Χρειάστηκαν μόλις έξι ημέρες στον Ντόναλντ Τραμπ για να αναδιατάξει τον κόσμο. Την έβδομη, οι μέχρι πρότινος σύμμαχοι της Ευρώπης θα μπορούσαν να ελπίζουν ότι θα ακολουθούσε μια παύση. Δεν ακολούθησε.
Από τη στιγμή που απείλησε με δασμούς και ακόμη και με χρήση βίας για την απόκτηση της Γροιλανδίας, η συμπεριφορά του Τραμπ έσπασε και τα τελευταία ταμπού της Δύσης, σχολιάζει το CNN. Έγινε έτσι ξεκάθαρο πως οι κανόνες της παλιάς παγκόσμιας τάξης έχουν παραμεριστεί. «Μια ρήξη, όχι μια μετάβαση», όπως το έθεσε ωμά ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ.
Στη θέση τους αναδύεται ένα πιο σκληρό και απρόβλεπτο περιβάλλον, όπου υπερισχύει ο ισχυρότερος και όπου ένας από τους θεμέλιους λίθους του παλαιού κόσμου –η φαινομενικά άρρηκτη διατλαντική εμπιστοσύνη– δείχνει να έχει καταρρεύσει.
Το αδιανόητο γίνεται πραγματικότητα
Ο Τραμπ είχε καταστήσει σαφές ήδη από το 2019 το ενδιαφέρον του για τη Γροιλανδία. Όμως η διολίσθηση της τελευταίας εβδομάδας σε απειλές εκφοβισμού κατά ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ ήταν εκείνη που προκάλεσε πραγματικό σοκ στην Ευρώπη, σημειώνει το CNN.
«Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα πάρουμε τη Γροιλανδία», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε «να το κάνουμε με τον δύσκολο τρόπο».
Ο Εμανουέλ Μακρόν περιέγραψε το κλίμα ως κλιμάκωση με «απειλές εισβολής και απειλές δασμών», ενώ ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ μίλησε ανοιχτά για «κατευνασμό» – έναν όρο με βαρύ ιστορικό φορτίο για την Ευρώπη. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι αδύναμη, ούτε απέναντι στους εχθρούς της, ούτε απέναντι στους συμμάχους της», τόνισε.
«Δημιουργήθηκε μια νέα πραγματικότητα – συχνά εξαιρετικά ασταθής», είπε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης, αναφερόμενος στη «βαθιά ανορθόδοξη ρητορική» της αμερικανικής διοίκησης.
«Ο φίλος δεν είναι πια δεδομένος»
Από τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δοκιμάσει τα όρια των σχέσεων με την Ευρώπη: υιοθετώντας ρητορική που συχνά συμπίπτει με εκείνη του Βλαντίμιρ Πούτιν, αποσύροντας βοήθεια προς την Ουκρανία, επιβάλλοντας δασμούς σε στενούς εταίρους και εξαπολύοντας δημόσιες επιθέσεις.
Μετά από νυχτερινή σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα σημείωσε ότι όλοι συμφωνούν πως οι σχέσεις με τους εταίρους πρέπει να διέπονται από «σεβασμό και ευγένεια» – μια σαφής αντίστιξη στο ύφος του Λευκού Οίκου.
Για πολλούς, το συμπέρασμα ήταν πλέον αναπόφευκτο: οι ΗΠΑ δεν είναι πια ο αυτονόητος φίλος και αξιόπιστος σύμμαχος. «Οι διατλαντικές σχέσεις έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα», δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας. Ακόμη πιο ωμά, ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ είπε στο CNN ότι η σχέση «όπως τη γνωρίζαμε εδώ και δεκαετίες, έχει τελειώσει».
Αντίσταση ή υποτέλεια;
Μπροστά στις φιλοδοξίες Τραμπ, η Ευρώπη βρέθηκε μπροστά σε ένα σκληρό δίλημμα: αντίσταση ή υποταγή. «Ο κατευνασμός δεν φέρνει αποτελέσματα, μόνο ταπείνωση», δήλωσε ο Τουσκ. Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ μίλησε στο Νταβός για τη διαφορά ανάμεσα σε έναν «ευτυχισμένο υποτελή» και έναν «δυστυχισμένο σκλάβο».
Οι συζητήσεις στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους δείχνουν ότι οι κυβερνήσεις συγκλίνουν πλέον στην ανάγκη μεγαλύτερης ανεξαρτησίας από τις διαθέσεις του Λευκού Οίκου, ιδίως στον τομέα της άμυνας. Παράλληλα, απομακρύνονται από τη στρατηγική της κολακείας και του λεγόμενου «Trump-whispering» που χαρακτήρισε το 2025.
Στο World Economic Forum στο Νταβός, ο Μακρόν χαρακτήρισε «θεμελιωδώς απαράδεκτους» τους δασμούς των ΗΠΑ και τόνισε με νόημα: «Προτιμούμε τον σεβασμό από τους νταήδες».
Χωρίς επιστροφή
Παρά την ανακούφιση που έφερε η πρόσφατη αποκλιμάκωση γύρω από τη Γροιλανδία, ελάχιστοι στις Βρυξέλλες πιστεύουν ότι ο κόσμος θα επιστρέψει στο προηγούμενο status quo. Οι απειλές παραμένουν: η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις της στην Ουκρανία, η Βαλτική ανησυχεί για υποθαλάσσιες υποδομές και οι κίνδυνοι από τη Μέση Ανατολή και την Κίνα δεν έχουν εξαφανιστεί.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη γνωρίζει ότι δεν είναι ακόμη έτοιμη να αντιμετωπίσει μόνη της μια παρατεταμένη σύγκρουση με τη Ρωσία. Γι’ αυτό και, παρά τη σκληρότερη ρητορική, αρκετές χώρες επιλέγουν πιο προσεκτικό τόνο. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε «ευγνώμων» για την αλλαγή στάσης του Τραμπ, ενώ οι χώρες της Βαλτικής κράτησαν χαμηλό προφίλ.
«Η συνεργασία πρέπει να είναι η λέξη-κλειδί, όχι η αντιπαράθεση», είπε ο Λιθουανός πρόεδρος Γκιτάνας Ναουσέντα. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο συγκρατημένες φωνές αναγνωρίζουν ότι κάτι θεμελιώδες έχει αλλάξει.
Πηγή: naftemporiki.gr
Διαβάστε επίσης: ChatGPT: Το νέο σύστημα που θα «μαντεύει» την ηλικία των χρηστών