Offcanvas
Offcanvas
Από τη διεθνοποίηση των πανεπιστημίων μέχρι τα microcredentials και τη διασύνδεση με την αγορά εργασίας, η Αθηνά Μιχαηλίδου παρουσιάζει το σχέδιο για μια πιο εξωστρεφή Ανώτατη Εκπαίδευση και την εδραίωση της Κύπρου ως Περιφερειακού Ακαδημαϊκού και Ερευνητικού Κέντρου.
Συνέντευξη στη Βάσια Καττή
«Η Ανώτερη Εκπαίδευση της Κύπρου αποτελεί σήμερα έναν από τους δυναμικότερους τομείς της κυπριακής οικονομίας», αναφέρει η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας Αθηνά Μιχαηλίδου σε συνέντευξή της στο Economy Today, υπογραμμίζοντας τον ολοένα σημαντικότερο ρόλο που διαδραματίζει ο τομέας στην ανάπτυξη της χώρας και στην προσπάθεια εδραίωσης της Κύπρου ως περιφερειακού ακαδημαϊκού και ερευνητικού κέντρου.
Όπως επισημαίνει, η πορεία των τελευταίων ετών χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση του φοιτητικού πληθυσμού, ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας των κυπριακών πανεπιστημίων και διεύρυνση της προσφοράς προγραμμάτων σπουδών. Τονίζει, μάλιστα, ότι η Κύπρος καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά νέων με τίτλο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στοιχείο που καταδεικνύει τη δυναμική που έχει αναπτύξει ο τομέας τα τελευταία χρόνια.
Η Υπουργός αναλύει ακόμη τις προτεραιότητες του Υπουργείου για τα επόμενα χρόνια, με έμφαση στον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση της ποιότητας της Ανώτατης Εκπαίδευσης, στη διασύνδεση των σπουδών με τις ανάγκες της οικονομίας, στην προώθηση των microcredentials και στη διεθνοποίηση των κυπριακών πανεπιστημίων.
60,1% με τίτλο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης
Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα υψηλότερα ποσοστά νέων ηλικίας 25-34 ετών που κατέχουν τίτλο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Πώς αξιολογείτε την πορεία της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια και ποια θεωρείτε τα σημαντικότερα επιτεύγματα του τομέα;
Η Κύπρος συγκαταλέγεται σταθερά ανάμεσα στις τρεις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα υψηλότερα ποσοστά νέων ηλικίας 25-34 ετών που κατέχουν τίτλο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, φτάνοντας το 60,1% το 2024 σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, επίδοση που ξεπερνά κατά πολύ τον ενωσιακό μέσο όρο του 44,1% και τοποθετεί τη χώρα μας πίσω μόνο από την Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο.
Αυτό είναι αποτέλεσμα μιας συνεχούς πορείας ανάπτυξης του τομέα τις τελευταίες δύο δεκαετίες, όπως αποτυπώνεται στα στοιχεία που συλλέγει σε ετήσια βάση η Διεύθυνση Ανώτερης Εκπαίδευσης μέσω της Έρευνας Χαρτογράφησης. Ο συνολικός φοιτητικός πληθυσμός στα Ιδρύματα Ανώτερης Εκπαίδευσης έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2013-2014, φτάνοντας τους 58.941 φοιτητές και φοιτήτριες το 2023-2024, με τη φοιτητική εγγραφή να αυξάνεται κατά 42% την περίοδο 2015-2023 και τον αριθμό των αποφοίτων να εκτινάσσεται κατά 125% την τελευταία δεκαετία, εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τη δυναμική ανάπτυξη των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων και Σχολών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης από το 2007-2008 και έπειτα.
Το 56% του φοιτητικού πληθυσμού είναι διεθνείς φοιτητές
Παράλληλα, πάνω από το 56% του φοιτητικού πληθυσμού προέρχεται πλέον από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τρίτες χώρες και η πλειονότητα των προγραμμάτων σπουδών διδάσκεται πλέον στην αγγλική γλώσσα, στοιχεία που επιβεβαιώνουν την καθιέρωση της Κύπρου ως περιφερειακού εκπαιδευτικού προορισμού, ενώ το 57% του ακαδημαϊκού προσωπικού κατέχει διδακτορικό τίτλο και το ποσοστό απασχόλησης των πρόσφατων αποφοίτων έφτασε το 83,8% το 2024, αυξημένο κατά περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες από το 2015.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα επιτεύγματα ξεχωρίζουν η θεσμική ωρίμανση του συστήματος διασφάλισης ποιότητας μέσω του Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης, η ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης με στοχευμένη υποστήριξη σε φοιτητές/φοιτήτριες με αναπηρία, σε ώριμους φοιτητές/φοιτήτριες που πλέον αποτελούν το 30% του πληθυσμού, ο ψηφιακός μετασχηματισμός με τη θεαματική διεύρυνση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, η δημιουργία Εθνικού Μηχανισμού Παρακολούθησης Αποφοίτων και η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή έρευνα Eurograduate που επιτρέπουν πλέον τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικής, καθώς και η διεύρυνση της προσφοράς σπουδών σε 60 ακαδημαϊκά ιδρύματα και 1.367 προγράμματα.
Παραμένουν βεβαίως προκλήσεις, όπως οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας και τα κενά στην καταγραφή δεδομένων για ορισμένες ευάλωτες ομάδες, ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο του πρόσφατου Στρατηγικού Σχεδίου για τη Βελτίωση και Αναβάθμιση της Ανώτερης Εκπαίδευσης, με στόχο η Κύπρος να εδραιωθεί πλήρως ως Περιφερειακό Ακαδημαϊκό και Ερευνητικό Κέντρο.
Ένας τομέας με ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα
Πόσο σημαντικός είναι σήμερα ο ρόλος της Ανώτερης Εκπαίδευσης για την οικονομία της χώρας και την προσπάθεια της Κύπρου να εδραιωθεί ως Περιφερειακό Κέντρο Εκπαίδευσης, Έρευνας και προσέλκυσης διεθνών φοιτητών;
Η Ανώτερη Εκπαίδευση της Κύπρου αποτελεί σήμερα έναν από τους δυναμικότερους τομείς της κυπριακής οικονομίας και ένα σημαντικό παράγοντα για τη μελλοντική της ανάπτυξη. Η Κύπρος διαθέτει σήμερα 13 πανεπιστήμια και πέραν των 40 σχολών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, που προσφέρουν ένα ευρύ φάσμα προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων σπουδών. Η ανάπτυξη αυτή έχει δημιουργήσει ένα σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα, με επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας και ολοένα αυξανόμενο αριθμό Κύπριων και διεθνών φοιτητών/τριών που επιλέγουν να σπουδάσουν στην Κύπρο.
Τα ίδια τα Ιδρύματα Ανώτερης Εκπαίδευσης επενδύουν στην ακαδημαϊκή ποιότητα, στην ανάπτυξη των υποδομών τους, στον εκσυγχρονισμό και διεύρυνση των προγραμμάτων σπουδών τους, ανταποκρινόμενα στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ενισχύουν, επίσης, τις ψηφιακές και οριζόντιες δεξιότητες, τις διεπιστημονικές προσεγγίσεις, την πρακτική άσκηση και τη συνεργασία με τις επιχειρήσεις. Αυτή η διαρκής προσαρμογή είναι απαραίτητη ώστε η Ανώτερη Εκπαίδευση να παραμένει ποιοτική, ανταγωνιστική και ουσιαστικά συνδεδεμένη με την οικονομία και την αγορά εργασίας.
Από την πλευρά της Πολιτείας, προετοιμάστηκε το θεσμικό πλαίσιο που στηρίζει αυτή την εξέλιξη. Συγκεκριμένα, εκσυγχρονίστηκε το νομοθετικό πλαίσιο για τις Ερευνητικές Μονάδες και θεσμοθετήθηκαν τα Κέντρα Αριστείας στα Δημόσια Πανεπιστήμια, ενισχύοντας τις προϋποθέσεις για έρευνα υψηλού επιπέδου και προσέλκυση χρηματοδότησης για ερευνητικά προγράμματα. Παράλληλα, προωθήθηκε το κατάλληλο νομικό πλαίσιο για τη δημιουργία πανεπιστημιακών τεχνοβλαστών (spin-offs) από τα Δημόσια Πανεπιστήμια της Κύπρου, ώστε η έρευνα και η γνώση που παράγονται στα Πανεπιστήμια της Κύπρου να μπορούν να αξιοποιούνται και να μετατρέπονται σε καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Πράσινο φως για πέντε αγγλόφωνα προγράμματα
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η δυνατότητα των Δημόσιων Πανεπιστημίων να προσφέρουν προπτυχιακά προγράμματα στην αγγλική γλώσσα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εξωστρέφεια των πανεπιστημίων μας, διευρύνει τη δυνατότητα προσέλκυσης διεθνών φοιτητών/τριών και δημιουργεί νέες προοπτικές για διεθνείς ακαδημαϊκές και ερευνητικές συνεργασίες. Ήδη έχουν εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο πέντε προγράμματα σπουδών που θα προσφέρονται από το Πανεπιστήμιο Κύπρου στην αγγλική γλώσσα.
Όλες αυτές οι εξελίξεις συνθέτουν ένα ισχυρό οικοσύστημα γνώσης, έρευνας και καινοτομίας. Η Ανώτερη Εκπαίδευση της Κύπρου μπορεί πλέον να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ ανθρώπινου κεφαλαίου, οικονομίας και διεθνούς εξωστρέφειας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εδραίωση της Κύπρου σε Περιφερειακό Κέντρο Εκπαίδευσης, Έρευνας και προσέλκυσης διεθνών φοιτητών/τριών.
Έρχεται σύστημα πρόβλεψης δεξιοτήτων
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες της αγοράς εργασίας μεταβάλλονται διαρκώς, πώς διασφαλίζεται ότι τα πανεπιστήμια και τα προγράμματα σπουδών παραμένουν συνδεδεμένα με τις δεξιότητες που ζητούν οι επιχειρήσεις και η οικονομία;
Η διασύνδεση της Ανώτερης Εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας αποτελεί στρατηγικό στόχο της Διεύθυνσης Ανώτερης Εκπαίδευσης (ΔΑΕ). Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΑΕ διεξάγει δύο εθνικές έρευνες: την Εθνική Έρευνα Παρακολούθησης Αποφοίτων (CYGraduates) και την Εθνική Έρευνα Εργοδοτών (CYEmployers). Οι εν λόγω έρευνες διεξάγονται στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, με στόχο τη συστηματική συλλογή δεδομένων για τη μετάβαση των αποφοίτων στην αγορά εργασίας, τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σε δεξιότητες και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εργοδότες στην εξεύρεση κατάλληλου προσωπικού. Τα αποτελέσματα των ερευνών διαχέονται σε διάφορους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε οι αποφάσεις και οι σχετικές δράσεις να βασίζονται σε έγκυρα και επιστημονικά δεδομένα. Ειδικότερα, η ΔΑΕ παρέχει στα Ιδρύματα Ανώτερης Εκπαίδευσης εξατομικευμένες εκθέσεις από την έρευνα CYGraduates, μέσα από τις οποίες μπορούν να συγκρίνουν τα αποτελέσματα των δικών τους αποφοίτων με τους εθνικούς μέσους όρους.
Παράλληλα, η ΔΑΕ υλοποιεί το έργο CySkills, στο πλαίσιο του προγράμματος «AI in Government» του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής. Στόχος είναι η ανάπτυξη ενός ηλεκτρονικού συστήματος ανάλυσης και πρόβλεψης δεξιοτήτων της αγοράς εργασίας (Skills Intelligence System), το οποίο θα αξιοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για την ταχεία και αυτοματοποιημένη επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων από πολλαπλές πηγές, όπως διοικητικά δεδομένα, εθνικές και ευρωπαϊκές έρευνες, αγγελίες εργασίας και διαδικτυακές πηγές. Μέσα από τον συνδυασμό των δεδομένων αυτών θα παράγεται έγκαιρη και αξιόπιστη πληροφόρηση για τις υφιστάμενες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας σε δεξιότητες, προσόντα και επαγγέλματα.
Η πληροφόρηση που παρέχεται μέσα από τις έρευνες και τα έργα της ΔΑΕ μπορεί να αξιοποιηθεί από τα Ιδρύματα Ανώτερης Εκπαίδευσης για την αναθεώρηση υφιστάμενων Προγραμμάτων Σπουδών, τον σχεδιασμό νέων Προγραμμάτων και την καλύτερη επαγγελματική καθοδήγηση των φοιτητών και φοιτητριών. Στόχος δεν είναι τα ιδρύματα να ακολουθούν απλώς τις εκάστοτε ανάγκες της αγοράς εργασίας, αλλά να διαθέτουν έγκαιρη και αξιόπιστη εικόνα των αναγκών, ώστε να μπορούν να προσαρμόζουν τα Προγράμματά τους με τεκμηριωμένο τρόπο.
Ο οδικός χάρτης μέχρι το 2029
Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες του Υπουργείου για την περαιτέρω ανάπτυξη και διεθνοποίηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα επόμενα χρόνια;
Οι προτεραιότητες του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας για την ανάπτυξη και διεθνοποίηση της Ανώτερης Εκπαίδευσης την τριετία 2027-2029 βασίζονται σε τρεις κύριους στρατηγικούς άξονες.
Ο πρώτος άξονας επικεντρώνεται στον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση της ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης, με έμφαση στη λήψη αποφάσεων βάσει επιστημονικά τεκμηριωμένων δεδομένων, την τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων, τον εκσυγχρονισμό μεθόδων διδασκαλίας και μάθησης, την ψηφιακή μεταρρύθμιση και την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Παράλληλα, σε αυτό το πλαίσιο, προωθείται η έρευνα και η καινοτομία στα Ιδρύματα Ανώτερης Εκπαίδευσης, μέσω δημιουργίας Ερευνητικών Μονάδων, Κέντρων Αριστείας και τεχνοβλαστών, καθώς και μέσω καινοτόμων εργαλείων όπως το σύστημα πληροφοριών δεξιοτήτων με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στόχος η μείωση του χάσματος δεξιοτήτων
Η διασύνδεση της Ανώτερης Εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας αποτελεί τον δεύτερο στρατηγικό άξονα της ανάπτυξης και διεθνοποίησης της Ανώτερης Εκπαίδευσης. Βασική επιδίωξη είναι όπως τα προγράμματα σπουδών των Ιδρυμάτων Ανώτερης Εκπαίδευσης της Κύπρου να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και κατά συνέπεια να περιορίζεται το φαινόμενο της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων. Για τον σκοπό αυτό, όπως έχει ήδη αναφερθεί, αναπτύσσεται το Skills Intelligence System, που αξιοποιεί δεδομένα Έρευνας, Τεχνητή Νοημοσύνη και Ανάλυση σε πραγματικό χρόνο για την πρόβλεψη μελλοντικών αναγκών σε δεξιότητες και επαγγέλματα, ενώ, παράλληλα προωθούνται τα Μικροδιαπιστευτήρια (microcredentials) και ευέλικτες μορφές διά βίου μάθησης, ώστε οι απόφοιτοι/ες να αποκτούν τόσο εξειδικευμένες όσο και οριζόντιες δεξιότητες προσαρμοσμένες στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της εργασίας.
Η μάχη για περισσότερους διεθνείς φοιτητές
Τέλος, τρίτο στρατηγικό άξονα αποτελεί η καθιέρωση της Κύπρου ως Διεθνές και Περιφερειακό Κέντρο Ανώτερης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Στόχος είναι η ενίσχυση της προβολής των Ιδρυμάτων Ανώτερης Εκπαίδευσης της Κύπρου στο εξωτερικό μέσω στοχευμένων δράσεων και δραστηριοτήτων. Τέτοιες δραστηριότητες μπορούν να αφορούν ανάμεσα σε άλλα τη συμμετοχή σε διεθνείς εκπαιδευτικές εκθέσεις, την υπογραφή Συμφωνιών για την Αμοιβαία Αναγνώριση Τίτλων Σπουδών, καθώς και Μνημονίων Συναντίληψης σε θέματα Ανώτερης Εκπαίδευσης και Έρευνας με ευρωπαϊκές και τρίτες χώρες, την προσφορά κινήτρων και υποτροφιών για την προσέλκυση διεθνών φοιτητών/τριών, την ενθάρρυνση της κινητικότητας φοιτητών/τριών και ακαδημαϊκών, καθώς και την προώθηση διαπανεπιστημιακών προγραμμάτων και ερευνητικών δραστηριοτήτων.
Μέσα από αυτούς τους άξονες, το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας επιδιώκει μια σύγχρονη, ανταγωνιστική και εξωστρεφή Ανώτερη Εκπαίδευση, ευθυγραμμισμένη με τα Ευρωπαϊκά και Διεθνή πρότυπα ποιότητας. Η διεθνής διάσταση παραμένει ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς στόχους της Κυβέρνησης, έτσι ώστε η Κύπρος να παγιωθεί ως αναγνωρισμένο Περιφερειακό και Διεθνές Κέντρο Ποιοτικής Ανώτερης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, ως ένας ελκυστικός προορισμός Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης τόσο για διεθνείς φοιτητές/φοιτήτριες όσο και για ακαδημαϊκό προσωπικό και ερευνητές υψηλού επιπέδου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
