Η Ε.Ε. αναζητεί κοινό βηματισμό εν μέσω οικονομικών και γεωπολιτικών πιέσεων – Τι συζητήθηκε για τον προϋπολογισμό, την ενέργεια, την Ουκρανία, τις εμπορικές σχέσεις με την Κίνα και το μεταναστευτικό

Οι ηγέτες της ΕΕ έκλεισαν τη σύνοδο στις Βρυξέλλες χωρίς συμφωνία για τον προϋπολογισμό και με την ατζέντα  να περιλαμβάνει την στήριξη της Ουκρανίας, συγκρούσεις τα ενεργειακά, τη μετανάστευση αλλά νέα μέτρα εμπορικής άμυνας κατά της Κίνας.

Στη διάρκεια της διήμερης Συνόδου Κορυφής, την Πέμπτη και την Παρασκευή στις Βρυξέλλες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες υποδέχθηκαν θερμά τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Αναζητείται συμβιβασμός για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Την Πέμπτη, οι ηγέτες συζήτησαν εκτενώς το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF)

Από τις συζητήσεις προέκυψε ότι το διαπραγματευτικό πλαίσιο που παρουσίασε η ιρλανδική προεδρία πριν από λίγες ημέρες, το οποίο προέβλεπε περικοπές ύψους 141 δισ. ευρώ προκειμένου να ικανοποιηθούν οι χώρες που ζητούν περιορισμό των δαπανών, δεν αποτελεί πλέον βάση των διαπραγματεύσεων.

Τη συνέχεια των διαπραγματεύσεων αναλαμβάνει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος αναμένεται να παρουσιάσει νέα συμβιβαστική πρόταση τις επόμενες εβδομάδες.

Ο ίδιος υπογράμμισε την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε. έως το τέλος του έτους.

Διαφωνίες για την ενέργεια και το σύστημα εμπορίας ρύπων

Την Πέμπτη, οι ηγέτες είχαν μία ατελείωτη συζήτηση για την ενέργεια. 

Η ομάδα του Βίσεγκραντ (V4 – Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία) και η Ιταλία ζήτησαν να τροποποιηθούν τα συμπεράσματα της συνόδου ώστε να καλείται η Επιτροπή να προτείνει νέα μέτρα για να περιοριστούν οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και να επανεξεταστεί το προτεινόμενο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS).

Η V4, η Ιταλία και, σε μικρότερο βαθμό, η Ελλάδα ηγήθηκαν αυτής της προσπάθειας επειδή αντιμετωπίζουν μερικά από τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη στην Ευρώπη.

Η απόπειρα να ανοίξει ξανά το ETS προκάλεσε την αντίδραση της Φινλανδία, της Δανία και της Σουηδία καθώς το σύστημα υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να πληρώνουν για τις εκπομπές τους και ενθαρρύνει τις επενδύσεις στη βιωσιμότητα.

Ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις, αντίθετα, εξαπέλυσε επίθεση στον φόρο άνθρακα, κατηγορώντας τον ότι καταστρέφει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Πέντε παρεμβάσεις της Κομισιόν για την ενέργεια

H Πρόεδρος της Κομισιόν στη διάσκεψη Τύπου ανέφερε ότι «δεν υπάρχει μαγική λύση για την ενέργεια» και παρουσίασε δέσμη πέντε παρεμβάσεων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ σε διάστημα τεσσάρων μηνών, η επέκταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, η αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο και η ενίσχυση των κοινών ευρωπαϊκών ενεργειακών αγορών.

Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, η Κομισιόν επανέλαβε τη δέσμευσή της για μετάβαση σε προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, με έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές και την πυρηνική ενέργεια.

Ο Ζελένσκι ζήτησε επιπλέον 70 δισ. ευρώ από την Ε.Ε.

Η σφοδρή αντιπαράθεση μεταξύ του Ζελένσκι και του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ κυριάρχησε στη δεύτερη ημέρα της συνόδου.

Οι ηγέτες παρατάχθηκαν στο πλευρό του Ζελένσκι και υποσχέθηκαν να διατηρήσουν τις κυρώσεις όσο η Ρωσία συνεχίζει την πλήρους κλίμακας εισβολή της. Καταδίκασαν επίσης τη συμφωνία για ντίζελ που έκλεισε ο Τραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, παρότι ο Βούλγαρος πρωθυπουργός διαφοροποιήθηκε για να τη στηρίξει.

Απευθυνόμενος στους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Ζελένσκι ζήτησε πρόσθετη χρηματοδοτική και στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος, προκειμένου η Ουκρανία να μπορέσει να ανταποκριθεί στην κλιμάκωση της ρωσικής επιθετικότητας.

Το αίτημα ανατρέπει τα σχέδια της Ένωσης, που προέβλεπαν ότι το δάνειο των 90 δισ. ευρώ του περασμένου έτους θα κάλυπτε τόσο το 2026 όσο και το 2027. 

Από την πλευρά τους, οι ηγέτες της Ε.Ε. ανέθεσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών του Κιέβου.

Νέα μέτρα εμπορικής άμυνας έναντι της Κίνας

Την ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων εμπορικής άμυνας της Ε.Ε. απέναντι στην Κίνα υπογράμμισαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ζητώντας από την Κομισιόν να προετοιμάσει νέα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων ποσοστώσεων και δασμών, για την προστασία ευρωπαϊκών βιομηχανιών, κυρίως στους τομείς των χημικών και των μηχανημάτων. Στο επίκεντρο βρέθηκε το αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα της Ε.Ε. με την Κίνα, το οποίο ανήλθε σε περίπου 360 δισ. ευρώ το 2025.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έκανε λόγο για ενότητα μεταξύ των κρατών μελών ως προς την ανάγκη διαφοροποίησης των εμπορικών σχέσεων και ενίσχυσης των μηχανισμών προστασίας της ευρωπαϊκής αγοράς. Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι η Κίνα παραμένει σημαντικός εταίρος, αλλά οι εμπορικές σχέσεις πρέπει να είναι δίκαιες, ισορροπημένες και αμοιβαία επωφελείς.

Η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει τον Δεκέμβριο την πρωτοβουλία «Diversify EU», με στόχο τη μείωση της εξάρτησης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από κρίσιμους προμηθευτές, καθώς και μηχανισμό αλληλεγγύης για κράτη μέλη που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εμπορικά αντίμετρα. Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία νέου μηχανισμού ταχύτερης αντίδρασης σε εμπορικές στρεβλώσεις, με τη φον ντερ Λάιεν να διευκρινίζει ότι προτεραιότητα της Ε.Ε. παραμένει ο διάλογος και όχι η εμπορική αντιπαράθεση.

Μεταναστευτικό

Τέλος όσον αφορά τη μετανάστευση, οι ηγέτες εμφανίστηκαν ανοιχτοί σε πολλές από τις ιδέες της πρόσφατης επιστολής της φον ντερ Λάιεν, μεταξύ άλλων για το νέο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης. «Υπάρχουν διαφορετικά πολιτικά οράματα», παραδέχθηκε, ο Κόστα σε δηλώσεις του μετά το πέρας της Συνόδου, προσθέτοντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεχίσει τη δουλειά, «λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινές ευρωπαϊκές λύσεις οδηγούν σε κοινά ευρωπαϊκά αποτελέσματα».

Η Κομισιόν θέτει τρεις προτεραιότητες: πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου, ενίσχυση της διαχείρισης και προστασίας των εξωτερικών συνόρων με ενίσχυση της Frontex, και καλύτερη προετοιμασία για κρίσεις. Για τέτοιες καταστάσεις είπε ότι χρειάζεται «εργαλείο έκτακτης ανάγκης», και η Κομισιόν θα προτείνει νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων πριν το τέλος του έτους.

Σχετικά με το αίτημα της Δανής Μέττε Φρέντρικσεν Πρωθυπουργού να εμπλακεί η Κομισιόν στην περίπτωση της Ισπανίας και της νομιμοποίησης μεταναστών, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «οι αποφάσεις για τη νομιμοποίηση παράτυπων μεταναστών είναι εθνική αρμοδιότητα», αλλά «όπως και άλλες εθνικές αποφάσεις, μπορεί να έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο», γι' αυτό «ο συντονισμός και η στενή συνεργασία στον χώρο Σένγκεν είναι σημαντικά».

Όπως τόνισε, το Συμβούλιο διαθέτει ήδη μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών για εθνικές αποφάσεις με διασυνοριακές επιπτώσεις  και μπορεί να ενισχυθεί.

*Με πληροφορίες από ΑΠΕ και Euronews.