Η Ρωσία αντιμετωπίζει οξύ έλλειμμα εργατικού δυναμικού λόγω δημογραφικής κρίσης και πολέμου στην Ουκρανία, με τις ελλείψεις προσωπικού να περιορίζουν την ανάπτυξη και να ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις

Η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τόσο σοβαρή έλλειψη εργατικού δυναμικού, ώστε είναι πιθανό να λειτουργήσει ως βαρίδι για την οικονομία της επί σειρά ετών, καθώς η γήρανση του πληθυσμού και ο πόλεμος στην Ουκρανία συρρικνώνουν το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό.

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει επανειλημμένα προβάλει το ποσοστό ανεργίας της Ρωσίας, το οποίο στο 2,2% συγκαταλέγεται στα χαμηλότερα παγκοσμίως. Την ίδια στιγμή, όμως, αυτό το στοιχείο αναδεικνύει ότι η αγορά εργασίας έχει πλέον ελάχιστα περιθώρια περαιτέρω επέκτασης, περιορίζοντας τη δυνατότητα ανάπτυξης της οικονομίας.

«Η απασχόληση έχει φτάσει σε επίπεδα κορύφωσης, με ουσιαστικά μηδενικά αδρανή εργατικά αποθέματα», δήλωσε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Αλεξάντερ Νόβακ σε συνέντευξή του στη Vedomosti στα μέσα Μαΐου. Η διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, Ελβίρα Ναμπιούλινα, είχε δηλώσει τον Απρίλιο ότι η σύγχρονη Ρωσία δεν έχει αντιμετωπίσει ποτέ ξανά τόσο οξύ έλλειμμα εργαζομένων.

To Bloomberg Economics εκτιμά ότι η χώρα χρειάζεται σήμερα επιπλέον 1,5 εκατομμύριο εργαζόμενους για να αποκατασταθεί η ισορροπία στην αγορά εργασίας. Επιχειρηματικοί φορείς θεωρούν ότι το πρόβλημα θα παραμείνει. Η Ρωσική Ένωση Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών προβλέπει έλλειμμα 3 εκατομμυρίων εργαζομένων έως το 2030.

Η εισβολή στην Ουκρανία, που βρίσκεται πλέον στον πέμπτο χρόνο της, επιδείνωσε περαιτέρω το πρόβλημα, καθώς η Ρωσία έχει υποστεί περίπου 1,2 εκατομμύρια απώλειες, συμπεριλαμβανομένων έως και 325.000 νεκρών έως τον Ιανουάριο, σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies με έδρα την Ουάσιγκτον.

Δημογραφικό πρόβλημα
Ωστόσο, ακόμη και αν οι εχθροπραξίες τερματίζονταν, η πίεση στην αγορά εργασίας θα παρέμενε, καθώς ο βασικός παράγοντας είναι το δημογραφικό πρόβλημα.

Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας στη Ρωσία είχε μειωθεί κατά περίπου 4,9 εκατομμύρια ανθρώπους μεταξύ 2015 και 2022, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Bloomberg Economics. Αυτό συνέβαλε στο να πλησιάσει η ανεργία το 4%. Έκτοτε, το ποσοστό ανεργίας έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί.

Το ποσοστό των Ρώσων σε εργάσιμη ηλικία μειώνεται σταθερά από το 2010 και σήμερα ανέρχεται περίπου στα 74 εκατομμύρια άτομα, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας. Λιγότεροι νέοι εισέρχονται στην αγορά εργασίας σε σχέση με όσους συνταξιοδοτούνται — μια συνέπεια της δεκαετίας του 1990, όταν τα ποσοστά γεννήσεων κατέρρευσαν λόγω των εκτεταμένων οικονομικών δυσκολιών μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης το 2019 βοήθησε να περιοριστούν οι επιπτώσεις, κρατώντας περισσότερους Ρώσους στην εργασία για μεγαλύτερο διάστημα. Παράλληλα, όμως, «γέρασε» ακόμη περισσότερο το εργατικό δυναμικό. Το ποσοστό εργαζομένων ηλικίας άνω των 55 ετών έχει αυξηθεί, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων ηλικίας 25 έως 39 ετών έχει μειωθεί έως και κατά 4 εκατομμύρια, σύμφωνα με τον ανεξάρτητο Ρώσο δημογράφο Ίγκορ Εφρέμοφ.

Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο κύμα συνταξιοδοτήσεων, το οποίο θα αφήσει ακόμη λιγότερους εργαζόμενους στην αγορά.

Τα αξιόπιστα στοιχεία για τη μετανάστευση μετά την εισβολή του 2022 στην Ουκρανία παραμένουν περιορισμένα, όμως ο Εφρέμοφ εκτιμά ότι οι αποχωρήσεις μείωσαν το εργατικό δυναμικό κατά 300.000 έως 400.000 ανθρώπους. Σύμφωνα με τον ίδιο, μέρος αυτής της απώλειας ίσως αντισταθμίστηκε από 100.000 έως 200.000 εργαζόμενους από ουκρανικά εδάφη που τελούν υπό ρωσική κατοχή.

Παράλληλα, εκτιμά ότι ο αριθμός των προσωρινών μεταναστών εργαζομένων έχει μειωθεί κατά περίπου 1 εκατομμύριο σε σχέση με τις αρχές του 2022, γεγονός που αντανακλά τη σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία είχε ξεκινήσει ήδη πριν από τον πόλεμο.

Ο ίδιος σημείωσε επίσης ότι ο στρατός έχει απορροφήσει από την αγορά εργασίας περίπου 700.000 έως 900.000 ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην πολιτική οικονομία εφόσον λήξουν οι εχθροπραξίες, αν και πολλοί νεοσύλλεκτοι διέθεταν περιορισμένη επαγγελματική εμπειρία.

Τι αναφέρει το Bloomberg Economics
«Η εξαιρετικά χαμηλή ανεργία στη Ρωσία μετατρέπεται πλέον σε οικονομικό εμπόδιο αντί για πλεονέκτημα. Οι ελλείψεις εργαζομένων περιορίζουν την παραγωγή τόσο στον αμυντικό όσο και στον πολιτικό τομέα. Την ίδια στιγμή, οι μισθοί αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγικότητα, περιπλέκοντας τη μάχη της κεντρικής τράπεζας απέναντι στον πληθωρισμό, ο οποίος αναμένεται να κινηθεί εκτός στόχου για έβδομη συνεχόμενη χρονιά.

Ακόμη και σε περίπτωση επιβράδυνσης της οικονομίας, η ανεργία δύσκολα θα αυξηθεί αισθητά. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη θέσεων εργασίας, αλλά η έλλειψη εργαζομένων», σημείωσε η οικονομολόγος για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία, Αικατερίνα Βλάσοβα.

«Η έλλειψη εργατικού δυναμικού είναι μόνιμη», δήλωσε η Όλγα Σάμπερ, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας προσλήψεων Get Experts. Όπως ανέφερε, το έλλειμμα προσωπικού είναι ιδιαίτερα έντονο σε τομείς όπως η πληροφορική, οι πωλήσεις, η λογιστική αλλά και σε τεχνικά επαγγέλματα.

Παράλληλα, τόνισε ότι οι αυξανόμενες φορολογικές πιέσεις οδηγούν πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις στα όριά τους, αναγκάζοντας ορισμένες είτε να μειώσουν προσωπικό είτε να κλείσουν εντελώς.

Ο υπουργός Οικονομίας της Ρωσίας, Μαξίμ Ρεσέτνικοφ, δήλωσε στην εφημερίδα RBC ότι η αύξηση της παραγωγικότητας, οι υπερωρίες αλλά και η διευκόλυνση εισόδου μεγαλύτερων και νεότερων ηλικιακά εργαζομένων στην αγορά θα μπορούσαν να μετριάσουν το πρόβλημα. Η εργασιακή μετανάστευση, πρόσθεσε, θα πρέπει να είναι «πραγματιστική και περιορισμένη».

Η κυβέρνηση θα έπρεπε να εργάζεται για την επαναφορά ισορροπίας στην οικονομία, ανέφερε ο Αλεξέι Ζαχάροφ, πρόεδρος της Superjob.ru. Αντίθετα, όπως υποστήριξε, παρατηρείται μεγάλη μετατόπιση εργαζομένων προς χαμηλής εξειδίκευσης θέσεις υπηρεσιών.

Η επόμενη δεκαετία ίσως φέρει κάποια προσωρινή ανακούφιση, καθώς μια μεγαλύτερη γενιά πρόκειται να εισέλθει στην αγορά εργασίας, αποτέλεσμα των πολιτικών της δεκαετίας του 2000 για την ενίσχυση των γεννήσεων μέσω επιδομάτων και οικονομικών κινήτρων.

Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη δεν αρκεί για να αντιστρέψει τη συνολική τάση. Ο πληθυσμός της Ρωσίας αναμένεται να συνεχίσει να γερνά, ενώ οι γεννήσεις τα τελευταία χρόνια έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

«Για την αγορά εργασίας, αυτό δεν είναι μια κρίση αλλά η νέα κανονικότητα για τις επόμενες δεκαετίες», κατέληξε ο Εφρέμοφ.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Μεικτά πρόσημα στην Ασία: Πιέσεις σε Kospi και τεχνολογία ενώ παραμένει κλειστό το Ορμούζ