Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη ανάγκη για κλιματισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Της Μαρίας Ιωάννου,

Λειτουργός Προγράμματος, Συγκρότημα ΔΙΑΣ

Κλιματισμός και Ηλεκτρική Κατανάλωση στην Κύπρο

Η αυξανόμενη ανάγκη για κλιματισμό αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές προκλήσεις του 21ου αιώνα - και η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της εξέλιξης. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, σε συνδυασμό με την άνοδο των θερμοκρασιών, οδηγούν σε εκρηκτική αύξηση της ζήτησης για ψύξη, με σημαντικές συνέπειες στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Παγκόσμιες και Ευρωπαϊκές τάσεις

Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία από το Nature Communication, η παγκόσμια χρήση κλιματιστικών συστημάτων ενδέχεται σχεδόν να διπλασιαστεί έως το 2050. Αυτό συνεπάγεται σε δραματική αύξηση στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, εκτός εάν εφαρμοστούν άμεσα μέτρα ενεργειακής αποδοτικότητας και περιορισμού της ζήτησης.

Αντίστοιχα, με βάση σχετικής αναφοράς της Greenpeace Ελλάδος, προβλέψεις δείχνουν ότι η ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος για κλιματισμό στην Ευρώπη μπορεί να αυξηθεί έως και 83% την περίοδο 2041–2050 σε σχέση με το 2011, ενώ μέχρι το τέλος του αιώνα προβλέπεται να φτάσει ακόμη και το 248%. Οι τάσεις αυτές συνδέονται άμεσα με τη μεταβολή των «θερμικών ημερών»: οι ημέρες θέρμανσης μειώνονται, ενώ οι ημέρες ψύξης αυξάνονται σημαντικά, γεγονός που επιβεβαιώνει τη μετατόπιση των ενεργειακών αναγκών προς την ψύξη.

Η ιδιαίτερη περίπτωση της Κύπρου

Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη ανάγκη για κλιματισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με μέσο όρο 577 θερμικών ημερών ψύξης κατά την περίοδο 1979–2021, το νησί παρουσιάζει διαχρονικά υψηλή εξάρτηση από συστήματα ψύξης, λόγω των κλιματικών του συνθηκών.

Παρόλο που με βάση τα στοιχεία της Eurostat του 2023, η Κύπρος κατατάσσεται στην 9η θέση στην κατανάλωση ενέργειας για κλιματισμό στην ΕΕ, η έντονη αύξηση των θερμοκρασιών και η μακρά διάρκεια των θερμών περιόδων υποδηλώνουν ότι η ζήτηση θα συνεχίσει να αυξάνεται. Αυτό δημιουργεί αυξανόμενη πίεση στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν παρατηρείται άνοδος κατανάλωσης.

Η πρόκληση: Περισσότερη ψύξη με λιγότερη ενέργεια

Το βασικό δίλημμα για την Κύπρο είναι σαφές: πώς μπορεί να καλυφθεί η αυξανόμενη ανάγκη για ψύξη χωρίς να αυξηθεί δυσανάλογα η ενεργειακή κατανάλωση και οι εκπομπές;

Η απάντηση βρίσκεται σε νέες τεχνολογίες και καινοτόμες προσεγγίσεις που επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η ψύξη.

Η συμβολή του ColteraTREC

Σε αυτό το πλαίσιο, το ερευνητικό έργο ColteraTREC φιλοδοξεί να αποτελέσει μέρος της λύσης. Το έργο, που ξεκίνησε τον Μάιο του 2025 με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, στοχεύει στην ανάπτυξη ριζικά νέων τεχνολογιών ψύξης που δεν βασίζονται στους συμβατικούς κύκλους συμπίεσης ατμών, δεν χρησιμοποιούν επιβλαβή ψυκτικά υγρά και δεν εξαρτώνται από κρίσιμες πρώτες ύλες

Η αυξανόμενη ζήτηση για κλιματισμό είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι χωρίς παρεμβάσεις, η ενεργειακή κατανάλωση θα αυξηθεί δραματικά.

Το ColteraTREC είναι ένα ερευνητικό έργο που ξεκίνησε τον Μάιο του 2025 με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (Αρ. Έργου 101161366) και συντονίζει το Πανεπιστήμιο Leibniz του Αννόβερου (LUH), με εταίρους την Voltera Βουλγαρίας, τον Εκδοτικό Οίκο ΔΙΑΣ, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Clausthal (TU-CLAUSTHAL) στη Γερμανία και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής στην Ελλάδα.

Μάθετε περισσότερα για το έργο:

https://coltera-trec.eu/

To Έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, οι απόψεις και γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στον συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκη τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας και του Εκτελεστικού Οργανισμού για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (EISMEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η αρμόδια αρχή χρηματοδότησης μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για αυτές.