Δέκα μέρες πριν τη σέντρα, θυμόμαστε 20 ιστορίες που αποδεικνύουν γιατί το Μουντιάλ είναι κάτι περισσότερο από ποδόσφαιρο.

Του Θεόδωρου Καυκαρίδη

10 μέρες έμειναν για το Μουντιάλ. Για την αποθέωση του ποδοσφαίρου. Από τις 11 Ιουνίου, 48 Εθνικές ομάδες θα παλέψουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Κάποιες για την τιμητική πρώτη, κάποιες για την αξιοπρεπή πορεία, κάποιες για την έκπληξη, κάποιες για το τρόπαιο. Το Μουντιάλ θα μας γεμίσει με ποδοσφαιρικές ιστορίες, μπροστά και πίσω από τις κάμερες, μέσα στο γήπεδο και έξω από αυτό. Ιστορίες… Υπάρχουν αμέτρητες. Πολλές πικάντικες, άγνωστες ή και ξεχασμένες στον χρόνο… Ας θυμηθούμε μερικές, ας θυμηθούμε 20. Θα το πάμε χρονολογικά με μία εξαίρεση. Την πρώτη.

• «Μουντιάλ»: Η ονομασία πλέον έχει ξεπεράσει σε χρήση και δημοφιλία το «Παγκόσμιο κύπελλο». Η διοργάνωση  σε τρεις ισπανόφωνες χώρες, ήταν αιτία να καθιερωθεί. Το λάνσαραν στην Αργεντινή το 1978, το υιοθέτησαν στην Ισπανία το 1982 και στο Μεξικό το 1986.

2. Ο τελικός του 1930 ανάμεσα σε Ουρουγουάη και Αργεντινή είχε ένταση (η ποδοσφαιρική αντιπαλότητα των δύο χωρών ήταν ίσως πιο άγρια από σήμερα) πριν καλά καλά ξεκινήσει. Ειδικά λίγες ώρες πριν τη σέντρα, όταν οι δύο ομάδες ήθελαν πεισματικά να αγωνιστούν με μπάλα της δικής του επιλογής. Που παρά την «τεχνολογία» της εποχής, υπήρχαν διαφορές στις μπάλες (ραφή, σχήματα, μέγεθος). Τελικά συμφωνήθηκε οι δύο ομάδες να χρησιμοποιήσουν τις μπάλες τους για ένα ημίχρονο. Με κλήρωση. Με τη δική της μπάλα η Αργεντινή προηγήθηκε με 2-1 στο ημίχρονο, με τη δική της μπάλα η Ουρουγουάη έκανε ολική ανατροπή και κέρδισε με 4-2.

3. Το 1934 η Ουρουγουάη αρνήθηκε να ταξιδέψει στην Ιταλία για το Μουντιάλ. Η Αργεντινή πείστηκε, αφού μάλιστα η ιταλική κυβέρνηση ανέλαβε όλα τα έξοδα. Η αποστολή ταξίδεψε 17 μέρες με πλοίο από το Μπουένος Άιρες. Έκανε έναν αγώνα (δεν είχε ομίλους η διοργάνωση), έχασε 3-2 από τη Σουηδία και αποκλείστηκε. Ακολούθως πήρε τον δρόμο της επιστροφής. Άλλες 18 μέρες στο πλοίο. Δηλαδή ταξίδι 35 ημερών για 90 λεπτά.

4. Τρεις ποδοσφαιριστές σκόραραν χατ τρικ σε αγώνα και τελικά η ομάδα τους έχασε. Ο Ελβετός Χούγκι το 1954 (ο μόνος που το έκανε στα 90 λεπτά), ο Σοβιετικός Μπελάνοφ το 1986 και ο Εμπαπέ το 2022. Υπάρχει και ποδοσφαιριστής που πέτυχε 4 γκολ, αλλά η ομάδα του ηττήθηκε. Στα 1938 ο Πολωνός Βιλιμόφσκι σημείωσε καρέ, αλλά η χώρα του έχασε με 6-5 από τη Βραζιλία στην παράταση.

5. Μύθος ή πραγματικότητα; Ουδείς δεν ξέρει μέχρι σήμερα. Η Ινδία προκρίθηκε στην τελική φάση του 1950, αλλά αποσύρθηκε. Αιτία η άρνηση της FIFA να επιτρέψει στους Ινδούς ποδοσφαιριστές να αγωνιστούν ξυπόλητοι, όπως έκαναν στην Ολυμπιάδα του 1948! Άλλη πιθανή αιτία της απόσυρσης ήταν τα έξοδα μετάβασης και διαμονής, αλλά οι Ινδοί δεν το επιβεβαίωσαν ποτέ.

6. Μεταξύ μύθου και πραγματικότητας και η ιστορία του 1954. Η τρομερή Ουγγαρία του Πούσκας ήταν το σούπερ φαβορί απέναντι στη Δυτική Γερμανία. Την είχε άλλωστε διαλύσει με 8-3 στη φάση των ομίλων. Στον τελικό η Ουγγαρία προηγήθηκε στο δεκάλεπτο με 2-0. Αλλά είχε ήδη αρχίσει να βρέχει και από ένα σημείο και μετά στον γλιστερό χλοοτάπητα οι Γερμανοί πήραν τα πάνω τους και οι «Μαγυάροι» έμοιαζαν να είναι ένα κλικ πίσω σε κάθε φάση. Η Γερμανία πέτυχε την ολική ανατροπή με 3-2. Τι άλλαξε στην αγωνιστική ανάτασή τους; Οι τάπες των παπουτσιών. Λέγεται (αποτυπώθηκε και σε κινηματογραφική ταινία), ότι ο Ρούντολφ Ντάσλερ, ο Mr Adidas, είχε ετοιμάσει για τον τελικό ειδικά παπούτσια με βιδωτές τάπες που σαφέστατα έδιναν καλύτερο και πιο σταθερό πάτημα.

7. Ήταν τόση η πίεση στη Βραζιλία για την πρώτη κατάκτηση Μουντιάλ που πριν τη διοργάνωση, οι ιθύνοντες προσπάθησαν να προβλέψουν τα πάντα. Μέχρι και τεστ νοημοσύνης στους ποδοσφαιριστές έκαναν. Πέρασαν όλοι, πλην ενός. Ο μάγος της ντρίμπλας και σούπερ σταρ της ομάδας Γκαρίντσα πάτωσε και κόπηκε. Μάλιστα ο ψυχολόγος της ομάδας στην έκθεσή του πρότεινε ο Γκαρίντσα να μείνει και εκτός αποστολής.   Εννοείται πως τελικά ταξίδεψε στη Σουηδία και μεγαλούργησε.

8. Στο Μουντιάλ του 1962, η Βραζιλία έχασε μετά τον δεύτερο αγώνα τον Πελέ. Μετά από λευκή ισοπαλία και δυσκολία στη δημιουργία φάσεων. Ο προπονητής Αϊμόρε Μορέιρα σκέφτηκε και αποφάσισε πώς θα αντιδράσει. Τράβηξε από την άκρη του πάγκου τον Αμαρίλντο, έδωσε τα «καθήκοντα» του Πελέ στον Γκαρίντσα και κυρίως γύρισε το σύστημα από 4-2-4 σε 4-3-3. Το τι έγραψαν οι βραζιλιάνικες εφημερίδες μόλις διέρρευσαν οι προθέσεις τού κόουτς δεν περιγράφεται!!! «Γιατί δεν παίζει μόνο άμυνα», «Ποιος Αμαρίλντο». Ο Αμαρίλντο σκοράρει δύο γκολ στο επόμενο ματς και η Βραζιλία γυρίζει το ματς με την Ισπανία. Ακολούθως στα τρία νοκ άουτ, σημειώνει δέκα συνολικά γκολ και κατακτά τον 2ο της τίτλο. Ο Τύπος έκανε «κωλοτούμπα» και αποθέωσε φυσικά τον Μορέιρα.

9. Πού είναι το τρόπαιο οέο; Μάρτιος του 1966, λίγους μήνες πριν αρχίσει το Παγκόσμιο κύπελλο, οι διοργανωτές Άγγλοι αποφάσισαν να εκθέσουν το τρόπαιο στο Westminster Central Hall. Με αυστηρά μέτρα ασφαλείας. Κι όμως λίγες μέρες μετά, στον πρωινό έλεγχο, όλως αιφνιδίως, το τρόπαιο εξαφανίστηκε. Η γυάλινη προθήκη που βρισκόταν το κύπελλο ήταν θρυμματισμένη και οι κλέφτες διέφυγαν από την πίσω πόρτα. Συναγερμός! Η αστυνομία στο πόδι, έρευνες, αλλά για μία εβδομάδα τίποτα. Αλλά το τρόπαιο βρέθηκε. Το… ανακάλυψε ένα σκυλάκι!!! Ο Πικλς ένα κόλεϊ, έκανε τον πρωινό του περίπατο, όταν προφανώς κάτι του προκάλεσε τις αισθήσεις. Μυρωδιά, σχήμα; Ποιος ξέρει. Ήταν ένα αντικείμενο τυλιγμένο σε εφημερίδες. Ήταν το τρόπαιο του Μουντιάλ. Ο Πικλς έγινε φυσικά Εθνικός ήρωας.

10. Η Βόρειος Κορέα ήταν η ατραξιόν στο Μουντιάλ του 1966 όταν πέτυχε την απίστευτη νίκη επί της Ιταλίας με 1-0 και προκρίθηκε στα νοκ άουτ. Για τους Ιταλούς ήταν ένα τεράστιο σοκ. Από δικαιολογίες άλλο τίποτα. Σε σημείο που την επομένη στο ξενοδοχείο της ομάδας κυκλοφόρησε η φήμη ότι οι Κορεάτες έκαναν αλλαγές στο ημίχρονο. Τότε οι αλλαγές δεν επιτρέπονταν, οπότε σαφές το υπονοούμενο. Ότι επειδή δήθεν οι Ασιάτες έμοιαζαν και είχαν παρόμοιο σουλούπι, οι «παράνομες» αλλαγές δεν γινόντουσαν αντιληπτές.

11. Μιλώντας περί αλλαγών, μέχρι το 1970, οι ομάδες δεν είχαν δικαίωμα αντικατάστασης ποδοσφαιριστή. Με πολλά περιστατικά τραυματιών που είτε αποχώρησαν και άφησαν την ομάδα με 10 ή έμεναν στο γήπεδο αλλά δεν μπορούσαν να προσφέρουν και πολλά. Στο Μουντιάλ λοιπόν του Μεξικού, στην πρεμιέρα έγινε η πρώτη ιστορική αλλαγή. Ο Σοβιετικός Πουζάτς μπήκε στο γήπεδο πριν αρχίσει το δεύτερο ημίχρονο, έδωσε στο διαιτητή ένα χαρτάκι, ενημερώνοντας πως παίρνει τη θέση του Σερεμπριάνικοφ.

12. Πρώτο περιστατικό ντοπαρίσματος σε Μουντιάλ. Γερμανία 1974. Αμέσως μετά τον αγώνα Αϊτής-Ιταλίας. Το κλίμα στις τάξεις της ομάδας από την Καραϊβική ήταν άψογο. Έδωσε τον παρθενικό της αγώνα στη διοργάνωση, πέτυχε γκολ και παρά την ήττα με 3-1, στάθηκε εξαιρετικά. Τα δυσάρεστα ήρθαν όταν στο δείγμα ούρων του αμυντικού Έρνστ Ζαν Ζοσέφ βρέθηκαν απαγορευμένες ουσίες. Οι «συνοδοί» της ομάδας, τον «μπαγλάρωσαν», του έδωσαν ένα «χεράκι»  ξύλο και τον έστειλαν αυθημερόν στην Αϊτή. Σε μία χώρα όπου κυβερνούσε ο στυγερός δικτάτορας Ντιβαλιέ και που για ψύλλου πήδημα άνθρωποι πήγαιναν φυλακή, εκτελούντο ή και «εξαφανίζονταν¨. Οπότε τα πράγματα για το Ζαν Ζοζέφ φαινόντουσαν μαύρα και άραχνα.  Παραδόξως και ευτυχώς την έβγαλε στα μαλακά. Τέσσερις μέρες μετά ο Ζαν Ζοσέφ επικοινώνησε με τους συμπαίκτες λέγοντας πως είναι καλά. Ένα χρόνο αργότερα επέστρεψε στην Εθνική.

13. Πάλι Γερμανία 1974, πάλι ντεμπούτο Εθνικής. Το Ζαΐρ εκπροσωπεί την Αφρική και στον πρώτο αγώνα χάνει 2-0 από τη Σκωτία. Καλή παρουσία. Στον δεύτερο όμως βιώνει τη συντριβή με 9-0 από τη Γιουγκοσλαβία. Στον τρίτο απέναντι στη Βραζιλία χάνει με 3-0 και λίγο πριν το τέλος η «Σελεσάο» κερδίζει φάουλ εκτός περιοχής. Τότε, ακριβώς πριν την εκτέλεση, ο αμυντικός του Ζαΐρ Ιλούνγκα βγαίνει και κλωτσά την μπάλα μακριά. Ανεξήγητη ενέργεια, αλλά όχι τόσο. Χρόνια αργότερα ο Ιλούνγκα αποκάλυψε τον λόγο. Μετά τη συντριβή από τη Γιουγκοσλαβία, ο δικτάτορας της χώρας Μομπούτου Σέκο έστειλε μήνυμα στην αποστολή. «Αν χάσετε με πάνω από 3-0 στον τελευταίο αγώνα, οι τάφοι σας θα είναι ήδη ανοικτοί» Οπότε ο Ιλούνγκα έδρασε περισσότερο σε κατάσταση πανικού. Πάντως το γκολ δεν μπήκε και το σκορ έμεινε στο 3-0.

14. Μένουμε στο 1974 και κάνουμε μία παρέκκλιση με τα προκριματικά. Η Ολλανδία έχασε στον τελικό, αλλά ήταν ομολογουμένως η κορυφαία ομάδα. Όμως βρέθηκε στην τελική φάση λόγω ενός διαιτητικού λάθους. Στον τελευταίο αγώνα του προκριματικού ομίλου η Ολλανδία ισοβαθμούσε με το Βέλγιο, αλλά υπερίσχυε στη διαφορά τερμάτων. Άρα περνούσε με ισοπαλία. Την οποία πέτυχε, με 0-0. Μόνο που στο 89’ το Βέλγιο σκόραρε με τον Βερέγιεν, αλλά το γκολ ακυρώθηκε ως οφσάιντ. Με τα ριπλέι (ακόμη και εκείνα της εποχής) να δείχνουν ξεκάθαρα πως τρεις Ολλανδοί παίκτες κάλυπταν τον Βέλγο επιθετικό.

15. Στα 1978 είχαμε μία από τις πιο άγνωστες, αλλά «κουφές» διαιτητικές αποφάσεις. Βραζιλία-Σουηδία 1-1, στο τελευταίο λεπτό η Βραζιλία κερδίζει κόρνερ. Την ώρα της εκτέλεσης το χρονόμετρο γράφει 45’ και δέκα δευτερόλεπτα (η χρονομέτρηση γινόταν και στα δύο ημίχρονα με 45λεπτα). To κόρνερ εκτελείται ο Ντιρσέου κερδίζει την κεφαλιά και σκοράρει. Την ώρα ακριβώς που η μπάλα έφευγε από το κεφάλι του Βραζιλιάνου άσου, ακούστηκε σφύριγμα. Από τη σφυρίχτρα του Ουαλού διαιτητή Κλάιβ Τόμας που σφύριξε λήξη και έδειξε πως το γκολ δεν μετρά.

16. Σtο ίδιο Μουντιάλ το 1978, το έμβλημα, το logo της διοργάνωσης απεικονίζει μία μπάλα την οποία συγκρατούν τέσσερις γαλάζιες καμπύλες γραμμές, δύο δεξιά και δύο αριστερά. Επιλέχτηκε το 1974. Δύο χρόνια αργότερα έγινε πραξικόπημα και στην εξουσία ανήλθε η χούντα του Βιντέλα. Κίνησε γη και ουρανό για να αλλάξει το έμβλημα. Απέτυχε όμως, αφού το έμβλημα είχε τύχει ήδη τεράστιας εμπορικής εκμετάλλευσης και η κυβέρνηση Βιντέλα απειλήθηκε με αγωγές και κυρώσεις. Γιατί όμως έγινε ο ντόρος αυτός. Το logo ήταν απεικόνιση του χαρακτηριστικού χαιρετισμού τού εξαιρετικά δημοφιλούς πρώην Προέδρου Χουάν Περόν, με τα χέρια ψηλά. Ενώ το πραξικόπημα Βιντέλα έγινε επί ημερών της προεδρίας της 3ης συζύγου του Περόν, Ιζαμπελίτας.

17. Γαλλία εναντίον Κουβέιτ. Οι Άραβες μειώνουν σε 3-1, αλλά αμέσως μετά δέχονται γκολ. Με υποψία οφσάιντ, αλλά μέτρησε. Οι παίκτες του Κουβέιτ διαμαρτύρονται, αλλά εκείνη τη στιγμή γίνεται το ασύλληπτο. Ένας Άραβας αξιωματούχος με κελαμπία και κεφίγια (μαντήλι κεφαλής), εισέρχεται στο γήπεδο, καλεί τους παίκτες του Κουβέιτ να αποχωρήσουν και αρχίζει να τα «ψέλνει» στον Σοβιετικό διαιτητή Στούπαρ. Ο οποίος παραδόξως αποφασίζει ακύρωση του γκολ. Ο Σεΐχης Φαχάντ, δεν ήταν κανένας «τυχαίος», ηρέμησε. Πρίγκιπας, μέλος της βασιλικής οικογένειας και επικεφαλής αθλητισμού της χώρας. Ηρέμησε, αποχώρησε και ο αγώνας ξανάρχισε. Τρία λεπτά αργότερα η Γαλλία πέτυχε το 4-1.

18. O Τυνήσιος διαιτητής Μπιν Νασέρ έμεινε στην ιστορία για την κατακύρωση του γκολ με το χέρι του Μαραντόνα απέναντι στην Αγγλία. Όταν λίγες ώρες μετά κλήθηκε να σχολιάσει την απόφασή του, αρχικά είπε πως δεν είχε καλή ορατότητα και συνεπώς ακολούθησε την κίνηση του Βούλγαρου βοηθού διαιτητή Ντότσεφ, ο οποίος έτρεξε προς τη σέντρα, Όταν ο Μπιν Νασέρ πιέστηκε από Άγγλους παράγοντες, ανέφερε πως η φαρμακευτική αγωγή που έπαιρνε για να αντιμετωπίσει το σοβαρό πρόβλημα με τις αιμορροΐδες πιθανότατα επηρέαζε την όρασή του.

19. Ο άνθρωπος διάβασε λάθος τα αρχικά του World Cup. O Σέρτζιο Γκοϊκοετσέα από 3ος τερματοφύλακας στην αποστολή βρέθηκε βασικός. Στον προημιτελικό με τη Γιουγκοσλαβία πριν τα πέναλτι (0-0 στα 120 λεπτά) έπρεπε να κάνει την ανάγκη του. Πού; Ήταν αδύνατο να πάει στα αποδυτήρια, οπότε ούρησε στο χόρτο. Ακολούθως απέκρουσε δύο πέναλτι και η Αργεντινή προκρίθηκε. Στον ημιτελικό πάλι ο αγώνας πήγε στα πέναλτι. Απέναντι στους Ιταλούς. Ο Γκοϊκοετσέα θεώρησε το άδειασμα της ουροδόχου κύστης του ως γούρι και την επανέλαβε. Ακολούθως απέκρουσε 2 πέναλτι και χάρισε την πρόκριση στην χώρα του.

20. Περί πέναλτι ο λόγος. Στην τελετή έναρξης του Μουντιάλ 1994 οι Αμερικανοί αποφάσισαν πως η σούπερ σταρ τραγουδίστρια Νταϊάνα Ρος θα εκτελούσε συμβολικά ένα πέναλτι. Στις πρόβες η αοιδός τα βρήκε μπαστούνια. Αποφασίστηκε όπως σουτάρει τελικά από την άσπρη βούλα, αλλά το φουσκωτό γκολπόστ τοποθετήθηκε στη γραμμή της μικρής περιοχής. Το σχέδιο προέβλεπε πως μόλις η μπάλα πήγαινε στα δίχτυα το γκολπόστ θα έσκαγε, θα γινόταν κομμάτια. Τραγουδώντας η Ρος πήρε φόρα και εκτέλεσε. Στο γάμο του Καραγκιόζη, απελπιστικά άουτ.