Σύμφωνα με τον Ν. Ιωαννίδη βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία πληροφοριακού συστήματος που θα επιτρέπει την παρακολούθηση υπηκόων τρίτων χωρών από την είσοδό τους στην ΚΔ μέχρι την έξοδό τους – Πόσο μειώθηκαν τα επιδόματα για το μεταναστευτικό

Την αυστηροποίηση του προγράμματος της «χρυσής βίζας», ενόψει και της ένταξης της Κύπρου στον χώρο Σένγκεν, προανήγγειλε ο Υφυπουργός Μετανάστευσης Νικόλας Ιωαννίδης, μιλώντας στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παρακολουθήσεως Σχεδίων Αναπτύξεως και Ελέγχου Δημόσιων Δαπανών, η οποία εξέτασε την ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη διαχείριση του μεταναστευτικού.

Ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι περίπου 1.500 «χρυσές βίζες» έχουν εκδοθεί τα τελευταία δύο χρόνια και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αυστηρός έλεγχος των κατόχων περίπου 12.000 τέτοιων διαβατηρίων που εκδόθηκαν από το 2013, ως προς το κατά πόσον εξακολουθούν να πληρούν τα κριτήρια. Προανήγγειλε, παράλληλα, αποφάσεις για αυστηροποίηση του προγράμματος, σημειώνοντας ότι η ένταξη της Κύπρου στο Σένγκεν το καθιστά πιο ελκυστικό και ότι έχει προβεί σε σχετικές εισηγήσεις προς συναρμόδιους Υπουργούς.

Μεταξύ άλλων, είπε ότι εξετάζεται η κατεύθυνση των επενδύσεων που συνδέονται με το πρόγραμμα και κατά πόσον αυτές μπορούν να διοχετεύονται και σε τομείς όπως η παιδεία, η άμυνα και η καινοτομία, σημειώνοντας ότι «χρειαζόμαστε επενδύσεις», αλλά αυτές θα πρέπει να γίνονται «με ελεγχόμενο τρόπο».

Νέο πληροφοριακό σύστημα για είσοδο και έξοδο

Ο Υφυπουργός ανέφερε παράλληλα ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία πληροφοριακού συστήματος που θα επιτρέπει την παρακολούθηση των υπηκόων τρίτων χωρών από την είσοδό τους στη Δημοκρατία μέχρι την έξοδό τους.

Η αναφορά έγινε σε σχέση με τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το 2021-23, η οποία είχε διαπιστώσει ότι περίπου 290.000 υπήκοοι τρίτων χωρών που είχαν εισέλθει νόμιμα στην Κύπρο εμφανίζονταν στα διαθέσιμα στοιχεία χωρίς να καταγράφεται η έξοδός τους. Ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι τα δεδομένα έχουν πλέον αλλάξει και ότι προχωρεί η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων με άλλα Υπουργεία, ενώ το νέο σύστημα αναμένεται να εγκατασταθεί τον Μάρτιο.

Ως πιθανούς λόγους για την απουσία καταχώρισης αναχώρησης ανέφερε, μεταξύ άλλων, αναχώρηση από μη ελεγχόμενο σημείο, απόκτηση άδειας παραμονής, έξοδο με άλλο διαβατήριο ή άλλες περιπτώσεις.

Παράλληλα, ο Υφυπουργός ανακοίνωσε ότι προχωρεί η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών μετανάστευσης. Σε πρώτη φάση, οι πολίτες θα μπορούν να ανανεώνουν διαδικτυακά τις άδειες παραμονής τους για πέντε κατηγορίες, ενώ θα μπορούν επίσης να παρακολουθούν ηλεκτρονικά την πορεία της αίτησής τους και να λαμβάνουν SMS όταν ολοκληρώνεται η διαδικασία.

Μείωση εκκρεμών αιτήσεων ασύλου

Ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι οι εκκρεμείς αιτήσεις ασύλου έχουν μειωθεί από περίπου 24.000 όταν δημιουργήθηκε το Υφυπουργείο σε κάτω από 12.500 σήμερα, ενώ για τις αιτήσεις Σύρων είπε ότι από τον Δεκέμβριο του 2024 μέχρι σήμερα έχουν αποσυρθεί ή ανακληθεί περισσότερες από 6.100 αιτήσεις και περίπου 5.500 άτομα έχουν επιστρέψει. Για το πρώτο οκτάμηνο του 2026, οι επιστροφές έχουν ξεπεράσει τις 7.000, έναντι περισσότερων από 12.000 αναχωρήσεων το 2025.

Αναφερόμενος στις αιτήσεις ασύλου, είπε ότι το ποσοστό έγκρισης ανέρχεται σήμερα στο 15%-20%, ενώ μεγάλο μέρος των ατόμων που βρίσκονται στην Κύπρο έχει καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας.

Το ζήτημα των δικαιωμάτων όσων λαμβάνουν καθεστώς προστασίας έθεσε ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Παμπορίδης, ζητώντας διευκρινίσεις για το ποσοστό των αιτήσεων που εγκρίνονται και τα δικαιώματα που αποκτούν οι δικαιούχοι, περιλαμβανομένης της δυνατότητας απόκτησης κυπριακής ιθαγένειας σε πέντε χρόνια. Ο κ. Ιωαννίδης διευκρίνισε ότι η συμπληρωματική προστασία είναι διαφορετική από το καθεστώς πρόσφυγα και έχει προσωρινό χαρακτήρα, η παράνομη είσοδος στη Δημοκρατία αποκλείει την απόκτηση κυπριακής υπηκοότητας, ενώ τα χρόνια παραμονής στη Δημοκρατία δεν είναι το μοναδική κριτήριο για απόκτηση υπηκοότητας.

Η βουλευτής του ΑΚΕΛ Μαρίνα Νικολάου έθεσε την ανάγκη επαρκούς στελέχωσης της Υπηρεσίας Ασύλου, ώστε οι αιτήσεις να εξετάζονται έγκαιρα με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο Υφυπουργός ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η πλήρωση οργανικών θέσεων στην Υπηρεσία Ασύλου όταν στο παρελθόν στελεχωνόταν κυρίως από μη μόνιμο προσωπικό και ότι η εξέταση των αιτήσεων γίνεται με βάση το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η κ. Νικολάου έθεσε επίσης το αίτημα του ΑΚΕΛ για εξαίρεση της Κυπριακής Δημοκρατίας από τον Κανονισμό του Δουβλίνου που εγκλωβίζει τον αιτητή ασύλου στη πρώτη χώρα υποδοχής, με τον κ. Ιωαννίδη να απαντά ότι η Κύπρος δεν έχει προχωρήσει σε κάτι τέτοιο, καθώς ο Κανονισμός αποτελεί μέρος του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.

Έλεγχοι στην Πράσινη Γραμμή

Έντονα τέθηκε και το θέμα της Πράσινης Γραμμής. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ζαχαρίας Κουλίας ανέφερε ότι «στην Πύλα η κατάσταση δεν είναι καλή» και έκανε λόγο για κενό στους ελέγχους, ενώ έθεσε και ζήτημα ελέγχων σε σημεία εισόδου, όπως οι μαρίνες.

Ο Βοηθός Αρχηγός της Αστυνομίας Μιχάλης Κατσουνωτός ανέφερε ότι πραγματοποιούνται καθημερινά περιπολίες στις συγκεκριμένες περιοχές και ανακόπτονται παράνομα οχήματα και διακινούμενοι αλλοδαποί. Πρόσθεσε ότι, στο πλαίσιο της ένταξης της Κύπρου στο Σένγκεν, υπάρχει νομικό εργαλείο για συνεργασία με τις Βρετανικές Βάσεις και ενίσχυση των ελέγχων από και προς τα κατεχόμενα.

Ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι η Κύπρος δεν εφαρμόζει μεταναστευτική διαδικασία στην Πράσινη Γραμμή, αλλά προβλέπονται συγκεκριμένοι έλεγχοι, υπογραμμίζοντας ότι «ουδέποτε θα δεχτούμε να καταστεί σκληρό σύνορο».

Μειώθηκαν κατά 50% τα επιδόματα

Στο οικονομικό κόστος του μεταναστευτικού αναφέρθηκε επίσης ο κ. Ιωαννίδης, σημειώνοντας ότι τα επιδόματα έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια λόγω της μείωσης των μεταναστευτικών ροών. Ανέφερε ότι στις αρχές του 2026 το ποσό ανερχόταν σε €15 εκατ., έναντι €49 εκατ. όταν ανέλαβε το Υφυπουργείο.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Ευγένιος Χαμπουλλάς ζήτησε πιο λεπτομερή ανάλυση του κόστους και έθεσε ερώτημα κατά πόσον η ένταξη της Κύπρου στο Σένγκεν μπορεί να οδηγήσει σε νέα κύματα παράτυπων μεταναστευτικών ροών. Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Πόλυς Ανωγυριάτης ζήτησε αναλυτικές καταστάσεις για την κρατική δαπάνη, τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και τις ανακτήσεις κονδυλίων προηγούμενων ετών.

Ο Υφυπουργός ανέφερε ότι μεγάλο μέρος του κόστους διαχείρισης της μετανάστευσης καλύπτεται από ευρωπαϊκούς πόρους, με το Κέντρο «Πουρνάρα» να έχει αναβαθμιστεί με 100% ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, τις «Λίμνες» κατά 85%, ενώ οι επιστροφές χρηματοδοτούνται σε ποσοστό 80%-85%.

Στοχευμένη προσέλκυση εργατικού δυναμικού

Για τη νόμιμη μετανάστευση, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι η Κύπρος χρειάζεται εργατικό δυναμικό στην οικοδομική και ξενοδοχειακή βιομηχανία, καθώς και νοσηλευτές. Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος ζήτησε διευκρινίσεις για τις ανάγκες της οικονομίας σε εργαζομένους από τρίτες χώρες, τη στέγαση και τους ελέγχους.

Ο Υφυπουργός είπε ότι έχουν συναφθεί διμερείς συμφωνίες με την Αίγυπτο και την Ινδία για πιο στοχευμένη προσέλκυση εργατικού δυναμικού, ενώ σήμερα υπάρχουν περίπου 200.000 ισχύουσες άδειες διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών.

Σε σχέση με τους ασυνόδευτους ανηλίκους, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι ο αριθμός τους έχει μειωθεί από περίπου 1.100 όταν ανέλαβε το Υφυπουργείο σε 130 σήμερα. Πρόσθεσε ότι εφαρμόζεται έλεγχος ηλικίας και ότι δεν υπάρχει σχεδιασμός για δημιουργία νέων δομών.

Μείωση 92% στις παράτυπες αφίξεις

Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026 οι παράτυπες αφίξεις έχουν μειωθεί κατά 92% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2022, ενώ οι νέες αιτήσεις ασύλου έχουν μειωθεί κατά 93%.

Ανέφερε ακόμη ότι από τον Ιανουάριο του 2026 μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί σχεδόν 7.000 επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών, ενώ από το 2023 οι επιστροφές ανέρχονται περίπου στις 40.000. Όπως είπε, η Κύπρος έχει πλέον τη δυνατότητα να συμμετέχει αλλά και να διοργανώνει κοινές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιστροφών σε συνεργασία με τη Frontex.

«Η μεταναστευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική εάν οι αποφάσεις επιστροφής μένουν στα χαρτιά. Όποιος δεν έχει δικαίωμα να παραμένει στη Δημοκρατία, πρέπει να επιστρέφει στη χώρα του και αυτό εφαρμόζεται σήμερα στην πράξη», είπε.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής που έχει επέλθει στη διαχείριση του μεταναστευτικού ανέφερε το Κέντρο «Πουρνάρα», όπου, όπως είπε, από περισσότερους από 3.000 διαμένοντες το 2022, σε δομή χωρητικότητας περίπου 1.000 ατόμων, σήμερα ο αριθμός έχει περιοριστεί στους 165.

Ο Υφυπουργός αναφέρθηκε επίσης στη νέα διαδικασία συνόρων, σημειώνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η εξέταση αιτήσεων ασύλου ολοκληρώθηκε τόσο από την Υπηρεσία Ασύλου όσο και από το Δικαστήριο μέσα σε δύο εβδομάδες.

Για τη νόμιμη μετανάστευση, τόνισε ότι η ανεργία μεταξύ των Κυπρίων βρίσκεται σήμερα κάτω από 5% και ότι υπάρχουν πραγματικές ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε σημαντικούς κλάδους.

«Η νόμιμη οργανωμένη και ελεγχόμενη μετανάστευση αποτελεί μέρος της λύσης», είπε, υπογραμμίζοντας ότι οι ανάγκες της οικονομίας πρέπει να καλύπτονται μέσα από νόμιμες και ελεγχόμενες οδούς και όχι μέσω της κατάχρησης του συστήματος ασύλου.

Κληθείς να αναφερθεί σε αλλοδαπούς που εμπλέκονται σε συμπλοκές, ο Υφυπουργός είπε ότι, ανάλογα με το καθεστώς τους, εξετάζεται άμεσα η αίτησή τους για άσυλο ή ανακαλείται το καθεστώς προστασίας ή η άδεια παραμονής τους, με στόχο τον επαναπατρισμό τους.

«Αν έχουν άσυλο, να τους αφαιρεθεί, αν έχουν άδεια εργασίας ή φοίτησης, ανακαλούνται οι άδειες και επαναπατρίζονται», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «ο μηχανισμός έχει δημιουργηθεί και λειτουργεί».

Τοποθετήσεις βουλευτών

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ζαχαρίας Κουλίας, αναγνώρισε τη σημαντική προσπάθεια και τα αποτελέσματα του Υφυπουργείου Μετανάστευσης, σημειώνοντας ότι η μείωση των αριθμών των αιτήσεων ασύλου και η επιτάχυνση της εξέτασής τους αποφορτίζουν σχολεία και νοσοκομεία. Παράλληλα, έθεσε θέμα καλύτερου συντονισμού με τα δικαστήρια, αναφέροντας περιπτώσεις στις οποίες πρόσωπα που αναμένουν την απόφαση για το καθεστώς τους και υποψιάζονται ότι θα ανακληθεί δεν παρουσιάζονται αυτοπροσώπως και στη συνέχεια δεν μπορούν να εξευρεθούν για να απελαθούν.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Πόλυς Ανωγυριάτης, σημείωσε ότι τα νεότερα στοιχεία καταγράφουν σημαντική μείωση στις αιτήσεις ασύλου και αύξηση των επιστροφών, τονίζοντας ωστόσο ότι ο έλεγχος πρέπει να συνεχιστεί. Ανέφερε ότι ζητήθηκαν στοιχεία για τις περίπου 13.000 υποθέσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση επιστροφής, καθώς και για τα πρόσωπα που δεν έχουν εντοπιστεί, ενώ ζήτησε ενημέρωση για τις αδυναμίες των πληροφοριακών συστημάτων και το πραγματικό ετήσιο κόστος διαχείρισης του μεταναστευτικού, καθώς και για την επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού το 2027. Είπε ακόμα ότι θα συνεχίζουν να ασκούν πίεση μέχρι κάθε πρόσωπο που δεν έχει νόμιμο δικαίωμα παραμονής να επιστρέψει στη χώρα του.

Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, Πρόεδρος και βουλευτής του ΑΛΜΑ, ανέφερε ότι πρέπει να πιστωθεί στον Υφυπουργό και την Κυβέρνηση η σημαντική βελτίωση της κατάστασης, σημειώνοντας ωστόσο ότι η Επιτροπή ζήτησε ενημέρωση για τα πρόσωπα που εισέρχονται νόμιμα στη Δημοκρατία αλλά δεν καταγράφεται η έξοδός τους. Είπε ακόμα ότι ζήτησαν διευκρινίσεις σε σχέση με τη «χρυσή βίζα», ένα πρόγραμμα που παραμένει σε ισχύ και, κατά την άποψή του, δημιουργεί πιέσεις στη στεγαστική αγορά, ενώ ενόψει της ένταξης της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν θα καταστεί πιο ελκυστικό, καθώς οι δικαιούχοι θα μπορούν να διακινούνται ελεύθερα στην ΕΕ.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Διαβάστε επίσης: Στα €4,77 δισ. οι πωλήσεις κυπριακών βιομηχανικών προϊόντων