Δύο μεσαιωνικά φρούρια βρίσκονται αντίκρυ στον ποταμό Νάρβα που χωρίζει την Εσθονία από τη Ρωσία.
Ωστόσο, η «Γέφυρα Φιλίας» μεταξύ τους, που χτίστηκε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, είναι πλέον καλυμμένη στην εσθονική πλευρά από συρματοπλέγματα και «δόντια του δράκου» (σειρά από πυραμιδωτές κατασκευές). Το όνομα ακούγεται πλέον ως ειρωνεία.
Στην εσθονική πλευρά κυματίζουν οι σημαίες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, η ατμόσφαιρα είναι «ζοφερή» καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία πλησιάζει στην τέταρτη επέτειό του. «Εδώ, στην άκρη της Ευρώπης, ο πόλεμος μοιάζει διαφορετικός… Βλέπουμε τη Ρωσία πέρα από τα σύνορα κάθε μέρα», ανέφερε η δήμαρχος της Νάρβα, Κάτρι Ράικ, στο AFP.
Την ίδια ώρα, η πόλη φιλοξενεί πλέον το μεγαλύτερο εργοστάσιο παραγωγής μαγνητών σπάνιων γαιών στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε το εργοστάσιο τον περασμένο Σεπτέμβριο κάνοντας την πικρή παραδοχή ότι «περισσότερο από το 90% των μαγνητών που εισάγονται σήμερα στην ΕΕ προέρχονται από την Κίνα».
Και κάπως έτσι η Νάρβα έχει αναδειχθεί στο σύμβολο των δύο μεγάλων εξαρτήσεων της Ευρώπης, των Αμερικανών στρατιωτών και των κινεζικών αλυσίδων εφοδιασμού, σχολιάζει το Newsweek σημειώνοντας ότι αν λάβει κανείς υπόψη τις ιδιαιτερότητες της πόλης γίνεται σαφές ότι εκεί συναντώνται οι φιλοδοξίες της Ευρώπης για την ασφάλεια και η βιομηχανία.
Έτσι, μια κρίση στην περιοχή θα μπορούσε να διαταράξει όχι μόνο την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ, αλλά και την αλυσίδα εφοδιασμού που η ΕΕ έχει παραδεχτεί δημόσια ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από έναν στρατηγικό αντίπαλο.
Αυτό είναι ένα από τα πολλά θέματα που θα τεθούν επί τάπητος στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου αυτήν την εβδομάδα, όπου ηγέτες από περισσότερες από 100 χώρες θα συγκεντρωθούν από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου.
Η σελίδα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου αναφέρεται στην ετήσια διάσκεψη με μια προειδοποίηση: «Ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια σφαίρα πολιτικής κατάρρευσης». Και η Νάρβα, απροσδόκητα, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
Για τους Ευρωπαίους, η Νάρβα είναι μια παγίδα: μια μικρή, ρωσόφωνη συνοριακή πόλη που θα μπορούσε να αποτελέσει πειρασμό για τη Μόσχα και να αποτελέσει το επόμενο Ντονμπάς.
Το AFP σημειώνει μάλιστα ότι «κάποιοι φοβούνται» ότι η πόλη θα μπορούσε να είναι ο «επόμενος» στόχος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.
Αυτός ο φόβος φτάνει τώρα στο Μόναχο. Μια έκθεση που ετοιμάστηκε για τη Διάσκεψη του Μονάχου, ανέφερε ο βρετανικός Guardian, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη έχει φτάσει σε μια «οδυνηρή» συνειδητοποίηση ότι πρέπει να είναι «πιο τολμηρή» και πιο ανεξάρτητη, επειδή η Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ δεν υποστηρίζει πλέον αξιόπιστα τους φιλελεύθερους δημοκρατικούς κανόνες ή την μεταπολεμική τάξη.
Για τις ΗΠΑ ο χάρτης είναι πλέον διαφορετικός. Και η Ευρώπη δεν είναι υποχρέωσή τους. Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι ημέρες που οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν ολόκληρη την παγκόσμια τάξη όπως ο Άτλας έχουν τελειώσει».
Η Ευρώπη έχει ήδη συμφωνήσει, υπό την πίεση των ΗΠΑ, να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος. Το ΝΑΤΟ δεσμεύει τα μέλη να επενδύουν το 5% του ΑΕΠ ετησίως στην άμυνα και στις δαπάνες που σχετίζονται με την άμυνα έως το 2035, έναντι προηγούμενου στόχου 2%.
Οι σπάνιες γαίες
Μέσα σε όλα αυτά, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η σημασία της πόλης στο μέτωπο των σπάνιων γαιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχεται ότι η ΕΕ «δεν παράγει η ίδια καθόλου στοιχεία σπάνιων γαιών» και ότι «της συνολικής ζήτησης μαγνητών σπάνιων γαιών, το 98% καλύπτεται από κινεζικές εισαγωγές».
Οι μαγνήτες σπάνιων γαιών είναι, όπως σημειώνει η Κομισιόν, από τις πιο ενεργειακά αποδοτικές οδούς προς τους ηλεκτροκινητήρες και τις γεννήτριες και εμφανίζονται παντού, από κινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων μέχρι ανεμογεννήτριες και κινητήρες που κινούν ρομποτικούς βραχίονες.
Είναι επίσης σημαντικοί στη σύγχρονη στρατιωτική παρουσία. Έκθεση του αμερικανικού Γραφείου Λογοδοσίας της Κυβέρνησης του 2024 σημειώνει ότι τα στοιχεία σπάνιων γαιών και άλλα κρίσιμα υλικά είναι απαραίτητα για την εθνική ασφάλεια, καθώς ενσωματώνονται σε πολλά οπλικά συστήματα και οι διακοπές εφοδιασμού δημιουργούν «υψηλό δυναμικό βλάβης». Σημειώνει επίσης ότι οι αγορές του Πενταγώνου αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 0,1% της παγκόσμιας ζήτησης, γεγονός που αναμφίβολα ήταν ένας παράγοντας πίσω από την πίεση που άσκησε ο Ντόνλαντ Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Νάρβα και το εργοστάσιο μαγνητών σπάνιων γαιών της αποτελούν ένα χρήσιμο πλεονέκτημα, που όμως θα μπορούσε να αποδειχθεί παγίδα.
Η ρωσική απειλή
Η πόλη έχει πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκους, εκ των οποίων περίπου οι μισοί είναι Εσθονοί, το ένα τρίτο έχει ρωσική υπηκοότητα και περίπου 7.000 είναι χωρίς ιθαγένεια. Από αυτούς μόνο οι Εσθονοί έχουν δικαίωμα ψήφου και σε πολλά σχολεία διδάσκονται τα εσθονικά, όχι, παρόλο που οι περισσότεροι κάτοικοι μιλούν ρωσικά.
Η στέρηση του δικαιώματος ψήφου αποτελεί «μια τέλεια πύλη για τη ρωσική προπαγάνδα», έναν τρόπο για να υποστηρίξει η Μόσχα ότι οι μειονότητες απειλούνται και πρέπει να προστατευτούν, «εάν χρειαστεί με στρατιωτικά μέσα», σχολίασε ο Γερμανός πολιτικός επιστήμονας, Κάρλο Μασάλα.
Σε ένα τέτοιο σενάρια οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Η δύναμη που είναι σε ενεργό υπηρεσία της Ρωσίας εκτιμάται σε 1,5 εκατομμύριο, αν και είναι άγνωστο πόσο ισχυρή είναι μετά τις βαριές απώλειες στην Ουκρανία. Σε κάθε περίπτωση πάντως είναι περίπου 35 φορές μεγαλύτερη από τις μη μόνιμες δυνάμεις της Εσθονίας, οι οποίες ανέρχονται σε 43.000 άνδρες, παρόλο που η Εσθονία πλησιάζει τον στόχο δαπανών του 5%.
Οι προκλήσεις της Μόσχας
Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι οι ρωσικές προκλήσεις στην περιοχή, αν και πολλές, βρίσκονται σε μια γκρίζα ζώνη.
- Μια συνηθισμένη κατηγορία αφορά τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου. Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025, η Εσθονία δήλωσε ότι τρία ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη MiG-31 εισήλθαν στον εσθονικό εναέριο χώρο κοντά στο νησί Vaindloo για περίπου 12 λεπτά, αγνοώντας την προειδοποίηση μέσω ασυρμάτου. Ρωσικά αεροσκάφη έχουν παραβιάσει τον εσθονικό εναέριο χώρο πάνω από 40 φορές από το 2014.
- Στο έδαφος, η Εσθονία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με «ενοχλητικές» επιχειρήσεις. Στις 23 Μαΐου 2024, Εσθονοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι Ρώσοι συνοριοφύλακες αφαίρεσαν 25 σημαδούρες για τη ναυσιπλοΐα που είχε τοποθετήσει η Εσθονία στον ποταμό Νάρβα. Η ΕΕ καταδίκασε δημόσια την κίνηση και ζήτησε εξηγήσεις.
- Την άνοιξη του 2024, ο εθνικός αερομεταφορέας της Φινλανδίας, Finnair, ανέστειλε τις πτήσεις προς το Τάρτου, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Εσθονίας, αφού οι παρεμβολές στο GPS εμπόδισαν δύο προσγειώσεις αεροσκαφών. Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας χαρακτήρισε την κατάσταση ως πιθανή υβριδική επίθεση και κατηγόρησε τη Ρωσία. Μέχρι τα μέσα του 2025, η Εσθονία δήλωσε ότι οι ρωσικές παρεμβολές στο GPS είχαν προκαλέσει ζημιές άνω των 500.000 ευρώ σε διάστημα τριών μηνών και ότι η Ρωσία είχε επίσης προσπαθήσει να αναλάβει τον έλεγχο των drones επιτήρησης των συνοριοφυλάκων.
- Ανήμερα των Χριστουγέννων του 2024, το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας Estlink-2 υπέστη βλάβη και οι φινλανδικές αρχές δήλωσαν ότι πέντε υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών μεταξύ Φινλανδίας και Εσθονίας υπέστησαν επίσης ζημιές. Το 2025, Φινλανδοί εισαγγελείς απήγγειλαν κατηγορίες σε αξιωματικούς ενός δεξαμενόπλοιου που συνδέεται με τη Ρωσία, του Eagle S, υποστηρίζοντας ότι η άγκυρα του πλοίου προκάλεσε τη ζημιά.
- Η Εσθονία ισχυρίζεται επίσης ότι η Ρωσία προσπαθεί με διάφορους τρόπους να διαταράξει την ισορροπία της. Το 2024, η Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας της χώρας δήλωσε ότι συνέλαβε 10 άτομα ύποπτα για διάπραξη δολιοφθοράς και βανδαλισμού «κατόπιν εντολών ρωσικών ειδικών υπηρεσιών», συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων στο αυτοκίνητο του υπουργού Εσωτερικών και στο αυτοκίνητο ενός δημοσιογράφου.
Πηγή: naftemporiki.gr
Διαβάστε επίσης: ΕΕ: Διαμάχη Βρυξελλών και εθνικών κυβερνήσεων για τη γραφειοκρατία και την ανταγωνιστικότητα