Offcanvas
Offcanvas
Η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και οι μεταβαλλόμενες ανάγκες των επιχειρήσεων καθιστούν την αναβάθμιση δεξιοτήτων και την επανακατάρτιση αναγκαίες για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.
Συνέντευξη στη Βάσια Καττή
Η αναβάθμιση δεξιοτήτων και η επανακατάρτιση αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και οι δημογραφικές αλλαγές επηρεάζουν την αγορά εργασίας. Την ίδια στιγμή, η κυπριακή οικονομία αντιμετωπίζει ελλείψεις κατάλληλα καταρτισμένου προσωπικού και αναντιστοιχίες μεταξύ των προσόντων των εργαζομένων και των αναγκών των επιχειρήσεων.
Ο Γενικός Διευθυντής της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου (ΑνΑΔ), Πάμπος Ευστρατίου, αναφέρεται στις δεξιότητες που παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση, στον ρόλο των σύντομων προγραμμάτων κατάρτισης και στη σημασία της διά βίου μάθησης για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.
Νέες διαδρομές απόκτησης δεξιοτήτων
Πώς αξιολογείτε τον ρόλο των microcredentials και των σύντομων προγραμμάτων κατάρτισης στο σύγχρονο περιβάλλον εργασίας;
Τα μικροδιαπιστευτήρια (microcredentials) και τα σύντομα προγράμματα κατάρτισης αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για τη συνεχή ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της Κύπρου με στοχευμένες γνώσεις και δεξιότητες. Σε ένα περιβάλλον εργασίας που μεταβάλλεται με μεγάλη ταχύτητα, επιτρέπουν σε εργαζόμενους, αυτοτελώς εργαζόμενους και ανέργους να ανταποκρίνονται πιο άμεσα στις ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας, συμβάλλοντας παράλληλα στην ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΑνΑΔ λειτουργεί ένα σύγχρονο και ευέλικτο σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης, προσαρμοσμένο στις ραγδαίες εξελίξεις της αγοράς εργασίας. Μέσα από ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, παρέχει σε εργοδοτούμενους, αυτοτελώς εργαζόμενους και ανέργους τη δυνατότητα να αποκτούν νέες γνώσεις και δεξιότητες, να αναβαθμίζουν υφιστάμενες ικανότητες και να πιστοποιούν τα επαγγελματικά τους προσόντα.
Τα μικροδιαπιστευτήρια και τα σχετιζόμενα σύντομα προγράμματα κατάρτισης είναι ένα χρήσιμο εργαλείο σε μια εποχή όπου οι απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες μεταβάλλονται με μεγάλη ταχύτητα. Η κάθε επιχείρηση μπορεί να σχεδιάσει το δικό της σύντομο πρόγραμμα κατάρτισης βάσει των δικών της αναγκών και να προσφέρει στους εργοδοτούμενους της την ευκαιρία απόκτησης στοχευμένων δεξιοτήτων σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η σημασία τους γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν συνδέονται με αναγνωρίσιμα πρότυπα ποιότητας, διαφανή μαθησιακά αποτελέσματα και δυνατότητα πρακτικής αξιοποίησης των δεξιοτήτων στην εργασία.
Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση είναι σαφής: οι σύντομες μαθησιακές εμπειρίες πρέπει να διαθέτουν αναγνωρίσιμα μαθησιακά αποτελέσματα και να αξιολογούνται στη βάση διαφανών προτύπων, ώστε να μπορούν να αξιοποιούνται ουσιαστικά στην αγορά εργασίας.
Συνεπώς, τα μικροδιαπιστευτήρια και τα σύντομα προγράμματα κατάρτισης δεν αντικαθιστούν τις παραδοσιακές μορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης. Τις συμπληρώνουν, προσφέροντας πιο ευέλικτες και άμεσα αξιοποιήσιμες διαδρομές μάθησης για εργαζόμενους, επιχειρήσεις και την οικονομία συνολικά.
Πού εντοπίζονται τα μεγαλύτερα κενά
Ποιες είναι σήμερα οι δεξιότητες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ζήτηση στην κυπριακή αγορά εργασίας και σε ποιους τομείς εντοπίζονται τα σημαντικότερα κενά;
Η κυπριακή αγορά εργασίας εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης ζήτησης για σύνθετες δεξιότητες, όπου η τεχνολογική επάρκεια, η προσαρμοστικότητα και η σύνδεση της εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων αποκτούν καθοριστική σημασία.
Σύμφωνα με την έκθεση «Future of Jobs Report 2025» του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, οι δεξιότητες που αποκτούν αυξανόμενη σημασία περιλαμβάνουν την αναλυτική και δημιουργική σκέψη, την ανθεκτικότητα, την προσαρμοστικότητα και την ευελιξία, την ηγεσία και κοινωνική επιρροή, το κίνητρο και την αυτογνωσία, καθώς και τη συναισθηματική νοημοσύνη και συνεργασία. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά ο τεχνολογικός γραμματισμός, καθώς η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης καθιστά την κατανόηση και αξιοποίηση της τεχνολογίας κρίσιμη για το μέλλον της εργασίας.
Οι διεθνείς αυτές τάσεις αποτυπώνονται και στην κυπριακή αγορά εργασίας. Πέρα από τις οριζόντιες δεξιότητες, όπως η αναλυτική σκέψη, η προσαρμοστικότητα και η συνεργασία, παραμένουν κρίσιμες οι ψηφιακές δεξιότητες, οι πράσινες δεξιότητες και οι εξειδικεύσεις σε τομείς υψηλής ζήτησης, όπως η Πληροφορική, η Υγεία και τα επαγγέλματα STEM. Ταυτόχρονα, η αυξανόμενη ανάγκη για γνώσεις που συνδέονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την πράσινη μετάβαση, σε συνδυασμό με τη μειωμένη εισδοχή ατόμων σε τομείς STEM, δημιουργεί αναντιστοιχία ανάμεσα στη ζήτηση και την προσφορά σχετικών δεξιοτήτων. Σημαντικά κενά εντοπίζονται επίσης σε τομείς όπως ο Τουρισμός, τα Ξενοδοχεία και Εστιατόρια, η Υγεία, η Γεωργία, οι Κατασκευές, η Μεταποίηση και η Τεχνολογία Πληροφοριών, όπου παρατηρούνται ελλείψεις κατάλληλα καταρτισμένου προσωπικού.
Γιατί η επανακατάρτιση αφορά πλέον τους πάντες
Κατά πόσον οι ανάγκες για upskilling και reskilling έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια και ποιοι παράγοντες οδηγούν αυτή την τάση;
Οι ανάγκες για αναβάθμιση δεξιοτήτων και επανακατάρτιση έχουν αυξηθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, καθώς η αγορά εργασίας επηρεάζεται ταυτόχρονα από την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, τις γεωπολιτικές προκλήσεις, τη γήρανση του πληθυσμού και την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η νέα αυτή πραγματικότητα επανακαθορίζει τον κόσμο της εργασίας και καθιστά αναγκαία την πλήρη αξιοποίηση και συνεχή ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού.
Διάφορες μελέτες εκτιμούν ότι το 50% των εργαζόμενων θα χρειαστεί επανακατάρτιση λόγω της υιοθέτησης νέων τεχνολογιών στον χώρο εργασίας, ενώ η πόλωση στη ζήτηση δεξιοτήτων αναμένεται να συνεχιστεί, με περισσότερη απασχόληση σε επαγγέλματα ανώτερου και κατώτερου επιπέδου και λιγότερη ανάγκη για εργασίες ρουτίνας που μπορούν πλέον να αυτοματοποιηθούν. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη και οι τεχνολογίες επεξεργασίας πληροφοριών αναμένεται να μεταμορφώσουν το 86% των επιχειρήσεων μέχρι το 2030. Έτσι, τα επόμενα χρόνια θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία οι δεξιότητες που συνδέονται με τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την τεχνητή νοημοσύνη, την αυτοματοποίηση, την κυβερνοασφάλεια, τη διαχείριση δεδομένων για λήψη αποφάσεων, τη διαλειτουργικότητα μεταξύ τομέων και την ικανότητα συνεχούς μάθησης. Καθώς πολλά επαγγέλματα μετασχηματίζονται και νέες ειδικότητες αναδύονται, ο ρυθμός αλλαγής ξεπερνά την ταχύτητα με την οποία μπορούν να ανταποκριθούν οι παραδοσιακοί τρόποι εκπαίδευσης. Αυτό αναδεικνύει τη σημασία της αναβάθμισης δεξιοτήτων, της επανακατάρτισης και της καλλιέργειας κουλτούρας διά βίου μάθησης, ως προϋπόθεση για την επαγγελματική και προσωπική ανέλιξη του ανθρώπινου δυναμικού της Κύπρου και την επιτυχία των επιχειρήσεων.
Οι διαπιστώσεις αυτές επιβεβαιώνονται και από το ερευνητικό έργο της ΑνΑΔ, η οποία διαχρονικά εκπονεί μελέτες πρόβλεψης αναγκών απασχόλησης και δεξιοτήτων, καθώς και προβλέψεις για συγκεκριμένους τομείς, όπως η Πράσινη Οικονομία και οι Πράσινες Δεξιότητες. Ενδεικτικά, η μελέτη της ΑνΑΔ «Προβλέψεις ζήτησης και προσφοράς εργατικού δυναμικού στην κυπριακή οικονομία 2022-2032» καταγράφει τις ακόλουθες βασικές τάσεις:
- Παρατηρείται μεγάλη ζήτηση για επαγγέλματα στους τομείς STEM.
- Οι δεξιότητες πράσινης ανάπτυξης και ψηφιακού μετασχηματισμού αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα στην αγορά εργασίας.
- Υπάρχει έντονη ανάγκη για ειδικότητες στον τομέα της Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας.
- Διαπιστώνεται το φαινόμενο αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, με υψηλό ποσοστό αποφοίτων να εργάζονται σε θέσεις χαμηλότερης ειδίκευσης.
Ακόμη ένα σημαντικό πρόβλημα αφορά στην έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων στον πληθυσμό της Κύπρου. Ακόμη και οι πτυχιούχοι παρουσιάζουν υστέρηση σε σύγκριση με πτυχιούχους άλλων χωρών της Ε.Ε.. Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Έκθεσης Ψηφιακής Δεκαετίας 2026 για την Κύπρο», το 2025 μόνο το 55,8% των ατόμων ηλικίας 16 έως 74 ετών διέθεταν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, έναντι 60,4% στην Ε.Ε..
Παράλληλα, εξίσου σημαντικές αλλαγές προκύπτουν από την πράσινη μετάβαση. Μέσα από την «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία», η Ε.Ε. έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, οι οποίοι περιλαμβάνουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), καθώς και την ολοκληρωμένη διαχείριση των αποβλήτων και των υδάτινων πόρων. Οι στόχοι αυτοί οδηγούν στην υιοθέτηση βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων και πρακτικών, όπως η κυκλική οικονομία και οι δείκτες περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης και εισάγουν νέους τύπους αγαθών και υπηρεσιών. Οι αλλαγές αυτές καθιστούν αναγκαία την αναβάθμιση δεξιοτήτων και την επανακατάρτιση.
Η ΑνΑΔ, παρατηρώντας το περιβάλλον της οικονομίας και μέσα από τις μελέτες της για την αγορά εργασίας και το ανθρώπινο δυναμικό, διαπιστώνει ότι η ανάγκη για συνεχή αναβάθμιση γνώσεων και δεξιοτήτων αποτελεί πλέον μόνιμο χαρακτηριστικό της σύγχρονης οικονομίας.
Γρηγορότερη προσαρμογή στις αλλαγές
Πώς μπορούν τα microcredentials και σύντομα προγράμματα κατάρτισης να συμβάλουν στην ταχύτερη προσαρμογή εργαζόμενων και επιχειρήσεων στις αλλαγές που φέρνουν η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και η πράσινη μετάβαση;
Τα μικροδιαπιστευτήρια και τα σύντομα προγράμματα κατάρτισης μπορούν να επιταχύνουν την προσαρμογή εργαζόμενων και επιχειρήσεων στις αλλαγές που φέρνουν η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και η πράσινη μετάβαση, επειδή προσφέρουν σύντομες, στοχευμένες και αναγνωρίσιμες μαθησιακές διαδρομές. Μέσα από τέτοιες ευέλικτες μορφές μάθησης, οι εργαζόμενοι μπορούν να αποκτούν γρήγορα συγκεκριμένες δεξιότητες που χρειάζονται στον χώρο εργασίας, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν να ανταποκρίνονται πιο άμεσα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς.
Στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περιλήφθηκαν σύγχρονα και εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης, αρκετά από τα οποία είναι σύντομης διάρκειας, ώστε εργαζόμενοι και άνεργοι να αποκτούν δεξιότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα στην εργασία.
Η διά βίου μάθηση ως εθνική προτεραιότητα
Ποιος είναι ο ρόλος της διά βίου μάθησης στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας και ποιες είναι οι προτεραιότητες της ΑνΑΔ για τα επόμενα χρόνια;
Η διά βίου μάθηση δεν αποτελεί πλέον συμπληρωματική επιλογή, αλλά βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας. Σε ένα περιβάλλον όπου οι δεξιότητες μεταβάλλονται γρήγορα, η ύπαρξη ανθρώπινου δυναμικού με σύγχρονες και κατάλληλες γνώσεις επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ικανότητα των επιχειρήσεων να ανταποκρίνονται στις διεθνείς προκλήσεις. Γι’ αυτό και οι πρόσφατες ευρωπαϊκές συστάσεις προς την Κύπρο αναδεικνύουν την ανάγκη αντιμετώπισης των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, ενίσχυσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και περαιτέρω προώθησης της εκπαίδευσης ενηλίκων.
Η πληροφόρηση και ανάλυση για τις δεξιότητες καταγράφει μεταβαλλόμενες ανάγκες σε προσόντα και ανισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Αυτό δείχνει γιατί τα συστήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και διά βίου μάθησης πρέπει να παραμένουν καινοτόμα, σύγχρονα και συνδεδεμένα με πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Στην Κύπρο, όπου η αγορά εργασίας λειτουργεί υπό συνθήκες σχεδόν πλήρους απασχόλησης, η διαθεσιμότητα δεξιοτήτων, η επανακατάρτιση και η αναβάθμιση γνώσεων αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τη διατήρηση της παραγωγικότητας. Οι συνθήκες αυτές μετατοπίζουν το επίκεντρο των πολιτικών εργασίας προς τη διασφάλιση ότι κάθε άτομο και κάθε επιχείρηση μπορεί να προσαρμοστεί στην αλλαγή χωρίς να μείνει κανείς πίσω.
Η ΑνΑΔ θα συνεχίσει να στηρίζει τις κυπριακές επιχειρήσεις στην προσαρμογή τους στις τεχνολογικές και περιβαλλοντικές αλλαγές μέσα από ένα σύγχρονο και ευέλικτο σύστημα κατάρτισης. Μέσα από τα προγράμματα κατάρτισης, οι επιχειρήσεις μπορούν να σχεδιάζουν και να υλοποιούν δράσεις για τους εργαζόμενους τους σε κρίσιμα πεδία, όπως τα ψηφιακά εργαλεία, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια, η ενεργειακή απόδοση και η βιώσιμη ανάπτυξη. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η ανθεκτικότητα και η ανταγωνιστικότητά τους, καθώς και η θετική συμβολή τους στην οικονομία και την κοινωνία.
Για τα επόμενα χρόνια, οι προτεραιότητες της ΑνΑΔ επικεντρώνονται στην ενίσχυση της συμμετοχής των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση, στην ανάπτυξη ψηφιακών και πράσινων δεξιοτήτων και στην υποστήριξη της προσαρμογής του ανθρώπινου δυναμικού στις αλλαγές της αγοράς εργασίας. Εξίσου σημαντική παραμένει η καλύτερη σύνδεση εκπαίδευσης, κατάρτισης και πραγματικών αναγκών της οικονομίας. Παράλληλα, η ΑνΑΔ συνεχίζει να επενδύει στην έρευνα, στην πρόβλεψη αναγκών δεξιοτήτων και στην προώθηση δράσεων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.
Ζούμε σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις και η πράσινη μετάβαση επανακαθορίζουν ρόλους, επαγγέλματα και δεξιότητες. Το μεγαλύτερο στοίχημα για την κυπριακή αγορά εργασίας είναι η ικανότητα προσαρμογής και η εμπέδωση της διά βίου μάθησης ως κουλτούρας. Οι επιχειρήσεις και οι Οργανισμοί καλούνται να επενδύσουν συστηματικά στη συνεχή αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού τους, αξιοποιώντας και τις δραστηριότητες της ΑνΑΔ. Παράλληλα, κάθε άτομο χρειάζεται να αναγνωρίσει τη δική του ευθύνη για συνεχή μάθηση, ώστε να παραμένει ανταγωνιστικό, ενεργό και απασχολήσιμο σε μια αγορά εργασίας που αλλάζει γρήγορα.
Το μήνυμα είναι απλό αλλά καθοριστικό: όσοι επενδύουν σήμερα στις δεξιότητές τους δεν προετοιμάζονται απλώς για την αγορά εργασίας του αύριο· συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωσή της.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
