Η Βιργινία Χρήστου του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών εξηγεί πώς εντοπίζονται οι τεχνητές αυξήσεις τιμών, τι προβλέπει η νομοθεσία για τις εκπτώσεις και ποια σημεία χρειάζονται προσοχή στις ηλεκτρονικές αγορές – Από τις πρόσθετες χρεώσεις και τους όρους επιστροφής μέχρι τα παραπλανητικά μηνύματα που πιέζουν τους καταναλωτές να αγοράσουν

Λίγες ημέρες πριν από τη Black Friday, ορισμένα καταστήματα ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές προϊόντων, για να εμφανίσουν στη συνέχεια μεγαλύτερες εκπτώσεις. Άλλες προσφορές αφορούν μόνο περιορισμένο αριθμό προϊόντων, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις οι καταναλωτές βρίσκονται αντιμέτωποι με πρόσθετες χρεώσεις ή ασαφείς όρους επιστροφής.

Καθώς πλησιάζει η περίοδος των προσφορών, η έρευνα αγοράς και η σύγκριση τιμών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, ώστε οι καταναλωτές να γνωρίζουν τι πραγματικά πληρώνουν και κατά πόσο μια διαφημιζόμενη έκπτωση πράγματι συμφέρει.

Σε δηλώσεις της στο Economy Today, η Νομική Λειτουργός του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών, Βιργινία Χρήστου, επισημαίνει ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ώστε να αξιοποιήσουν τις πραγματικές ευκαιρίες που προσφέρει η αγορά χωρίς να πέσουν θύματα παραπλανητικών πρακτικών.

«Η σημαντικότερη συμβουλή είναι να πραγματοποιήσουν έρευνα αγοράς πριν από την έναρξη των εκπτώσεων, καταγράφοντας τις τιμές των προϊόντων που τους ενδιαφέρουν, ώστε να μπορούν να διαπιστώσουν κατά πόσο οι εκπτώσεις που ανακοινώνονται είναι πραγματικές ή πλασματικές», σημειώνει.

Φουσκώνουν τις τιμές πριν από τις εκπτώσεις

Μία από τις συνηθέστερες παγίδες της Black Friday είναι η τεχνητή αύξηση της τιμής ενός προϊόντος λίγο πριν από την περίοδο των προσφορών, ώστε στη συνέχεια να παρουσιάζεται μια μεγαλύτερη έκπτωση.

Η κ. Χρήστου εξηγεί ότι ένα προϊόν που πωλείτο, για παράδειγμα, προς €300 μπορεί να αυξηθεί λίγο πριν από τη Black Friday στα €400 και στη συνέχεια να διαφημιστεί με έκπτωση 25%, επιστρέφοντας ουσιαστικά στην αρχική του τιμή.

«Σε μια τέτοια περίπτωση, ο καταναλωτής βλέπει μια εντυπωσιακή έκπτωση 25%, χωρίς όμως να αποκομίζει πραγματικό όφελος», σημειώνει.

Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες οι επιχειρήσεις διαφημίζουν εκπτώσεις που φτάνουν μέχρι και το 70%, χωρίς όμως το συγκεκριμένο ποσοστό να αφορά το σύνολο των προϊόντων τους. Συχνά, οι μεγαλύτερες μειώσεις περιορίζονται σε λίγα προϊόντα, ενώ τα υπόλοιπα διατίθενται με πολύ μικρότερες εκπτώσεις.

Ανάλογη εικόνα μπορεί να προκύψει και σε ηλεκτρονικές συσκευές. Μια τηλεόραση μπορεί να διαφημίζεται με έκπτωση 40%, ωστόσο η τιμή της να είναι παρόμοια με εκείνη που προσφέρουν ανταγωνιστικά καταστήματα καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.

«Σε αυτή την περίπτωση, η μεγάλη έκπτωση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και καλύτερη αγορά», επισημαίνει η Νομική Λειτουργός του Συνδέσμου.

Τι προβλέπει η νομοθεσία

Σύμφωνα με την κ. Χρήστου, η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο ανακοινώνονται οι μειώσεις τιμών. Ειδικότερα, βάσει του άρθρου 45 του Ν.112(Ι)/2021, «εάν μια επιχείρηση επιθυμεί να προχωρήσει σε μείωση της τιμής σε οποιαδήποτε προϊόντα, η μείωση αυτή θα πρέπει να επιβληθεί στη χαμηλότερη τιμή πώλησης στην οποία πωλείτο το ίδιο κατά ποιότητα ή ποσότητα προϊόν εντός περιόδου τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής».

Οι μειώσεις τιμών μπορούν να παρουσιάζονται με διάφορους τρόπους, όπως με ποσοστά, για παράδειγμα «-20%», με αναφορά στην προηγούμενη και τη νέα τιμή ή με γενικότερες εκφράσεις όπως «Τιμή Ευκαιρίας», «Προσφορά» και «Ειδική Τιμή».

Σε κάθε περίπτωση, όπως εξηγεί, «ο καταναλωτής δεν πρέπει να εστιάζει μόνο στο ποσοστό της έκπτωσης, αλλά κυρίως στο αν η τελική τιμή είναι πράγματι χαμηλότερη και ανταγωνιστική σε σχέση με εκείνη που επικρατούσε στην αγορά πριν από την περίοδο των προσφορών».

Προσοχή και στις ηλεκτρονικές αγορές

Πέρα από τις πλασματικές εκπτώσεις, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις διαδικτυακές αγορές, όπου το τελικό κόστος μπορεί να είναι υψηλότερο από αυτό που αρχικά εμφανίζεται στην οθόνη.

Έξοδα αποστολής, διαχείρισης και άλλες επιβαρύνσεις ενδέχεται να προστεθούν κατά την ολοκλήρωση της παραγγελίας, αυξάνοντας το ποσό που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής.

«Πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς, οι καταναλωτές θα πρέπει να ελέγχουν την τελική τιμή και να ενημερώνονται για την πολιτική επιστροφών και αλλαγών, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις τα προϊόντα που πωλούνται στο πλαίσιο ειδικών προσφορών ενδέχεται να υπόκεινται σε διαφορετικούς όρους».

Η κ. Χρήστου επισημαίνει επίσης ότι συχνά χρησιμοποιούνται μηνύματα όπως «τελευταία τεμάχια» ή «η προσφορά λήγει σε λίγα λεπτά», με στόχο να δημιουργηθεί η αίσθηση του επείγοντος και να πιεστεί ο καταναλωτής να προχωρήσει άμεσα στην αγορά.

Οι καταναλωτές θα πρέπει να αποφεύγουν τέτοιου είδους βιαστικές αποφάσεις και να εξετάζουν κατά πόσο το προϊόν καλύπτει πραγματική τους ανάγκη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επιλογή αξιόπιστων ηλεκτρονικών καταστημάτων. Πριν από την αγορά, οι καταναλωτές καλούνται να ελέγχουν τα στοιχεία επικοινωνίας της επιχείρησης, τους όρους συναλλαγής και την πολιτική επιστροφών, ενώ θα πρέπει να φυλάσσουν την επιβεβαίωση της παραγγελίας, την απόδειξη πληρωμής και κάθε σχετική επικοινωνία με τον πωλητή.

Τα συχνότερα παράπονα

Κατά την περίοδο της Black Friday παρατηρείται συνήθως αύξηση των παραπόνων των καταναλωτών. Σύμφωνα με την κ. Χρήστου, τα προβλήματα δεν αφορούν απαραίτητα τις ίδιες τις εκπτώσεις, αλλά συχνά προκύπτουν από βιαστικές αγορές, ελλιπή ενημέρωση ή παρερμηνεία των όρων μιας συναλλαγής.

Μεταξύ των συνηθέστερων ζητημάτων είναι οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις, οι διαφορές ανάμεσα στο προϊόν που διαφημίστηκε και σε εκείνο που τελικά παραδόθηκε, οι δυσκολίες στην άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης στις ηλεκτρονικές αγορές, καθώς και οι διαφωνίες για επιστροφές, αλλαγές και εγγυήσεις.

Για τις αγορές από φυσικά καταστήματα, οι καταναλωτές θα πρέπει να ελέγχουν την τελική τιμή στο ταμείο, να ζητούν και να κρατούν την απόδειξη, αλλά και να ενημερώνονται εκ των προτέρων για την πολιτική αλλαγών και επιστροφών της επιχείρησης.

Η Νομική Λειτουργός του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών συστήνει, επίσης, τη χρήση ασφαλών μεθόδων πληρωμής στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, οι οποίες προσφέρουν πρόσθετη προστασία.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι οι αγορές να γίνονται με προγραμματισμό και όχι υπό την πίεση των διαφημιστικών μηνυμάτων και των μεγάλων ποσοστών έκπτωσης. Όπως επισημαίνει η κ. Χρήστου, «ο ενημερωμένος καταναλωτής, που συγκρίνει επιλογές, διαβάζει τους όρους αγοράς και λαμβάνει αποφάσεις χωρίς πίεση, είναι εκείνος που μπορεί να αξιοποιήσει τις προσφορές χωρίς να βρεθεί αντιμέτωπος με δυσάρεστες εκπλήξεις αργότερα».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Στον κυβερνοχώρο δεν υπάρχει εκεχειρία» - H τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον πόλεμο – Το case study του Ισραήλ