Offcanvas
Offcanvas
Θετική η πρώτη αποτίμηση του ΟΑΥ από την εφαρμογή των νέων διαδικασιών για τις καισαρικές στο ΓεΣΥ, με την ιατρική κοινότητα ωστόσο να χαρακτηρίζει πρόωρη την εξαγωγή συμπερασμάτων. Το παρασκήνιο της αναστολής των οικονομικών πέναλτι έως το 2027 μετά την παρέμβαση των γυναικολόγων και η έμφαση στη συνεχιζόμενη ιατρική ενημέρωση και εκπαίδευση έναντι των «τιμωρητικών» μέτρων.
Της Βάσιας Καττή
Λίγους μήνες μετά την έναρξη εφαρμογής της κατευθυντήριας οδηγίας και των νέων διαδικασιών τεκμηρίωσης για τις καισαρικές τομές στο ΓεΣΥ, η πρώτη εικόνα που διαμορφώνεται κινείται ανάμεσα σε θετικές ενδείξεις συμμόρφωσης και σε σαφείς επιφυλάξεις από την ιατρική κοινότητα. Οι νέες ρυθμίσεις, που τέθηκαν σε ισχύ στις 16 Φεβρουαρίου, εισάγουν συγκεκριμένες ενδείξεις και διαδικασίες τεκμηρίωσης για τη διενέργεια και την καταγραφή των καισαρικών τομών, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας για καλύτερη καταγραφή και σταδιακή μείωση των υψηλών ποσοστών στη χώρα. «Η αρχική αποτίμηση από τον ΟΑΥ είναι θετική», αναφέρει η Διευθύντρια Υπηρεσιών Υγείας του Οργανισμού, Μόνικα Κυριάκου, επισημαίνοντας ότι δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια προσαρμόστηκαν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.
Από την άλλη πλευρά, οι γυναικολόγοι κρατούν πιο επιφυλακτική στάση, τονίζοντας ότι είναι πρόωρο να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την ουσία των αλλαγών. «Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να μπορέσουμε να εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα», σημειώνει η Πρόεδρος της Παγκύπριας Γυναικολογικής και Μαιευτικής Εταιρείας, Αφροδίτη Ελισσαίου, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα των αυξημένων καισαρικών στην Κύπρο είναι πολυπαραγοντικό. Την ίδια ώρα, στο προσκήνιο παραμένει και η συζήτηση για τα κίνητρα και αντικίνητρα, με τον ΟΑΥ να προχωρά πιλοτικά στον σχεδιασμό τους, ενώ οι γιατροί εκφράζουν έντονη διαφωνία με την εν λόγω προσέγγιση.
«Η αρχική αποτίμηση από τον ΟΑΥ είναι θετική»
Μόνικα Κυριάκου, Διευθύντρια Υπηρεσιών Υγείας του ΟΑΥ
Σε θετική αποτίμηση τής μέχρι σήμερα εφαρμογής των νέων διαδικασιών και κριτηρίων για τις καισαρικές προχωρεί ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας, καταγράφοντας ομαλή προσαρμογή των παρόχων και υψηλό βαθμό συμμόρφωσης με τις νέες απαιτήσεις τεκμηρίωσης και τις ενδείξεις αποζημίωσης. Την ίδια ώρα, ο ΟΑΥ εστιάζει στην παρακολούθηση της εφαρμογής, ενώ στο επίκεντρο βρίσκεται και η συζήτηση για τα κίνητρα και αντικίνητρα.
Η πρώτη αποτίμηση
Λίγους μήνες μετά την εφαρμογή του νέου πλαισίου για τις καισαρικές, ποια είναι η πρώτη εικόνα που έχει ο ΟΑΥ; Πώς ανταποκρίθηκαν τα ιδιωτικά και δημόσια νοσηλευτήρια στη νέα διαδικασία τεκμηρίωσης;
Εφαρμογή Κλινικής Κατευθυντήριας Οδηγίας (ΚΚΟ) για την Καισαρική Τομή και ενδείξεις αποζημίωσης:
Ο Οργανισμός, στη βάση των συστάσεων της ΚΚΟ Καισαρικής Τομής, η οποία έτυχε προσαρμογής από Τεχνική Επιτροπή Ειδικών σε συνεργασία με τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο και τον Οργανισμό NICE του Ηνωμένου Βασιλείου, έχει προχωρήσει στη θέσπιση ενδείξεων αποζημίωσης για τη διενέργεια καισαρικής τομής. Οι ενδείξεις αφορούν στις παρακάτω κατηγορίες:
- προγραμματισμένη καισαρική τομή,
- επείγουσα καισαρική τομή και
- διενέργεια καισαρικής τομής χωρίς ιατρική ένδειξη, κατόπιν επιλογής της μητέρας.
Τα παραπάνω τέθηκαν σε εφαρμογή από την 16η Φεβρουαρίου 2026.
Παρακολούθηση εφαρμογής Κλινικής Κατευθυντήριας Οδηγίας (ΚΚΟ) για την Καισαρική Τομή:
Στο πλαίσιο της ΚΚΟ και με στόχο την προώθηση και παρακολούθηση της εφαρμογής τής εν λόγω ΚΚΟ μέσω δεικτών ποιότητας, ο Οργανισμός, σε συνεργασία με τη Μαιευτική και Γυναικολογική Εταιρεία Κύπρου, έχει προχωρήσει στην ετοιμασία εντύπων τα οποία αποσκοπούν στη διευκόλυνση της συζήτησης μεταξύ του/της Μαιευτήρα/Γυναικολόγου και της εγκύου/λεχώνας για τα πιο κάτω:
- Ενημέρωση της γυναίκας σχετικά με τα συνολικά οφέλη και τους κινδύνους της καισαρικής τομής σε σύγκριση με τον κολπικό τοκετό και τη δυνατότητα πραγματοποίησης φυσιολογικού τοκετού, σε περίπτωση που έχει προηγηθεί καισαρική τομή σε προηγούμενη γέννα.
- Ενημέρωση της γυναίκας που υποβλήθηκε σε επείγουσα ή μη προγραμματισμένη καισαρική τομή σχετικά με τους λόγους που υποβλήθηκε σε τοκετό μέσω καισαρικής τομής και τις επιλογές τοκετού σε μελλοντικές εγκυμοσύνες.
Τα πιο πάνω δεν αποτελούν υποχρεωτικά εργαλεία, αλλά εργαλεία υποβοήθησης του/της Μαιευτήρα Γυναικολόγου με στόχο τη διασφάλιση της ομοιογένειας του τρόπου που λαμβάνει χώρα η επικοινωνία μεταξύ ιατρού και δικαιούχου. Η εφαρμογή των εν λόγω εργαλείων θα αξιολογείται ετησίως από τον Οργανισμό στο πλαίσιο της παρακολούθησης των συγκεκριμένων δεικτών ποιότητας που έχουν εφαρμοστεί μαζί με την ΚΚΟ και μέσω της επεξεργασίας αυτών, θα αξιολογείται ο βαθμός εφαρμογής της οδηγίας καθώς και τυχόν ενεργειών που πρέπει να συζητηθούν με όλους τους εμπλεκόμενους προς βελτίωση τής εφαρμογής της οδηγίας.
Ένα μήνα μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου για τις καισαρικές, η αρχική αποτίμηση από τον ΟΑΥ είναι θετική. Τόσο τα ιδιωτικά όσο και τα δημόσια νοσηλευτήρια προσαρμόστηκαν ομαλά στις νέες απαιτήσεις τεκμηρίωσης, χωρίς να παρουσιαστούν ιδιαίτερα ζητήματα.
Συμμόρφωση στα νέα δεδομένα
Παρά τις επιφυλάξεις που είχαν εκφραστεί πριν την εφαρμογή από μερίδα γυναικολόγων, στην πράξη υπάρχει συμμόρφωση με τα νέα κριτήρια ή εντοπίζονται «παραθυράκια»;
Παρά τις επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί από μερίδα γυναικολόγων πριν την εφαρμογή, στην πράξη παρατηρείται υψηλός βαθμός συμμόρφωσης με τις ενδείξεις αποζημίωσης που έχουν καθοριστεί για τη διενέργεια καισαρικής τομής. Μέχρι στιγμής, η εφαρμογή τους εξελίσσεται ομαλά, χωρίς να έχουν καταγραφεί ουσιαστικά προβλήματα, ενώ η σύνδεσή τους με την καταβολή της αποζημίωσης ενισχύει περαιτέρω την τήρησή τους.
Έχουν αρχίσει να καταγράφονται περιστατικά καισαρικών κατόπιν επιλογής της μητέρας; Αν ναι, ποια είναι η τάση που διαμορφώνεται;
Στο παρόν στάδιο, δεν υπάρχει επαρκής βάση δεδομένων που να επιτρέπει την ασφαλή αποτύπωση ή αξιολόγηση τής έκτασης των καισαρικών κατόπιν επιλογής της μητέρας χωρίς ιατρική ένδειξη. Η εφαρμογή του πλαισίου βρίσκεται ακόμη σε αρχική φάση και ως εκ τούτου η παρακολούθηση και η συστηματική ανάλυση των στοιχείων σε βάθος χρόνου είναι απαραίτητες για την εξαγωγή τεκμηριωμένων συμπερασμάτων ως προς τη διαμορφούμενη τάση.
Μηχανισμοί ελέγχου
Με ποιους μηχανισμούς ελέγχου διασφαλίζει ο ΟΑΥ ότι η τεκμηρίωση των καισαρικών ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα; Προχωρούν ήδη ή προγραμματίζονται δειγματοληπτικοί έλεγχοι σε ιατρικούς φακέλους;
Ο ΟΑΥ διενεργεί, σε συστηματική και σε δειγματοληπτική βάση, έλεγχο της συμμόρφωσης των παροχέων ως προς τους περιορισμούς, τους όρους και τις προϋποθέσεις που καθορίζει αναφορικά με την υποβολή απαιτήσεων αποζημίωσης, στο πλαίσιο του νομικού πλαισίου λειτουργίας του ΓεΣΥ, με στόχο τη διασφάλιση της ορθής χρήσης του Συστήματος και της τεκμηριωμένης εφαρμογής των προβλεπόμενων κριτηρίων.
Σε πιλοτική εφαρμογή τα κίνητρα και αντικίνητρα
Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η συζήτηση για την εφαρμογή κινήτρων και αποκοπών στις αμοιβές; Υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ενεργοποίησή τους;
Ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας, σε συνέχεια των παρεμβάσεων που προβλέπονται στην Εθνική Στρατηγική για την Προώθηση του Φυσιολογικού Τοκετού και τη Μείωση της Προωρότητας, καθώς και αξιοποιώντας τα διαθέσιμα δεδομένα που αναδεικνύουν το αυξημένο ποσοστό καισαρικών τομών έναντι του φυσιολογικού τοκετού, έχει προχωρήσει στην πιλοτική εφαρμογή σχεδίου παροχής κινήτρων και αντικινήτρων. Το εν λόγω σχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσέγγιση διαχείρισης της ποιότητας και βελτιστοποίησης της κλινικής πρακτικής εντός ΓεΣΥ.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Οργανισμός παρακολουθεί συστηματικά, σε μηνιαία βάση, τα ποσοστά διενέργειας μη επιλεγμένων καισαρικών τομών σε σχέση με το σύνολο των τοκετών, ανά ιατρό. Τα σχετικά αποτελέσματα κοινοποιούνται στους παροχείς, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την ευθυγράμμιση με τεκμηριωμένες και βέλτιστες κλινικές πρακτικές. Παράλληλα, τα ευρήματα της πιλοτικής εφαρμογής αξιοποιούνται για την περαιτέρω διαμόρφωση και σταδιακή ωρίμανση του μοντέλου, ενόψει της ευρύτερης εφαρμογής του. Η εφαρμογή του εν λόγω σχεδίου θα τύχει επαναξιολόγησης από το Υπουργείο Υγείας τον Ιανουάριο του 2027.
«Πολυπαραγοντικό φαινόμενο η αύξηση των καισαρικών»
Αφροδίτη Ελισσαίου, MD, MA, Γυναικολόγος-Μαιευτήρας, Πρόεδρος Παγκύπριας Γυναικολογικής και Μαιευτικής Εταιρείας
Με επιφυλάξεις προσεγγίζει η ιατρική κοινότητα τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται γύρω από τις καισαρικές τομές στο ΓεΣΥ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για χρόνο, αξιολόγηση και ουσιαστική κατανόηση των αιτιών του φαινομένου. Η Πρόεδρος της Παγκύπριας Γυναικολογικής και Μαιευτικής Εταιρείας, Αφροδίτη Ελισσαίου, θέτει στο επίκεντρο τον πολυπαραγοντικό χαρακτήρα του ζητήματος, ενώ εκφράζει ξεκάθαρη διαφωνία με την προσέγγιση των οικονομικών αντικινήτρων.
Είναι νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα
Ποιος είναι ο μέχρι στιγμής απολογισμός από την εφαρμογή του νέου πλαισίου για τις καισαρικές τομές στο ΓεΣΥ; Βλέπετε να υπάρχει ουσιαστική μεταβολή στα δεδομένα των καισαρικών ή το νέο σύστημα δεν έχει καταφέρει ακόμα να αγγίξει την ουσία του προβλήματος;
Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να μπορέσουμε να εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα για το εάν θα έχουμε μείωση στο ποσοστό των καισαρικών τομών στην Κύπρο. Καλό θα ήταν να αναφέρω το ιστορικό αυτής της εφαρμογής, γιατί αντιλαμβάνομαι ότι δεν έχει γίνει ευρύτερα γνωστό και κατανοητό. Είναι γνωστό ότι έχουμε ένα ποσοστό καισαρικών τομών από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη (60%) και για αυτόν τον λόγο το Υπουργείο Υγείας άρχισε την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για την προώθηση του φυσιολογικού τοκετού και τη μείωση της προωρότητας από το 2024. Στο πλαίσιο αυτό έγινε και η προσαρμογή της κατευθυντήριας οδηγίας για την καισαρική τομή από τον ΟΑΥ για την οποία εργάστηκε μια πολυθεματική ομάδα ειδικών. Συγκεκριμένα, υπήρχαν ιατροί αντιπρόσωποι από τις Επιστημονικές Εταιρείες (Παγκύπρια Γυναικολογική και Μαιευτική Εταιρεία, Περιγεννητική Εταιρεία, Εταιρεία Εμβρυΐκής Ιατρικής και Παιδιατρική Εταιρεία), εκπρόσωποι από Πανεπιστήμια, εκπρόσωποι από τον Σύνδεσμο Μαιών και από τους ασθενείς.
Η οδηγία προσαρμόστηκε στα δεδομένα της Κύπρου και απελευθερώθηκε πέρσι. Στο πλαίσιο αυτό, πρόσφατα έχουν αναρτηθεί από τον ΟΑΥ και τα έντυπα ενημέρωσης της εγκύου, τόσο για τον φυσιολογικό τοκετό όσο και για τις καισαρικές τομές, με στόχο την εφαρμογή κάποιων «δεικτών ποιότητας» από το σύστημα, έτσι ώστε με το τέλος του έτους να μπορέσουμε να έχουμε στατιστικά «μετρήσιμα» αποτελέσματα.
Η νέα διαδικασία τεκμηρίωσης βοηθά ουσιαστικά τον γιατρό στο έργο του ή καταλήγει να λειτουργεί ως ένα επιπλέον γραφειοκρατικό βαρίδι στην καθημερινότητά σας;
Η νέα διαδικασία τεκμηρίωσης έχει σίγουρα κάποιο γραφειοκρατικό κόστος. Είχαμε εισηγηθεί στον ΟΑΥ να χρησιμοποιούνται οι πληροφορίες που ούτως ή άλλως συμπληρώνονται στο εξιτήριο της επιτόκου. Όμως επειδή θα πρέπει να μπορούν, όπως προανέφερα, να εξάγονται γρήγορα και ασφαλή συμπεράσματα με βάση ένα εύχρηστο λογισμικό, όπου ο ιατρός απλά θα συμπληρώνει ένα είδος ερωτηματολογίου, τελικά έγινε το έντυπο τεκμηρίωσης που υπάρχει τώρα. Το έντυπο σιγά-σιγά γίνεται κατανοητό από τους ιατρούς, οπότε πιστεύω θα συμπληρώνεται και πιο γρήγορα. Πάντα, φυσικά, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και ακόμα περισσότερης ευχρηστότητας και απλοποίησης.
Η επιθυμία της εγκύου και τα όρια του πλαισίου
Πώς διαχειρίζεστε τις περιπτώσεις όπου η ίδια η έγκυος επιμένει για καισαρική, χωρίς να συντρέχει ιατρικός λόγος; Πόσο εύκολο είναι πλέον να ισορροπήσετε ανάμεσα στην επιθυμία της γυναίκας και τους περιορισμούς του νέου πλαισίου;
Εάν η γυναίκα επιθυμεί να υποβληθεί σε καισαρική τομή, χωρίς να υπάρχει ιατρικός λόγος, τότε ο ιατρός έχει ευθύνη να της μιλήσει, να συζητήσει τις αιτίες που σκέφτεται έτσι και τους φόβους της. Εάν παρόλη την εκτεταμένη και τεκμηριωμένη συζήτηση η γυναίκα εξακολουθεί να επιθυμεί καισαρική τομή, τότε θα πρέπει να υπογράψει το ειδικό έντυπο που είναι αναρτημένο στο σύστημα. Το έντυπο υπογράφεται και από τον ιατρό και δεν υπάρχει κανένας περιορισμός από το πλαίσιο. Εάν, για παράδειγμα, ένας μαιευτήρας έχει ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών που επιθυμούν καισαρική χωρίς ιατρική ένδειξη, δεν σημαίνει ότι δεν θα αμειφθεί από το σύστημα. Ο λόγος που χρειάζεται να γνωρίζουμε τα στατιστικά αυτά είναι για να μπορέσουμε, στο τέλος της ημέρας, να δούμε τι μπορούμε να βελτιώσουμε και πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε καλύτερα τη στρατηγική του Υπουργείου μας σε όλα τα επίπεδα.
Μέχρι το 2027 το «μπλόκο» στα πέναλτι
Πώς τοποθετείστε απέναντι στην πρόθεση του ΟΑΥ να εισαγάγει «πέναλτι» στις αμοιβές; Θεωρείτε δεοντολογικά σωστό να χρησιμοποιούνται τα οικονομικά κίνητρα ως εργαλείο συμμόρφωσης των γιατρών, με στόχο τη μείωση των καισαρικών;
Το σχέδιο του ΟΑΥ για την παροχή κινήτρων και αντικινήτρων μάς βρίσκει, ως Γυναικολογική Εταιρεία, κάθετα αντίθετους. Διαφωνήσαμε από την αρχή με αυτό και εκφράσαμε έντονα τη διαφωνία μας, αλλά δυστυχώς δεν εισακουστήκαμε. Η αύξηση των καισαρικών τομών στη χώρα μας είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο, για το οποίο δεν φέρουν την ευθύνη οι μαιευτήρες. Για αυτόν τον λόγο δημιουργήθηκε και η Εθνική Στρατηγική, που είναι ζωντανό έγγραφο που ακολουθεί τον παλμό της εποχής.
Στο πλαίσιο αυτό, είχαμε συνάντηση με τον Υπουργό Υγείας, στον οποίο εξηγήσαμε τις ανησυχίες μας και τη διαφωνία μας με το μέτρο του ΟΑΥ και ζητήσαμε ανάκλησή του. Ο έντιμος Υπουργός μάς άκουσε προσεκτικά και τελικά αποφάσισε την αναστολή του μέτρου μέχρι τέλος Ιανουαρίου 2027, με την προϋπόθεση ότι θα αναλάβουμε και εμείς ως εταιρεία κάποιες δράσεις για να έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα. Μετά θα επαναξιολογηθεί η Στρατηγική και θα δούμε πώς θα προχωρήσουμε.
Εμείς σε αυτό το πλαίσιο έχουμε ήδη οργανώσει την πρώτη Μαιευτική Ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί στις 9/5 και οργανώνουμε και το Παγκύπριο Συνέδριό μας στο τέλος Νοεμβρίου. Επίσης, σχεδιάζουμε τη διοργάνωση και άλλων ημερίδων και εκπαιδευτικών σεμιναρίων αυτό το έτος, με στόχο τη συνεχιζόμενη ιατρική ενημέρωση και εκπαίδευση των μελών μας. Γι’ αυτό και καλούμε όλους τους Μαιευτήρες να δώσουν μαζικά «το παρών» τους στις εκδηλώσεις μας και να στηρίξουν έτσι και την προσπάθεια της εταιρείας μας για την προώθηση της Εθνικής Στρατηγικής.
Άλλωστε, τα «τιμωρητικά» μέτρα δεν φαίνεται να έχουν αποτελέσματα και σε άλλες χώρες που επιχειρήθηκε να εφαρμοστούν. Πρωταρχικός στόχος είναι η ενημέρωση του κόσμου, αλλά και των επαγγελματιών Υγείας για τους στόχους της Στρατηγικής και να δοθεί ο χρόνος προσαρμογής και επαναξιολόγησης. Προς το παρόν, το σύστημα κινήτρων και αντικινήτρων εφαρμόζεται πιλοτικά και θεωρούμε ότι είναι ένα καλό εργαλείο για σκοπούς αυτοαξιολόγησης και βελτίωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών του κάθε ιατρού, αλλά όχι για τιμωρία!
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
