον πληθωρισμό.

Παρά την αντίδραση του ΟΠΕΚ, δεν είναι βέβαιο ότι άλλες χώρες παραγωγής πετρελαίου θα μετριάσουν μόνιμα τις αυξήσεις των τιμών. Αντιθέτως, οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά περισσότερο, προειδοποιεί ο Φέλμπερμαϊρ, επειδή μια μείωση της παραγωγής θα ήταν επίσης δυνατή σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης.

Πρώτη περίπτωση: Μετά από μια ιρανική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος, η Σαουδική Αραβία έκλεισε το σημαντικό διυλιστήριο Ras Tanura τη Δευτέρα. Με χωρητικότητα 550.000 βαρελιών την ημέρα, η εγκατάσταση είναι μία από τις μεγαλύτερες στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τον Φέλμπερμαϊρ, η αντίδραση των τιμών θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη εάν μειωνόταν η παραγωγική ικανότητα LNG. Ενώ η Γερμανία εισάγει πολύ λίγο υγροποιημένο φυσικό αέριο που θα έπρεπε να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ, εάν το φυσικό αέριο γίνει σπανιότερο παγκοσμίως, οι τιμές για παραδόσεις από χώρες όπως οι ΗΠΑ θα αυξάνονταν επίσης, βλάπτοντας τη γερμανική οικονομία.

Σενάριο 3: Αλλαγή καθεστώτος

Σε αυτό το σενάριο, ο πόλεμος θα πυροδοτούσε μια θεμελιώδη πολιτική αλλαγή στο Ιράν, η χώρα θα επανεντασσόταν στις παγκόσμιες οικονομικές δομές και οι κυρώσεις θα άρονταν.

Μια πρόσφατη μελέτη του WIFOΗ έδειξε ότι η απλή άρση των κυρώσεων της ΕΕ θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ του Ιράν κατά περισσότερο από 80%. Η Γερμανία και η ΕΕ θα δουν αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,3 έως 0,4% – κάτι που θα μεταφραζόταν σε περίπου 15 δισ. ευρώ σε πρόσθετο οικονομικό προϊόν για τη Γερμανία. Η Γερμανία θα ωφελούνταν κυρίως από τις εξαγωγές προς το Ιράν στους τομείς του χαρτιού, των πλαστικών, των μετάλλων και των χημικών.

Οι επιπτώσεις θα ήταν σημαντικά μεγαλύτερες εάν το Ιράν ήταν σε θέση να αυξήσει την παραγωγικότητά του ως αποτέλεσμα της απελευθέρωσης και έτσι να καλύψει τη διαφορά με χώρες όπως η Τουρκία ή η Νότια Κορέα. Σύμφωνα με τη μελέτη, το ΑΕΠ του Ιράν θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 240% έως 388%, και τα οφέλη για τη Γερμανία και την ΕΕ θα ήταν επίσης σημαντικά υψηλότερα.

Επιπλέον, η επανένταξη του Ιράν θα μείωνε την αστάθεια των τιμών ενέργειας. Η αποκατάσταση της παραγωγικής ικανότητας στα επίπεδα πριν από το 1979 θα μπορούσε να μειώσει τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου κατά 6%-15%. Και: Το Ιράν θα μπορούσε να εισέλθει στην αγορά LNG και να διασφαλίσει μόνιμα χαμηλές τιμές φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Κ. Λετυμπιώτης: Δεν έκλεισε ούτε μια στιγμή ο εναέριος χώρος της Κύπρου