Στερεύουν οι «γκρίζες» προμήθειες πετρελαίου για Ινδία και Κίνα καθώς για χρόνια το Πεκίνο αξιοποίησε το φθηνό πετρέλαιο από Ιράν και Βενεζουέλα - Πώς μπορεί να επωφεληθεί η Ευρώπη

Για δεκαετίες, η διεθνής αγορά πετρελαίου έμοιαζε χωρισμένη σε δύο κόσμους: τη «λευκή» αγορά, όπου το πετρέλαιο διακινούνταν νόμιμα και διαφανώς, και τη «γκρίζα», όπου κατέληγαν οι ροές υπό καθεστώς κυρώσεων — από χώρες όπως η Βενεζουέλα, η Ρωσία και το Ιράν. Όσοι αγόραζαν στη γκρίζα αγορά επωφελούνταν από σημαντικές εκπτώσεις- χωρίς στην πραγματικότητα να αντιμετωπίζουν υψηλό ρίσκο για την επιλογή αυτή.
Αυτό το τοπίο φαίνεται ότι αλλάζει λόγω των πολιτικών Τραμπ.

Κίνα: Χάνεται το ιρανικό discount
Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι ένας από τους βασικούς στόχους των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν βρίσκεται – στην πραγματικότητα- πολλά χιλιόμετρα μακριά από το ιρανικό έδαφος. Είναι η οικονομία της Κίνας. Για χρόνια, το Πεκίνο αξιοποίησε το φθηνό πετρέλαιο από Ιράν και Βενεζουέλα, το οποίο διακινούνταν εκτός επίσημων καναλιών, με μεγάλες εκπτώσεις και συχνά μέσω «σκιώδους» στόλου.

Σχεδόν όλο το εξαγόμενο πετρέλαιο του Ιράν, και περισσότερο από το μισό της Βενεζουέλας, πήγε πέρυσι στην Κίνα. Οι δύο χώρες αντιπροσώπευαν συνολικά περίπου το 17% των συνολικών αγορών πετρελαίου της Κίνας, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Kpler.
Με το σημερινό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την ανατροπή του Μαδούρο, η εικόνα αλλάζει ριζικά. Το ενεργειακό κόστος της Κίνας αυξάνεται, σε μια περίοδο που η οικονομία της επιβραδύνεται και η βιομηχανική της ανταγωνιστικότητα δοκιμάζεται.

Κούβα: Χωρίς τη «σωσίβια λέμβο» της Βενεζουέλας
Στην περίπτωση της Κούβας, η διπλωματία στέρησης πετρελαίου έχει πιο δραματικό χαρακτήρα. Η χώρα εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, το οποίο λάμβανε με ευνοϊκούς όρους στο πλαίσιο πολιτικών συμφωνιών.
Η απώλεια αυτών των προμηθειών μετά την πτώση του Μαδούρο μεταφράζεται σε κρίσιμες ελλείψεις καυσίμων, μπλακάουτ και βαθιά οικονομική ασφυξία.
Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να περιορίσει τις ώρες λειτουργίας εταιρειών, δημοσίων υπηρεσιών και σχολείων και σε πολλά μέρη δεν λειτουργούν λεωφορεία ή τρένα. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν προειδοποιήσει για «ανθρωπιστική κατάρρευση» στο νησί, καθώς η οξεία έλλειψη καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος καθιστά αδύνατη την ψύξη τροφίμων, την προμήθεια φαρμάκων και τη λειτουργία αντλιών νερού.

Ινδία: Ανεβαίνει ο λογαριασμός της ενέργειας
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις διεθνείς κυρώσεις στη ρωσική ενέργεια, η Ινδία αναδείχθηκε σε έναν από τους καλύτερους πελάτες του Κρεμλίνου.
Το Νέο Δελχί έγινε ο δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού πετρελαίου, μετά την Κίνα. Υπό την απειλή των δασμών Τραμπ, η κυβέρνηση Μόντι δεσμεύτηκε να αλλάξει πολιτική.

Στις 6 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ μείωσε τους δασμούς στις ινδικές εισαγωγές από 50% σε 25%, καταργώντας τους τιμωρητικούς δασμούς 25% που είχε επιβάλει τον Αύγουστο του 2025. Ο Τραμπ είπε ότι αυτή η χαλάρωση οφειλόταν στο γεγονός ότι «η Ινδία έχει δεσμευτεί να σταματήσει άμεσα ή έμμεσα να εισάγει πετρέλαιο της Ρωσικής Ομοσπονδίας [και] έχει δηλώσει ότι θα αγοράζει ενεργειακά προϊόντα των Ηνωμένων Πολιτειών από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Σύμφωνα με τα τελευταία προκαταρκτικά στοιχεία από το υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας της Ινδίας για τον Ιανουάριο του 2026, η χώρα μείωσε σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και προμηθεύτηκε περισσότερο από τις χώρες του Κόλπου και τις ΗΠΑ.
Συγκεκριμένα, το μερίδιο της Ρωσίας στις εισαγωγές πετρελαίου της Ινδίας μειώθηκε σε λιγότερο από 20% για πρώτη φορά από τον Μάιο του 2022. Αυτό κοστίζει ήδη στην Ινδία, ακόμα και πριν την τελευταία κρίση στη Μέση Ανατολή.

«Κάθε αύξηση κατά 1 δολάριο στο αργό πετρέλαιο αυξάνει τον ετήσιο λογαριασμό εισαγωγών της Ινδίας κατά περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια», σημειώνει ο ινδικός χρηματοοικονομικός όμιλος JM Financial Services σε ειδική ανάλυση.

Πώς θα μπορούσαν να πέσουν οι τιμές του πετρελαίου
Η στρατηγική εξάλειψης των φθηνών προμηθειών γεννά ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου: τι θα συμβεί αν οι μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από το Ιράν και τη Βενεζουέλα επιστρέψουν στην «κανονική» αγορά; Σήμερα, τόσο το Ιράν όσο και η Βενεζουέλα παράγουν σημαντικά λιγότερο πετρέλαιο από τις πραγματικές τους δυνατότητες.

Το Ιράν αντλεί περίπου 3–3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ υπό κανονικές συνθήκες – με πλήρη πρόσβαση σε επενδύσεις, τεχνολογία και διεθνείς αγορές – θα μπορούσε να πλησιάσει ή και να ξεπεράσει τα 4,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Αντίστοιχα, η Βενεζουέλα παρήγαγε περίπου 1,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2025, όταν το παραγωγικό της δυναμικό, πριν από την κατάρρευση της κρατικής εταιρείας και τις κυρώσεις, ξεπερνούσε τα 2,5–3 εκατ. βαρέλια ημερησίως και ενώ είναι η χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.
Η επανένταξη των ποσοτήτων από Ιράν και Βενεζουέλα στην επίσημη, διαφανή αγορά πετρελαίου θα σήμαινε μια δομική αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς.

Σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, αυτό θα οδηγούσε καθοδικά τις τιμές, όχι μόνο λόγω των επιπλέον βαρελιών, αλλά και επειδή θα μειωνόταν το ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου που ενσωματώνεται σήμερα στις διεθνείς τιμές.
Παράλληλα, η μετάβαση από τη «γκρίζα» στην κανονική αγορά θα περιόριζε τις στρεβλώσεις: λιγότερες αδιαφανείς συναλλαγές, χαμηλότερα μεταφορικά και ασφαλιστικά κόστη, και μικρότερη εξάρτηση από σκιώδεις στόλους και πολύπλοκες χρηματοδοτικές δομές. Το πετρέλαιο θα γινόταν φθηνότερο σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

«Ανάσα» για την Ευρώπη
Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να αλλάξει και τις ισορροπίες στην παγκόσμια παραγωγή. Χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, οι οποίες τα τελευταία χρόνια αξιοποίησαν εκπτώσεις σε ιρανικό, ρωσικό ή βενεζουελάνικο πετρέλαιο, θα έχαναν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της φθηνότερης ενέργειας. Σε ένα περιβάλλον κανονικοποίησης, οι εκπτώσεις αυτές θα εξαφανίζονταν ή θα περιορίζονταν δραστικά, μειώνοντας το χάσμα του ενεργειακού τους κόστους με αυτό των δυτικών οικονομιών.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να λειτουργήσει ευνοϊκά για την Ευρώπη, η οποία τα τελευταία χρόνια μαστίζεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος.
Η μείωση των διεθνών τιμών πετρελαίου θα ανακούφιζε ενεργοβόρους κλάδους της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως η μεταποίηση, η χημική βιομηχανία, τα μέταλλα και οι μεταφορές, βελτιώνοντας έτσι την ανταγωνιστικότητά τους.

Σε αυτό το σενάριο, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα κινούνταν προς ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο, όπου η ανάπτυξη δε θα βασιζόταν σε «φθηνά και αποκλειστικά» βαρέλια, αλλά στην ικανότητα παραγωγής προστιθέμενης αξίας.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Ο χρυσός ανακάμπτει πάνω από τα $5.160 – Ανάχωμα στο ράλι το ισχυρό δολάριο