Οι αρνητικές τιμές ρεύματος αυξάνονται στην Ευρώπη λόγω υπερπαραγωγής ΑΠΕ, αναδεικνύοντας τις αδυναμίες των δικτύων και την ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας

Οι αρνητικές τιμές ενέργειας μπορεί αρχικά να μοιάζουν με ευχάριστη είδηση μέσα στην κρίση ακρίβειας, στην πραγματικότητα όμως δημιουργούν σοβαρό πρόβλημα για τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η ραγδαία αύξηση της παραγωγής από ηλιακή και αιολική ενέργεια συνδέεται άμεσα με την όλο και συχνότερη εμφάνιση αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Montel, οι αρνητικές τιμές ηλεκτρισμού στην Ιβηρική Χερσόνησο έφτασαν σε νέο ιστορικό υψηλό το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το φαινόμενο εμφανίζεται όταν η τιμή στη χονδρική αγορά ρεύματος πέφτει κάτω από το μηδέν, επειδή η διαθέσιμη παραγωγή υπερβαίνει τη ζήτηση.

Η Ισπανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη πίεση, με 397 ώρες αρνητικών τιμών από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο, έναντι μόλις 48 ωρών την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Στην Πορτογαλία, οι ώρες με τιμές κάτω από το μηδέν έφτασαν τις 222 στο ίδιο διάστημα.

Αντίστοιχη ανάλυση του Bloomberg, με βάση στοιχεία της Epex Spot SE, έδειξε ότι στη Γαλλία οι ώρες αρνητικών τιμών σχεδόν διπλασιάστηκαν φέτος σε σχέση με το 2025, ενώ στη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 50%.

Οι περισσότερες αρνητικές τιμές καταγράφηκαν τον Απρίλιο, λόγω της αυξημένης παραγωγής από φωτοβολταϊκά, καθώς η ημέρα μεγαλώνει και η ηλιοφάνεια ενισχύεται. Ταυτόχρονα, οι έντονοι άνεμοι σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αύξησαν την παραγωγή αιολικής ενέργειας, οδηγώντας σε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση μπορούσε να καταναλωθεί.

Η ισπανική συμβουλευτική εταιρεία AleaSoft Energy Forecasting διαπίστωσε ότι η Γερμανία κατέγραψε στις 5 Απριλίου τη χαμηλότερη ημερήσια μέση τιμή ρεύματος, στα -16,34 ευρώ/MWh. Την ίδια ημέρα, η γαλλική αγορά κινήθηκε επίσης σε αρνητικό έδαφος, με μέση τιμή -3,56 ευρώ/MWh, ενώ στο Βέλγιο η ημερήσια μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 0,05 ευρώ/MWh.

Οι αγορές της Βρετανίας, των σκανδιναβικών χωρών και της Ολλανδίας κατέγραψαν τις χαμηλότερες ημερήσιες μέσες τιμές από τον Οκτώβριο του 2025, στα 6,85 ευρώ/MWh, 7,61 ευρώ/MWh και 14,46 ευρώ/MWh αντίστοιχα.

Παρότι οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ακούγονται σαν θετική εξέλιξη για τους καταναλωτές σε μια περίοδο υψηλού ενεργειακού κόστους, στην πράξη το φαινόμενο αυτό δεν μεταφράζεται αυτόματα σε χαμηλότερους λογαριασμούς.

Γιατί εμφανίζονται αρνητικές τιμές στο ρεύμα;

Οι τιμές του ηλεκτρισμού γίνονται αρνητικές όταν η προσφορά ξεπερνά τη ζήτηση. Στη χονδρική αγορά επόμενης ημέρας της Ευρώπης, οι παραγωγοί υποβάλλουν προσφορές, δηλώνοντας πόση ενέργεια μπορούν να διαθέσουν και σε ποια τιμή. Υπό κανονικές συνθήκες, η τιμή αυτή είναι θετική.

Όμως την άνοιξη, όταν η ημέρα μεγαλώνει και οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά, η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί απότομα. Έτσι, το σύστημα παράγει περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζεται, ιδιαίτερα σε αργίες ή περιόδους χαμηλής κατανάλωσης.

Οι παραγωγοί συχνά μειώνουν τις προσφορές τους ο ένας κάτω από τον άλλον, λαμβάνοντας υπόψη το λειτουργικό κόστος και το κόστος επανεκκίνησης, προκειμένου να αποφύγουν την περικοπή παραγωγής. Αυτό συμβαίνει είτε επειδή εξακολουθούν να απολαμβάνουν έσοδα από επιδοτήσεις και συμβόλαια είτε επειδή θα χάσουν περισσότερα αν σταματήσουν προσωρινά τη λειτουργία τους.

Χαρακτηριστικό είναι ότι πέρυσι η Βρετανία ξόδεψε 1,47 δισ. λίρες, δηλαδή περίπου 1,67 δισ. ευρώ, περιορίζοντας την παραγωγή ανεμογεννητριών και πληρώνοντας μονάδες φυσικού αερίου για να ενεργοποιηθούν.

Πώς μπορεί η Ευρώπη να περιορίσει το φαινόμενο;

Η αντιμετώπιση των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας είναι σύνθετη. Το ευρωπαϊκό δίκτυο παραμένει σε μεγάλο βαθμό απαρχαιωμένο και σχεδιασμένο για κεντρικές μονάδες παραγωγής, όχι για τη σημερινή έκρηξη των ΑΠΕ. Αυτό σημαίνει ότι η ενέργεια που παράγεται από αιολικά και φωτοβολταϊκά, συχνά σε απομακρυσμένες περιοχές, δεν μπορεί πάντα να μεταφερθεί εκεί όπου υπάρχει πραγματική ζήτηση.

Παρότι οι επενδύσεις στα δίκτυα της Ευρώπης έχουν αυξηθεί κατά 47% την τελευταία πενταετία, φτάνοντας περίπου τα 70 δισ. ευρώ τον χρόνο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν επαρκούν.

Πρόσφατη έκθεση του ενεργειακού think tank Ember προειδοποιεί ότι περισσότερα από 120 GW προγραμματισμένων έργων ΑΠΕ κινδυνεύουν λόγω ανεπαρκούς χωρητικότητας στα ευρωπαϊκά δίκτυα. Σε αυτά περιλαμβάνονται και 16 GW φωτοβολταϊκών σε στέγες, επηρεάζοντας πάνω από 1,5 εκατ. νοικοκυριά στην Ευρώπη.

Μια ακόμη λύση είναι η παροχή δωρεάν ή φθηνότερης ενέργειας σε περιόδους υπερπαραγωγής, ένα κίνητρο που εξετάζεται ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Γκρεγκ Τζάκσον, διευθύνων σύμβουλος της Octopus Energy, υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι η φθηνότερη ενέργεια πρέπει να φτάνει στους καταναλωτές αντί να περιορίζεται η παραγωγή από αιολικά. Κατά τον ίδιο, τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να γίνουν μόνιμες, ώστε οι καταναλωτές να πειστούν να επενδύσουν στον εξηλεκτρισμό.

Είναι οι μπαταρίες η απάντηση;

Το βασικό πρόβλημα των αρνητικών τιμών είναι ότι η περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας δεν αποθηκεύεται εύκολα. Γι’ αυτό και αυξάνονται οι εκκλήσεις για ταχύτερη ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στην Ευρώπη.

Πέρυσι, η ΕΕ εγκατέστησε 27,1 GWh νέων συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες, συμπληρώνοντας 12 συνεχόμενα χρόνια ανάπτυξης-ρεκόρ.

Σύμφωνα με έκθεση της Solar Power Europe για το 2026, παρά τον δεκαπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος μπαταριών στην ΕΕ από το 2021 και παρά το γεγονός ότι πλέον ξεπερνά τις 77 GWh, η Ευρώπη εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από το επίπεδο που απαιτείται.

Για να πετύχει τους στόχους του 2030, η ΕΕ πρέπει ουσιαστικά να επαναλάβει ακόμη μία φορά αυτόν τον δεκαπλασιασμό, ανεβάζοντας την αποθηκευτική ικανότητα των μπαταριών κοντά στις 750 GWh μέσα στην επόμενη πενταετία.

Πέντε ευρωπαϊκές αγορές αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 60% της νέας εγκατεστημένης ισχύος BESS το 2025, με τη Γερμανία και την Ιταλία να βρίσκονται στην κορυφή. Η Βουλγαρία αναδείχθηκε στην ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά, ανεβαίνοντας στην τρίτη θέση, ενώ ακολούθησαν η Ολλανδία και η Ισπανία.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Παγκόσμια εφοδιαστική «ασπίδα» απέναντι στον πόλεμο: Οι επιχειρήσεις γεμίζουν αποθέματα υπό τον φόβο νέας ενεργειακής κρίσης