Ακόμη και με άμεση εκεχειρία, οι αγορές ενέργειας θα παραμείνουν ελλειμματικές για μήνες, με τις καθυστερήσεις σε παραγωγή, μεταφορά και διύλιση να διατηρούν υψηλές τιμές

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διανύει πλέον την τέταρτη εβδομάδα του. Για κάθε ημέρα που οι ιρανικές επιθέσεις σε πλοία κρατούν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και LNG παραμένει εγκλωβισμένο. Καθημερινά, οι traders αναθεωρούν προς τα πάνω τις εκτιμήσεις για την απώλεια προσφοράς μέσα στο έτος — και μαζί ανεβαίνουν και οι τιμές. Το Brent, που βρίσκεται πάνω από 110 δολάρια το βαρέλι, είναι κατά 54% ακριβότερο σε σχέση με πριν την έναρξη των εχθροπραξιών, ενώ οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν εκτιναχθεί κατά 85%.

Ο λόγος που οι τιμές δεν έχουν εκτοξευθεί ακόμη περισσότερο είναι ότι οι επενδυτές εκτιμούν πως οι ροές θα αποκατασταθούν σύντομα. Σύμφωνα με τη Société Generale, τα στοιχήματα που «ποντάρουν» σε πτώση τιμών υπερτερούν εκείνων που προβλέπουν άνοδο για παραδόσεις από τον Ιούλιο και μετά. Αν ληφθούν υπόψη οι καθυστερήσεις στις μεταφορές, οι αγορές προεξοφλούν επιστροφή στην κανονικότητα έως τον Μάιο.

Για να αξιολογήσει αυτές τις προσδοκίες, ο Economist υπολόγισε πόσο θα διαρκούσε η εξομάλυνση αν ο πόλεμος σταματούσε σήμερα. Ακόμη και αν το Ιράν υποχωρούσε στο τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ στις 21 Μαρτίου να ανοίξει τα Στενά εντός 48 ωρών —κάτι εξαιρετικά αβέβαιο— οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα παρέμεναν ελλειμματικές για μήνες, επιβαρύνοντας την παγκόσμια οικονομία.

Για να επανέλθουν οι αγορές ενέργειας σε ισορροπία μετά το άνοιγμα των Στενών, απαιτούνται τρία βασικά βήματα:

–Πρώτον, οι παραγωγοί του Κόλπου πρέπει να επαναφέρουν την παραγωγή στα προπολεμικά επίπεδα

–Δεύτερον, τα πλοία να μεταφέρουν αυτή την παραγωγή στα διυλιστήρια του εξωτερικού

-Και τρίτον, τα διυλιστήρια να τη μετατρέψουν σε καύσιμα. Κάθε στάδιο αυτής της αλυσίδας απαιτεί χρόνο.

Ξεκινώντας από την παραγωγή: αδυνατώντας να εξάγουν και αντιμετωπίζοντας περιορισμούς αποθήκευσης, οι χώρες του Κόλπου έχουν ήδη μειώσει την παραγωγή τους κατά 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή περίπου 10% της παγκόσμιας παραγωγής και 40% των προπολεμικών επιπέδων τους. Για να επανέλθει αυτή η παραγωγή, απαιτείται έλεγχος των εγκαταστάσεων, αποκατάσταση μπλοκαρισμένων αγωγών και σταδιακή επανεκκίνηση των γεωτρήσεων, ώστε να μην προκληθούν ζημιές στα κοιτάσματα. Παράλληλα, πρέπει να τεθούν ξανά σε λειτουργία διαχωριστές, συμπιεστές και μονάδες επεξεργασίας.

Αν και οι χώρες του OPEC είναι εξοικειωμένες με αυξομειώσεις παραγωγής σε σύντομο χρόνο, οι πρόσφατες περικοπές είναι πιο απότομες και βαθιές από κάθε προηγούμενη εμπειρία. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πλήρης επαναφορά θα απαιτήσει από δύο έως τέσσερις εβδομάδες.

Στο φυσικό αέριο, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη. Το Ras Laffan του Κατάρ, που καλύπτει σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG, παραμένει κλειστό από τις 2 Μαρτίου μετά από επίθεση με drone. Επιπλέον, πρόσφατο πυραυλικό πλήγμα κατέστρεψε δύο από τις 14 μονάδες υγροποίησης, μειώνοντας σημαντικά την παραγωγική ικανότητα. Οι επισκευές θα διαρκέσουν 3 έως 5 χρόνια, ενώ ακόμη και οι λιγότερο πληγείσες εγκαταστάσεις χρειάζονται εβδομάδες για να επανεκκινήσουν.

Πέρα από τις επισκευές, απαιτείται και ειδική διαδικασία απομάκρυνσης υγρασίας από τον εξοπλισμό, ώστε να αποφευχθούν ρωγμές κατά την ψύξη στους -160°C. Αν αυτή η διαδικασία γίνει βιαστικά, υπάρχει κίνδυνος σοβαρών ζημιών. Σύμφωνα με ειδικούς, η πλήρης επαναφορά μπορεί να διαρκέσει έως επτά εβδομάδες.

Ακολουθεί η ναυτιλία. Ακόμη και σε περίπτωση εκεχειρίας, οι κυβερνήτες των περίπου 480 πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο θα περιμένουν ημέρες χωρίς επιθέσεις πριν επιχειρήσουν έξοδο. Θεωρητικά, η εκκένωση της συσσώρευσης θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε δύο εβδομάδες. Ωστόσο, στην πράξη, λίγα πλοία θα είναι πρόθυμα να επιστρέψουν άμεσα, καθώς οι επιθέσεις έχουν πλήξει λιμενικές εγκαταστάσεις και πλοία, ενώ ενδέχεται να υπάρχουν και βυθισμένα εμπόδια.

Ταυτόχρονα, η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου έχει σχεδόν εξαφανιστεί ή έχει γίνει υπερβολικά ακριβή, με τα ασφάλιστρα να έχουν εκτιναχθεί έως και στο 10% της αξίας των πλοίων. Ακόμη και όταν αποκατασταθεί η ασφάλιση, η επιφυλακτικότητα θα παραμείνει υψηλή.

Επιπλέον καθυστερήσεις προκαλεί και η γεωγραφική κατανομή του στόλου. Πολλά δεξαμενόπλοια έχουν μετακινηθεί στον Ατλαντικό και θα χρειαστούν έως και 90 ημέρες για να επιστρέψουν στον Κόλπο.

Ακόμη και όταν το πετρέλαιο φτάσει στα διυλιστήρια, τα προβλήματα δεν τελειώνουν. Πολλές μονάδες στην Ασία έχουν περιορίσει ή διακόψει τη λειτουργία τους λόγω έλλειψης πρώτων υλών. Η επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων απαιτεί εβδομάδες ή και μήνες, καθώς περιλαμβάνει ελέγχους, αποκατάσταση υποδομών και σταδιακή θέρμανση των μονάδων.

Ακόμη και αν επιτευχθεί άμεσα συμφωνία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν, θα χρειαστούν τουλάχιστον τέσσερις μήνες για να επανέλθει μια σχετική ισορροπία στις αγορές. Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου αναμένεται να υπολείπεται κατά 3% των αρχικών εκτιμήσεων, ενώ κάθε μήνας διακοπής στο Κατάρ στερεί περίπου 7 εκατ. τόνους LNG από την αγορά.

Οι συνέπειες είναι σοβαρές. Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, ήδη χαμηλά, θα συνεχίσουν να μειώνονται, αυξάνοντας τον κίνδυνο πανικού και εκρηκτικών αυξήσεων τιμών. Αντίστοιχα, η αγορά LNG ενδέχεται να οδηγηθεί σε έντονους ανταγωνισμούς για φορτία, θέτοντας σε κίνδυνο την επάρκεια ενόψει χειμώνα.

Παρά τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή. Ακόμη και αν επιτευχθεί ειρήνη, οι επιπτώσεις του πολέμου στις αγορές ενέργειας θα διαρκέσουν για μήνες, πιθανώς μέχρι και τον επόμενο χειμώνα.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ισραήλ: Bαριά οικονομική ζημιά από τους πολέμους σε Γάζα και Λίβανο