Αντιμέτωπη σε μια ολοένα και πιο προστατευτική Αμερική και σε μια υπερπαραγωγική Κίνα, η ΕΕ μοιάζει να αντιλαμβάνεται ότι, αν θέλει να περιορίσει τις εξαρτήσεις της από άλλες, όχι τόσο φίλιες δυνάμεις, και να διεκδικήσει τη γεωστρατηγική της αυτονομία και ένα διακριτό ρόλο σε έναν πολυπολικό κόσμο, οφείλει να επανεξετάσει και να αναθεωρήσει εκ βάθρων το οικονομικό της μοντέλο.
Οι προπαρασκευαστικές συζητήσεις για τη σημερινή, άτυπη συνάντηση των «27» στο Αναγεννησιακό κάστρο Άλντεν Μπίεσεν της βελγικής Φλάνδρας έχουν αναδείξει πέντε στρατηγικής σημασίας έργα που οφείλει να διευθετήσει η Ενωμένη Ευρώπη, έστω και με σχετικές πλειοψηφίες και με διαφορετικούς ρυθμούς και «ταχύτητες». Οι πέντε αυτές στρατηγικές θα απασχολήσουν εξάλλου εντατικά τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τους επόμενους μήνες.
1. «Made in Europe»: η προτίμηση που διχάζει
Αυτό είναι το πιο εκρηκτικό ζήτημα η λύση του οποίου είναι εκ των ων ουκ άνευ για την Ευρώπη, αν πρόκειται να επιβιώσει ως διακριτή και ενιαία πολιτικοοικονομική οντότητα. Το «Made in Europe» είναι μια πάγια προτεραιότητα για την κοινοτική πολιτική των κυβερνήσεων του Παρισιού. Αποτελεί όμως ταυτόχρονα και ένα θέμα που διχάζει βαθιά τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ακόμα και την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Κατ’ αρχάς η Κομισιόν επεξεργάζεται ήδη έναν «Νόμο για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας» στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να θεσπιστούν σαφή κριτήρια για το «Made in Europe». Η Γαλλία προτείνει την χρηματοδότηση του προγράμματος με την έκδοση κοινού χρέους, κάτι που συναντά σθεναρές αντιστάσεις από τη Γερμανία και την Ιταλία, που εσχάτως έχουν συνασπιστεί αναβιώνοντας ένα ιταλογερμανικό άξονα (τη φορά αυτή ευτυχώς δίχως διάθεση εδαφικών διεκδικήσεων από άλλα έθνη).
Η γαλλική πρόταση υποστηρίζει τη διάθεση των δημοσίων ευρωπαϊκών κεφαλαίων για την στήριξη των βιομηχανιών της ευρωπαϊκής ηπείρου. Κάτι όμως που το Βερολίνο, η Ρώμη αλλά και η Στοκχόλμη και άλλες σκανδιναβικές πρωτεύουσες θεωρούν ότι απαιτεί «ασφυκτική κανονιστική ρύθμιση», σε βαθμό που θα μπορούσε να καταπνίξει η ανάπτυξη.
Μόλις την περασμένη Δευτέρα η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε σε επιστολή της προς τα «27» κράτη-μέλη την ανάγκη να διαμορφωθεί μια «ευρωπαϊκή προτίμηση» που θα οδηγήσει στη δημιουργία «πιλοτικών αγορών σε στρατηγικούς τομείς και στην υποστήριξη της αύξησης της παραγωγικής ικανότητας της ΕΕ».
Ασαφής παραμένει ακόμη μια σειρά ζητημάτων, όπως ποιοι είναι αυτοί οι στρατηγικοί τομείς που θα υποστηριχτούν ή σε ποιο ποσοστό καθίσταται ανταγωνιστικά ασύμφορη η κάλυψη των αλυσίδων εφοδιασμού με ευρωπαϊκής κατασκευής εξαρτήματα. «Ακόμα κι αν οι προθέσεις είναι αγαθές, ο διάβολος κρύβεται όπως πάντα στις λεπτομέρειες», παρατηρεί η ανταποκρίτρια της γαλλικής εφημερίδας «Les Echos» στις Βρυξέλλες, Φαμπιέν Σμιτ.
2. Κανονιστική απλοποίηση
Αυτή είναι μια ιταλογερμανική εμμονή. Βερολίνο και Ρώμη ζητούν την δραστική «νομοθετική αυτοσυγκράτηση» και την «απλοποίηση των κανόνων» που διέπουν τις δράσεις των «27». Στο πλαίσιο αυτό οι Βρυξέλλες έχουν ήδη εκπονήσει και θέσει σε εφαρμογή δέκα «πακέτα γενικής χρήσης», που υποτίθεται ότι εξοικονομούν 15 δισ. ευρώ ετησίως εξαλείφοντας προσκόμματα που σχετίζονται κυρίως με τη γραφειοκρατία και την πολυνομία.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε επιστολή της ξεκαθαρίζει ότι σαφής πρόθεση της Επιτροπής είναι να προχωρήσει περαιτέρω με μια «μείζονα κανονιστική εκκαθάριση» για την άρση «παρωχημένων κανονιστικών διατάξεων, νομικών επικαλύψεων, ασυνεπειών και περιττών νομοθετικών απαιτήσεων».
3. Ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς
Ένα από τα ευρωπαϊκά παράδοξα σχεδόν επτά δεκαετίες μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης και τρεις μετά την υιοθέτηση ενός κοινού νομίσματος είναι ο αθεράπευτος κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών – της μεγαλύτερης αγοράς στον κόσμο. Οι αποκλίνοντες εθνικοί νομικοί κανόνες και η άνιση εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών εμποδίζουν τόσο τις εμπορικές όσο και τις κεφαλαιακές ροές μεταξύ των κρατών-μελών σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, όπως είναι οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Για να αντιμετωπίσει αυτόν τον λειτουργικό κατακερματισμό η Επιτροπή προτείνει το λεγόμενο «28ο καθεστώς». Η ιδέα, που θα διατυπωθεί ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη περί τα μέσα Μαρτίου, προβλέπει τη δημιουργία ενός μηχανισμού («εταιρεία» την ονομάζει η Κομισιόν) ικανού να διαπραγματεύεται, να επενδύει και να αντλεί κεφάλαια και από τα 27 κράτη-μέλη εντός μόνο 48 ωρών με τη βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας.
Εν προκειμένω η ενέργεια παραμένει ίσως ο δυσκολότερος τομέας για να συντονιστεί και να οργανωθεί κεντρικά, η «αχίλλειος πτέρνα του όλου σχεδιασμού», κατά την «Les Echos». Και ευλόγως, διότι η απεξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια είναι μια διαδικασία δύσκολη πολιτικά και οικονομικά στο μέτρο που και εσωτερικές ευρωπαϊκές αντιδράσεις συναντά (Ουγγαρία, Σλοβακία) και κινδυνεύει να αντικατασταθεί από μια δαπανηρότατη αμερικανική εξάρτηση της Ευρώπης.
Σε κάθε περίπτωση η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επείγεται θέλει να επιταχύνει τις «διασυνοριακές ενεργειακές οδούς» και ετοιμάζει μια Λευκή Βίβλο για την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Πάνω απ’ όλα, δεσμεύεται να «εντείνει σημαντικά τον έλεγχο της εφαρμογής των κανόνων της ενιαίας αγοράς», επιβάλλοντας δίχως χρονοτριβές κυρώσεις κατά των απείθαρχων ή τέλος πάντων των ολιγορούντων και απρόθυμων κρατών.
4. Η Ένωση των Κεφαλαιαγορών
Η συγκράτηση των επενδυτικών κεφαλαίων εντός ευρωπαϊκών συνόρων είναι ένα ακόμα μεγάλο στοίχημα των «27» στην παρούσα συγκυρία. Περί τα 300 δισ. ευρώ διαρρέουν κάθε χρόνο από την ΕΕ προς τις ΗΠΑ και το τελευταίο 12μηνο η «μεγάλη μας σύμμαχος» δεν διάκειται και τόσο φιλικά προς την Ευρώπη. Η διαδικασία ένωσης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών έχει ακινητοποιηθεί για περισσότερο από μια δεκαετία (μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης ουσιαστικά) και έκτοτε παραμένει αδρανής.
Στόχος της σημερινής Ευρώπης, όπως τον έχει επακριβώς περιγράψει ένας αδιαμφισβήτητος γνώστης των πραγμάτων (ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι) είναι αφενός να κινητοποιήσει 800 δισ. ευρώ ετησίως που θεωρεί ο «Σούπερ Μάριο» αναγκαία για την χρηματοδότηση της ψηφιακής τεχνολογίας και της οικολογικής μετάβασης της ΕΕ και αφετέρου για να εξοικονομηθούν 1,2 τρισ. ευρώ που απαιτούνται για την κοινή ευρωπαϊκή άμυνα.
Παρά τις διαιρέσεις των «27», οι Βρυξέλλες οραματίζονται να αναπτύξουν έως το 2027 ένα (αμφισβητούμενο από κάποιους εταίρους) πρόγραμμα που προβλέπει τη μεταβίβαση περισσότερων εξουσιών από τις εθνικές αρχές στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών. Έτσι η Κομισιόν θεωρεί ότι θα προωθηθεί η διαδικασία ενοποίησης των κατακερματισμένων ευρωαγορών. Στο πλαίσιο των αλλαγών που αφορούν τον κόσμο των επενδύσεων, των αποταμιεύσεων και του κεφαλαίου γενικότερα, η Κομισιόν φέρεται αποφασισμένη έως τα τέλη του τρέχοντος έτους να αναθεωρήσει τους κανονισμούς που διέπουν τον τραπεζικό τομέα της ΕΕ.
5. Η διπλωματία των ορυκτών
Εδώ το ζήτημα έχει να κάνει με τη γεωπολιτική θέση και ενίσχυση της Ευρώπης. Η εξασφάλιση σπανίων γαιών και ενέργειας, η ανάπτυξη των κρίσιμων ψηφακών τεχνολογιών, η εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων και η προώθηση της αμυντικής αυτάρκειας θα μείνουν σχέδια επί χάρτου αν δεν αναπτυχθεί πρώτα στον ευρωπαϊκό χώρο και δε λειτουργήσει αποτελεσματικά μια συστηματική βιομηχανική στρατηγική για τις επενδύσεις και τη μείωση του επενδυτικού ρίσκου.
Στα τέλη της χρονιάς που πέρασε οι Βρυξέλλες παρουσίασαν ένα σχέδιο με στόχο τη μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από την Κίνα σε ό,τι αφορά τις σπάνιες γαίες. Το σχέδιο αυτό βασίζεται στη δημιουργία μιας Κεντρικής Αρχής Αγορών, που είναι εμπνευσμένη από το ιαπωνικό μοντέλο – οι Ιάπωνες που ανήκουν στη Δύση αλλά για προφανείς γεωγραφικούς λόγους εφοδιάζονται από την Ανατολή, προσφέρουν λειτουργικά παραδείγματα.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο αποσκοπεί επίσης την ανάπτυξη από τις Βρυξέλλες μιας κεντρικής, ενεργής και αποτελεσματικής «διπλωματίας των ορυκτών» και εν γένει των πρώτων υλών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Νότια Αφρική, την Αργεντινή και τη Βραζιλία.
Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι προ ολίγων ημερών, στις αρχές Φεβρουαρίου, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποίησε ότι παρά την καλή θέληση και τις προσπάθειες των «27» υπάρχουν προσκόμματα που καθιστούν δύσκολη την επίτευξη των στόχων για ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής διπλωματίας των ορυκτών πριν από το έτος 2030.
Πηγή: ot.gr
Διαβάστε επίσης: Unilever: Άνοδος πωλήσεων με αιχμή τα brands ομορφιάς σε ΗΠΑ και Ινδία – Άλμα 9,5% για τη μετοχή